Άγιος Ανδρέας ο Στρατηλάτης και οι Δύο Χιλιάδες Πεντακόσιοι Ενενήντα Τρεις Μάρτυρες

Κάπου στα ανατολικά σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την εποχή του ασεβούς αυτοκράτορα Μαξιμιανού, το όνομα ενός νεαρού αξιωματικού άρχιζε σιγά σιγά να ξεχωρίζει μέσα στις τάξεις. Ο Ανδρέας ξεχώριζε για τη γενναιότητα και τη δικαιοσύνη του, αγαπητός σε όλους τους στρατιώτες, και η ψυχή του φλεγόταν ήδη με κρυφή αγάπη προς τον Χριστό. Δεν είχε ακόμη βαπτιστεί, αλλά πίστευε με ολόκληρη την καρδιά του και απέφευγε κάθε έργο που λυπεί τον αληθινό Θεό. Όταν τα περσικά στρατεύματα εισέβαλαν αιφνιδιαστικά στη Συρία, ο αρχιστράτηγος Αντίοχος κάλεσε επειγόντως τον Ανδρέα και του ανέθεσε τη γενική αρχηγία του ρωμαϊκού στρατού.

Τον ονόμασε στρατηλάτη, δηλαδή ανώτερο διοικητή των στρατηγών, και τον προέτρεψε να αυξήσει ακόμη περισσότερο τη φήμη του στη μάχη. Ο νεαρός αξιωματικός δέχτηκε την εντολή χωρίς υπερηφάνεια, καθώς δεν αναζητούσε προσωπική δόξα παρά μόνο τη δόξα του ονόματος του Ιησού Χριστού. Επέλεξε μικρό σώμα στρατιωτών, παρόμοιο με εκείνο του αρχαίου Γεδεών, πιστεύοντας πως η νίκη ανήκει στον Θεό και όχι στο πλήθος των όπλων. Στους ειδωλολάτρες στρατιώτες του μίλησε για τον αληθινό Θεό, τους εξήγησε πως τα είδωλα είναι ανίσχυρα δαιμόνια και τους κάλεσε να επικαλεστούν τον Δημιουργό.

Οι στρατιώτες συγκινήθηκαν, πέταξαν από την καρδιά τους τη μάταιη ειδωλολατρία και επικαλέστηκαν με δύναμη το πανάγιο όνομα του Χριστού. Με ορμή χτύπησαν τον εχθρό και αόρατη δύναμη γέμισε φόβο τις περσικές γραμμές, σκορπίζοντάς τες σαν καπνός μπροστά στον άνεμο. Επιστρέφοντας θριαμβευτής στην Αντιόχεια, ο νεαρός στρατηλάτης δεν κράτησε για τον εαυτό του τη δόξα της νίκης, αλλά τη ανέφερε ολόκληρη στον Χριστό. Διηγήθηκε με χαρά σε όλους τους πώς ο σταυρωμένος Θεός χάρισε τον θρίαμβο, και έγινε αφορμή να πιστέψουν δύο χιλιάδες πεντακόσιοι ενενήντα τρεις στρατιώτες της συνοδείας του.

Φθονεροί αξιωματικοί έσπευσαν αμέσως να καταγγείλουν τον Ανδρέα στον αρχιστράτηγο Αντίοχο, λέγοντας ότι τιμά τον σταυρωμένο Θεό των χριστιανών. Ο αρχιστράτηγος εξοργίστηκε ακούγοντας την κατηγορία και κάλεσε αμέσως τον γενναίο νεαρό σε δίκη, για να τον εξετάσει δημόσια ενώπιον πλήθους. Εκείνος στάθηκε άφοβα μπροστά στο ασεβές βήμα και ομολόγησε με δυνατή φωνή τον Χριστό αληθινό Θεό και τον εαυτό του πιστό Του δούλο. Ο τύραννος διέταξε τότε να ανάψουν χάλκινο κρεβάτι και να το πυρώσουν τόσο πολύ, ώστε να βγάζει σπινθήρες σαν καμίνι.

