Μέσα στο σκοτεινό κελί μιας ρωμαϊκής φυλακής της Καππαδοκίας έσβησαν δύο ψυχές πατρικιακής καταγωγής, για να γεννηθεί στον κόσμο ένας μελλοντικός μεγαλομάρτυς. Οι Άγιοι Θεόδοτος και Ρουφίνα ήταν γονείς του Αγίου Μάμαντος, και κατάγονταν από επιφανείς πατρικιακές οικογένειες της εποχής τους. Όλοι τους τιμούσαν για τη χριστιανική τους ευσέβεια και τη φιλάνθρωπη διαγωγή τους μέσα στην ειδωλολατρική κοινωνία της εποχής. Δεν μπορούσαν για πολύ καιρό να κρύψουν τον φλογερό τους ζήλο για τον Χριστό, και ομολόγησαν ανοιχτά την πίστη τους ενώπιον πάντων.

Με τον λόγο και το προσωπικό τους παράδειγμα οδήγησαν πολλούς ειδωλολάτρες προς τη φωτεινή αλήθεια του Ιερού Ευαγγελίου. Καταγγέλθηκαν για αυτό στον Αλέξανδρο, τον έπαρχο της πόλεως των Γαγγρών της Παφλαγονίας, που είχε λάβει αυτοκρατορική εντολή να διώκει κάθε χριστιανό. Ο αυτοκράτορας είχε διατάξει να βασανίζονται και να θανατώνονται όσοι αρνούνταν να προσκυνήσουν τα ειδωλολατρικά αγάλματα και τους θεούς της Ρώμης. Ο έπαρχος Αλέξανδρος κάλεσε τον Θεόδοτο για να τον αναγκάσει με τη βία να θυσιάσει στα ειδωλολατρικά είδωλα.

Εκείνος όμως δεν ήθελε ούτε να ακούσει αυτά τα οποία του έλεγε ο σκληρός Ρωμαίος έπαρχος. Επειδή ο Θεόδοτος καταγόταν από επιφανή οικογένεια πατρικίων, ο Αλέξανδρος δεν είχε δικαίωμα να βασανίσει αυτοβούλως πρόσωπο τέτοιας κοινωνικής τάξεως. Τον έστειλε λοιπόν δεμένο και αλυσοδεμένο στον σκληρό ηγεμόνα Φαύστο, που βρισκόταν στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Ο Φαύστος, που ήταν εξαιρετικά αυστηρός απέναντι στους χριστιανούς και ζηλωτής της ασέβειας, τον έριξε αμέσως στη φυλακή χωρίς δίκη.

Η σύζυγός του Ρουφίνα, αν και βρισκόταν τότε σε προχωρημένη εγκυμοσύνη, ακολούθησε εθελοντικά τον άντρα της στη φυλακή. Έμεινε κοντά στον Θεόδοτο μέσα στο σκοτεινό υγρό κελί, και υπέμενε μαζί του τα πάθη και τις στερήσεις για τον Χριστό. Ο Θεόδοτος γνώριζε την ασθένεια του σώματός του και έβλεπε την αμείλικτη σκληρότητα του βασανιστή που τον περίμενε. Φοβούμενος μήπως δεν αντέξει τα φρικτά μαρτύρια και αρνηθεί τον Κύριο, στράφηκε σε θερμή και επίμονη προσευχή προς τον Σωτήρα.

Παρακάλεσε τον Θεό των δυνάμεων, τον Πατέρα του αγαπημένου Υιού, να δεχθεί την ψυχή του μέσα στο κελί. Ο Κύριος εισάκουσε τον πιστό δούλο του και του χάρισε ευλογημένη κοίμηση, εγκαθιστώντας την ψυχή του στις ουράνιες μονές. Η Ρουφίνα υπέμεινε τις στερήσεις της φυλακής και βυθίστηκε σε μεγάλη θλίψη από τον χωρισμό του συζύγου της. Λόγω αυτής της μεγάλης θλίψεως γέννησε πρόωρα το βρέφος μέσα στις άθλιες συνθήκες της σκοτεινής φυλακής. Παρακάλεσε τότε τον Θεό να της επιτρέψει να ακολουθήσει τον σύζυγό της στον θάνατο, και να προστατεύσει το νεογέννητο.

Ο Κύριος δέχθηκε την ικεσία της, και η ευσεβής γυναίκα παρέδωσε την ψυχή της στα χέρια του Δημιουργού. Το βρέφος που έμεινε ορφανό ανατράφηκε από μια ευσεβή χήρα ονόματι Αμμία, που έγινε δεύτερη μάνα για τον μικρό Μάμαντα. Ταις πρεσβείαις των αγίων μαρτύρων Θεοδότου και Ρουφίνας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.