Στα νότια της Άνω Μεριάς της Φολεγάνδρου, μέσα στο κατάλευκο αιγαιοπελαγίτικο τοπίο, στέκεται ταπεινό και απομονωμένο το εκκλησάκι της Παναγίας της Νησιώτισσας. Ο επισκέπτης φτάνει εδώ από τον κεντρικό δρόμο που διασχίζει την Άνω Μεριά, στρίβοντας αριστερά λίγα μέτρα μετά τον Άγιο Ανδρέα. Ο στενός τσιμεντόδρομος συνεχίζει για κάποια απόσταση και μετατρέπεται έπειτα σε χωματόδρομο, χωμένο μέσα στην ξερή ακαλλιέργητη γη του νησιού. Στα μισά της διαδρομής, νότια στο βάθος του ορίζοντα, ξεχωρίζει καθαρά το λευκό φανάρι του φάρου της Ασπροπούντας.

Ο δρόμος σταματά λίγο πριν το εκκλησάκι, το οποίο βρίσκεται μέσα σε περιφραγμένο κτήμα, κρυμμένο ανάμεσα σε ξερολιθιές. Ο προσκυνητής χρειάζεται να προσέξει για να βρει την είσοδο του μικρού μονοπατιού που οδηγεί ως εκεί κάτω. Η Παναγία υποδέχεται τον πιστό σιωπηλά, μέσα στη γαλήνη και τη μοναξιά της Φολεγάνδρου, μακριά από κάθε θόρυβο. Ο κατάλευκος ναΐσκος μοιάζει να ξεφυτρώνει μέσα από τη γη του νησιού, σαν φυσική προέκταση των βράχων και των πετρών.

Η σιωπή του τόπου σπάει μόνο από τους αναστεναγμούς του ανέμου του Αιγαίου και τις προσευχές των ευλαβών επισκεπτών. Το παρόν ναΐδιο αντικατέστησε ένα παλαιότερο κατεστραμμένο εκκλησάκι που υπήρχε εδώ μέσα στο ίδιο περιφραγμένο χωράφι. Η ανοικοδόμηση έγινε με την έγνοια ενός ευλαβούς εργάτη της Φολεγάνδρου, ύστερα από θαυμαστό όραμα της ίδιας της Θεοτόκου. Το εκκλησάκι χτίστηκε με ιδιωτική δωρεά το χίλια εννιακόσια εξήντα πέντε από τον ευσεβή Γεώργιο Σταματίου Μαρινάκη.

Αρχικά υπήρχε εκεί ένα κατεστραμμένο εκκλησάκι μέσα στο χωράφι, το οποίο ανοικοδομήθηκε εξαρχής ύστερα από συγκλονιστικό όραμα του Μαρινάκη. Συγκεκριμένα, η Παναγία παρουσιάστηκε στον ύπνο του ντυμένη μαύρα ρούχα και ταλαιπωρημένη, και του ζήτησε να της φτιάξει εκ νέου το σπίτι της. Εκείνος της εξέφρασε αυθόρμητα την απορία του για το παρουσιαστικό και τα ρούχα της, και τότε έγινε το θαύμα μπροστά στα μάτια του. Το δέρμα της Παναγίας έγινε ξαφνικά πάλλευκο και τα ρούχα της λαμπερά χρυσά, σαν να ντύθηκε ολόκληρη με ουράνιο φως.

Επειδή ο ίδιος ήταν φτωχός εργάτης σε ορυχεία και δεν είχε καμία οικονομική άνεση, της είπε πως δεν μπορούσε να κάνει αυτή τη δαπάνη. Εκείνη όμως του απάντησε με μητρική στοργή ότι εσύ θα φτιάχνεις και εγώ θα σε βοηθάω σταθερά. Από τότε η Νησιώτισσα στέκεται προστάτιδα του τόπου και ανταποκρίνεται με χάρη στις ταπεινές προσευχές των πιστών της. Πέρα από την εορτή στις οκτώ Σεπτεμβρίου, ο μικρός ναός ανοίγει επίσης στις είκοσι Νοεμβρίου και στις είκοσι πέντε Δεκεμβρίου. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου της Νησιώτισσας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.