Μέσα στην ησυχία ενός μικρού κοινοβίου, ένας ταπεινός μάγειρας ζύμωνε σιωπηλά την ζύμη του φωτός και αγαπούσε τον Χριστό μέσα στις στάχτες της κουζίνας του. Ο Όσιος Ευφρόσυνος ήταν αγράμματος και αγροίκος χωρικός, που ποτέ δεν είχε μάθει τα γράμματα της θύραθεν σοφίας. Σε ώριμη ανδρική ηλικία εγκατέλειψε εντελώς τον κόσμο και εισήλθε σε κοινόβιο μοναστήρι, όπου εκάρη μοναχός με μεγάλη χαρά. Οι συμμοναστές του τον περιφρονούσαν για την απαιδευσία και την απλοϊκότητά του και τον αντιμετώπιζαν συχνά με υποτίμηση και ψυχρότητα.

Εκείνος όμως εγκολπώθηκε με αγάπη την ταπείνωση του Χριστού και άρχισε να τους υπηρετεί στην διακονία του μαγειρείου. Καθώς ήταν πάντα κατακαπνισμένος από την ανθρακιά και τις στάχτες, όλοι τον περιγελούσαν και τον ενέπαιζαν χωρίς οίκτο. Άλλοτε δεχόταν και χτυπήματα από τους αμελέστερους μοναχούς, οι οποίοι έβρισκαν αφορμή τη σιωπή και την ανεξικακία του. Αυτός όμως ο μακάριος υπέμενε με γενναιότητα καρδίας όλους τους εξευτελισμούς και τις ταπεινώσεις των αδελφών του.

Άλλοτε λουσμένος στον ιδρώτα και άλλοτε λαχανιασμένος από τον κόπο της εργασίας, διήνυε στα κρυφά το στάδιο των αρετών. Ο Κύριος όμως, ο οποίος βλέπει τα κρυφά της καρδίας, ετοίμαζε ήδη γι' αυτόν δόξα μεγάλη μέσα στους ουρανούς. Έτσι περνούσαν τα χρόνια του μέσα στην ταπεινή διακονία και την μυστική προσευχή, μακριά από κάθε ανθρώπινη αναγνώριση. Στο ίδιο κοινόβιο ζούσε κάποιος ενάρετος ιερεύς, ο οποίος επί τρία ολόκληρα χρόνια ικέτευε τον Θεό να του αποκαλύψει τα αγαθά που ετοίμασε για όσους τον αγαπούν.

Μία νύκτα, ενώ κοιμόταν, αρπάχθηκε ο νους του και βρέθηκε σε έναν πάντερπνο και μυροβόλο κήπο γεμάτο δένδρα, εύοσμα άνθη και διαυγέστατα τρεχούμενα νερά. Καθώς διαλογιζόταν τίνος άραγε να είναι αυτός ο θαυμάσιος παράδεισος, είδε ξαφνικά τον μάγειρα της μονής Ευφρόσυνο στο μέσον του κήπου. Εκείνος απολάμβανε με ηρεμία και χαρά τα άρρητα αγαθά που είχε ετοιμάσει ο Θεός για τους εκλεκτούς του. Έκπληκτος ο ιερέας τον ρώτησε πώς βρέθηκε εκεί και αν αυτός είναι ο τόπος της αναπαύσεως των δικαίων.

Ο Ευφρόσυνος του απάντησε με ταπείνωση ότι με τη χάρη του Θεού κατοικεί εκεί ως φύλακας του κήπου των ευλογημένων. Επειδή λοιπόν εκείνος είχε ελάχιστα βιάσει τον εαυτό του στη γη, αξιώθηκε να βλέπει ένα μέρος των αγαθών της μέλλουσας ζωής. Τότε ο ιερέας του έδειξε τρία μεγάλα και ωραιότατα μήλα του κήπου και ζήτησε να του τα δωρίσει. Ο Ευφρόσυνος τα έκοψε αμέσως με τα ίδια του τα χέρια και τα τοποθέτησε προσεκτικά μέσα στο ράσο του. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή κτύπησε δυνατά μέσα στη νύκτα το σήμαντρο για την ακολουθία του όρθρου του μοναστηριού.

