Στη σιωπή της αιγυπτιακής ερήμου, όπου ο ήλιος έκαιγε αμείλικτα, οι πρώτοι ασκητές έδιναν σώμα και ψυχή στον Χριστό. Ανάμεσα σε αυτούς τους πατέρες ξεχώρισε ο Όσιος Σαρματάς, που έγινε γνωστός για την ολοκληρωτική νίκη του πάνω στις ανθρώπινες ανάγκες. Ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης τον μνημονεύει στον Συναξαριστή και παραπέμπει σε εκτενές απόσπασμα του Ευεργετινού. Νήστευε πάντοτε και εγκρατευόταν με τόση αυστηρότητα, ώστε νίκησε ολοκληρωτικά τον ύπνο και την κούραση της σάρκας.

Έγινε τόσο διαφανής στη χάρη, ώστε αν του έλεγε κανείς «φύγε» έφευγε, και αν του έλεγε «έλα» ερχόταν αμέσως. Στον Παράδεισο των Πατέρων διασώζεται κι ένα περιστατικό που φανερώνει τη βαθιά πνευματική διάκρισή του στους λογισμούς. Κάποιος αδελφός που ησύχαζε στο κελί του τον ρώτησε για τους λογισμούς, που τον σπρώχνουν να βγαίνει στους άλλους. Ο Σαρματάς απάντησε με πατερική απλότητα, λέγοντάς του: «άκουσα την πρώτη φορά, τώρα όμως δεν μπορώ».

Άλλος αδελφός πάλι του εξομολογήθηκε πως οι λογισμοί τον προέτρεπαν να εγκαταλείψει την εργασία και να αφεθεί στην τρυφηλότητα. Ο γέροντας του αποκρίθηκε με υπέροχη ισορροπία και ασκητική σοφία, που διασώθηκε μέχρι σήμερα ως απόφθεγμα. Όταν πεινάσεις με υπερβολή τόσο που να αποκάμεις, τότε φάγε, και όταν διψάσεις πολύ ώστε να μην αντέχεις, τότε πιες. Όταν αγρυπνήσεις με τέτοια ένταση που να μη μπορείς να σταθείς όρθιος, μόνο τότε ξάπλωσε και κοιμήσου.

Ο όσιος Σαρματάς απεβίωσε ειρηνικά μέσα στην έρημο, αφού τελείωσε με δόξα τη μακρά ασκητική του πορεία. Ταις πρεσβείαις του οσίου πατρός ημών Σαρματά, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.