Ο μάρτυρας δεν περίμενε τους δημίους, αλλά αφαίρεσε μόνος του τα ρούχα, ανέβηκε με τόλμη στο πυρακτωμένο μέταλλο και ξάπλωσε σαν να ήταν μαλακό στρώμα. Μόλις ένιωσε τις πρώτες φλόγες, ύψωσε προσευχή στον Χριστό, και ο Κύριος έκανε αμέσως τη φωτιά αβλαβή και τη μετέτρεψε σε δροσιά. Παράλληλα διέταξαν να καρφώσουν τους συντρόφους του πάνω σε ξύλα σε σχήμα σταυρού, και εκείνοι χαίρονταν που μιμούνταν τον σταυρωθέντα Δεσπότη τους. Ο Αντίοχος έμεινε άναυδος μπροστά στο θαύμα και τους έκλεισε όλους στη φυλακή, αναμένοντας να λάβει εντολή από τον ίδιο τον αυτοκράτορα.

Ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός μελέτησε προσεκτικά την αναφορά και θεώρησε επικίνδυνη μια ανοιχτή καταδίκη ενός τόσο αγαπητού στρατιωτικού ηγέτη. Φοβήθηκε ταραχή και εξέγερση μέσα στις τάξεις του στρατού, οπότε απάντησε στον Αντίοχο πως τους μάρτυρες έπρεπε πρώτα να τους ελευθερώσουν. Κρυφά όμως του έδωσε εντολή να βρει αργότερα κάποια άλλη πρόφαση και να τους θανατώσει έναν προς έναν, χωρίς να φανεί ότι πρόκειται για χριστιανικό διωγμό. Ο Ανδρέας πληροφορήθηκε με αποκάλυψη του ίδιου του Θεού τη σκοτεινή δολοπλοκία και αποφάσισε να φύγει αθόρυβα μαζί με όλους τους συντρόφους του.

Πήραν τον δρόμο προς την Ταρσό της Κιλικίας, ώστε να δεχτούν επιτέλους το άγιο βάπτισμα από τον επίσκοπο της πόλεως, τον μακάριο Πέτρο. Στην Ταρσό βρισκόταν εκείνη την εποχή και ο επίσκοπος Νόνος της Βέροιας, ο οποίος προθυμοποιήθηκε να συμμετάσχει στην τέλεση του ιερού μυστηρίου. Με κατάνυξη βυθίστηκαν όλοι στα νερά του βαπτίσματος, φόρεσαν τον Χριστό και έγιναν επίσημα μέλη του σώματος της Εκκλησίας. Ο αρχιστράτηγος Αντίοχος, μόλις πληροφορήθηκε τη φυγή, έγινε έξαλλος από οργή και έγραψε στον διοικητή της Κιλικίας, τον Σέλευκο.

Του ζητούσε να καταδιώξει αμέσως τους φυγάδες με ένοπλους άνδρες και να τους θανατώσει, με το πρόσχημα ότι λιποτάκτησαν από τα στρατιωτικά τους καθήκοντα. Ο Σέλευκος ανταποκρίθηκε αμέσως και ξεκίνησε με σώμα στρατού στο κατόπι των μαρτύρων, ενώ εκείνοι κατευθύνθηκαν στις ορεινές περιοχές της Αρμενίας και ανέβηκαν στα ψηλά όρη του Ταύρου. Σε ένα στενό σημείο των βουνών, περικυκλωμένο από απόκρημνους βράχους σαν τείχη πόλης, ο Ανδρέας σταμάτησε με ολόκληρη τη συνοδεία του. Εκεί τους περίμενε προφητικά ο τόπος του μαρτυρίου, τον οποίο ο ίδιος ο Θεός είχε προηγουμένως ορίσει για την τέλεια αναφορά τους.