Ο ιερέας πετάχθηκε από το κλινάρι του νομίζοντας ότι όλα όσα είδε ήταν απλώς ένα όνειρο της νύκτας. Όταν όμως άπλωσε το χέρι του στο ράσο του, βρήκε με έκπληξη τους τρεις παραδείσιους καρπούς που είχε δεχθεί από τον Ευφρόσυνο. Έσπευσε στον ναό όπου είδε τον ταπεινό μάγειρα να στέκεται όπως πάντα στο στασίδι του, αμέριμνος. Έπεσε στα πόδια του και τον ικέτευε να του φανερώσει πού βρισκόταν εκείνη τη νύκτα της θείας αποκαλύψεως. Εκείνος αρχικά δίστασε από ταπείνωση, αλλά μπροστά στο επίμονο αίτημα ομολόγησε ότι ήταν πράγματι στον παράδεισο που είδε ο ιερέας.

Είπε ότι αυτό συνέβη με την χάρη του Θεού, ο οποίος ευδόκησε να φανερώσει στον ιερέα τη δόξα των δικαίων μέσω του ταπεινού μάγειρα. Μετά την απόλυση της ακολουθίας ο ιερέας πήγε στο κελί του και έφερε τα τρία μήλα μπροστά σε όλους τους αδελφούς. Τους διηγήθηκε με κάθε λεπτομέρεια όσα είχαν συμβεί τη νύκτα και έδειξε με ευλάβεια τους θαυμαστούς ουράνιους καρπούς. Οι μοναχοί θαύμασαν με κατάνυξη και δόξασαν τον Θεό για το παράδοξο μυστήριο που αποκαλύφθηκε ανάμεσά τους.

Έπειτα μοίρασαν τα μήλα σε όλους και όσοι ασθενείς τα γεύθηκαν θεραπεύθηκαν από κάθε νόσο και αρρώστια. Ταυτόχρονα ο ταπεινός Ευφρόσυνος βγήκε αθόρυβα από την πλαϊνή θύρα της εκκλησίας και έφυγε για πάντα από τη μονή. Αποφεύγοντας με κάθε τρόπο την ανθρώπινη δόξα και τους επαίνους δεν εμφανίστηκε ποτέ ξανά στα μάτια των αδελφών. Από εκείνη την ημέρα οι μοναχοί ένιωσαν βαθιά συντριβή για όσα είχαν παλαιότερα διαπράξει εναντίον του ταπεινού μάγειρα.

Κατάλαβαν ότι μέσα στην κουζίνα τους ζούσε ένας κρυμμένος άγιος, ένας πνευματικός αγωνιστής που είχε αξιωθεί ήδη να γευθεί τη δόξα του παραδείσου. Διαπίστωσαν ότι η αγιότητα δεν εξαρτάται από τη μόρφωση και τα γράμματα, αλλά από την ταπείνωση και την αγάπη προς τον Θεό. Έτσι παρακινήθηκαν με ζήλο να μιμηθούν την ανεξικακία και την υπομονή του Ευφρόσυνου στους δικούς τους αγώνες. Στη συνέχεια κατέγραψαν με προσοχή τη θαυμαστή αυτή διήγηση, ώστε να μην ξεχαστεί η μνήμη του οσίου από τις επόμενες γενιές των πιστών.

Τα τρία παραδείσια μήλα μοιράστηκαν σε ευλογία πολλών πιστών, και όπου έφθαναν επιτελούσαν θεραπείες και ποικίλα θαύματα. Ο όσιος Ευφρόσυνος έζησε τις τελευταίες ημέρες του σε ένα απομονωμένο ησυχαστήριο, μακριά από κάθε ανθρώπινο επαίνο. Εκεί συνέχισε να καλλιεργεί την προσευχή και την νηστεία, ώσπου παρέδωσε ειρηνικά την αγία ψυχή του στον Κύριο. Τμήμα των ιερών λειψάνων του φυλάσσεται σήμερα στην ιστορική Μονή του Λουκούς στη Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας.

Η Εκκλησία γνωρίζει καλά ότι κάθε ταπεινός δούλος του Χριστού είναι άξιος της βασιλείας, ανεξάρτητα από το ταπεινό του επάγγελμα. Το όνομα Ευφρόσυνος σημαίνει χαρά και ευφροσύνη, και αληθινά ο όσιος υπήρξε δοχείο ευφροσύνης για ολόκληρη την Εκκλησία. Ταις πρεσβείαις του οσίου και θεοφόρου πατρός ημών Ευφροσύνου του Μαγείρου του εν παραδείσω καρπούς λαβόντος και ευωδιάσαντος, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.