Ο γενναίος στρατηλάτης συγκέντρωσε γύρω του τους πιστούς συντρόφους και τους μίλησε με πατρική γλυκύτητα, στηρίζοντας την καρδιά τους πριν την τελευταία μάχη. Τους ονόμασε φίλους, αδελφούς και παιδιά του, και τους ενίσχυσε με ζεστά λόγια να μην φοβηθούν καθόλου τον επερχόμενο θάνατο. Τους θύμισε τα ιερά λόγια του αποστόλου Παύλου, πως τώρα είναι ο καιρός ο ευπρόσδεκτος, και πως τώρα είναι η ημέρα της σωτηρίας. Τους παρακάλεσε να μην σηκώσουν χέρι κατά των διωκτών τους, αλλά να υψώσουν τα χέρια τους στον ουρανό με προσευχή ευχαριστίας.

Ύστερα στάθηκε ο ίδιος στη μέση τους, σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και έκανε θερμή προσευχή προς τον Χριστό. Παρακάλεσε τον Δεσπότη να δεχτεί τις ψυχές τους εν ειρήνη, να τις σκεπάσει με το άπειρο έλεός Του και να τις αξιώσει των ουρανίων μονών. Ζήτησε ακόμη ένα τελευταίο δώρο, καθώς θεωρούσε πως η θυσία τους έπρεπε να ωφελήσει και τους μεταγενέστερους πιστούς. Παρακάλεσε στον τόπο που θα χυνόταν το αίμα τους να αναβλύσει πηγή θεραπευτική, η οποία θα διώχνει τα ακάθαρτα πνεύματα και θα προσφέρει υγεία σώματος και ψυχής.

Ενώ ακόμη ο άγιος ολοκλήρωνε με κατάνυξη την προσευχή του, ο Σέλευκος έφτασε ξαφνικά στη στενωπό μαζί με όλους τους στρατιώτες του. Όρμησαν αγριεμένοι σαν θηρία πάνω στους αόπλους μάρτυρες, με γυμνά σπαθιά και άγρια κραυγή, διψασμένοι να ολοκληρώσουν τον φόνο. Οι γενναίοι ομολογητές όμως δεν προέβαλαν την παραμικρή αντίσταση, αν και ήταν έμπειροι πολεμιστές και θα μπορούσαν εύκολα να αμυνθούν στο στενό πέρασμα. Μιμήθηκαν θεληματικά τον αμνό του Θεού, παρέδωσαν τους εαυτούς τους ως άκακα αρνία στη σφαγή και δεν άνοιξαν καθόλου το στόμα τους.

Έπεσαν στα γόνατα με ταπείνωση, έτειναν τους αυχένες κάτω από τα ξίφη και παρέδωσαν τις αγνές ψυχές τους στον Δεσπότη Χριστό. Σε σύντομο χρόνο αποκεφαλίστηκαν όλοι, το αίμα τους έτρεξε άφθονο σαν ρυάκι και οι ψυχές τους ανέβηκαν στην ουράνια χαρά της βασιλείας. Μαρτύρησαν στις δεκαεννέα Αυγούστου, ημέρα Κυριακή, και αμέσως άνοιξε στο σημείο εκείνο πηγή με γάργαρο και θαυματουργό νερό για όλους τους πιστούς. Οι δύο επίσκοποι, ο Πέτρος και ο Νόνος, είχαν ακολουθήσει κρυφά με τους κληρικούς τους και είδαν τη σφαγή από κάποια απόσταση.

Όταν οι δολοφόνοι αποχώρησαν, πλησίασαν με κλάμα τα ιερά σώματα και τα έθαψαν με μεγάλη τιμή στον ίδιο τόπο. Ένας κληρικός που έπασχε χρόνια από ακάθαρτο πνεύμα ήπιε από το νερό της πηγής και θεραπεύτηκε ευθύς, και έκτοτε πλήθος ασθενών συρρέει στον τόπο. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου Ανδρέου του Στρατηλάτου και των δύο χιλιάδων πεντακοσίων ενενήντα τριών συμμαρτύρων του, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.