Παναγιά η Ερειθιανή στο Βροντάδο της Χίου

Στην παλαιά γραφική γειτονιά του Βροντάδου της Χίου, ανάμεσα στα μυρωμένα στενά σοκάκια, στέκει ένας ιστορικός ορθόδοξος ναός. Είναι η ευλογημένη Παναγία η Ερειθιανή, μάρτυρας πολλών αιώνων χιώτικης ζωής, σφαγών και ορθόδοξης αναγέννησης μετά τις δοκιμασίες. Πήρε το χαρακτηριστικό όνομά της από την αρχαία περιοχή που βρίσκεται ο Βροντάδος, η οποία ονομαζόταν στην αρχαιότητα Ερύθαι. Είναι ένας από τους παλαιότερους προσεισμικούς ναούς του νησιού, αν και δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς χτίστηκε ο πρώτος ναός.

Στα ταραγμένα χρόνια της φραγκοκρατίας, όταν οι Γενοβέζοι κατέλαβαν τη Χίο, οικειοποιήθηκαν πολλές ορθόδοξες εκκλησίες του νησιού. Μεταξύ αυτών ήταν και η Παναγία η Ερειθιανή, που πέρασε για ένα διάστημα στα χέρια των δυτικών κατακτητών. Όμως το χίλια εξακόσια εξήντα ο μητροπολίτης Χίου Ιγνάτιος Νεοχώρης ανέλαβε δύσκολο αγώνα για την επιστροφή των ναών. Μετά από προσπάθειες κατόρθωσε τελικά να επιστραφούν στους ορθόδοξους Χιώτες οι παλαιοί τους ναοί, τους οποίους κατείχαν οι Φράγκοι.

Η Παναγία η Ερειθιανή έγινε για ένα διάστημα μοναστήρι, λίγο πριν την Επανάσταση του χιλίων οκτακοσίων είκοσι ενός. Το παλιό αυτό μοναστήρι φιλοξενούσε με αγάπη και προσφορά αρρώστους και άστεγους της ευρύτερης περιοχής, σε μια εποχή σκληρή για το ορθόδοξο ποίμνιο. Έτσι η ιστορική μονή έγινε καταφύγιο πόνου και φιλανθρωπίας, εκπληρώνοντας τον πνευματικό και κοινωνικό ρόλο της Εκκλησίας στη δοκιμασμένη χιακή κοινότητα. Στη μεγάλη σφαγή της Χίου το χίλια οκτακόσια είκοσι δύο, ο ιστορικός ναός πυρπολήθηκε βίαια από τους Τούρκους.

Αρκετοί από τους πιστούς που γλύτωσαν από τη σφαγή κατέφυγαν στη Σύρο, στην Πελοπόννησο και σε άλλα ασφαλέστερα μέρη της Ελλάδας. Άρχισαν σταδιακά να επιστρέφουν στα χιώτικα χώματα μετά το χίλια οκτακόσια τριάντα, ξεκινώντας από την αρχή τη ζωή τους. Μετά την επιστροφή τους οι ευλαβείς ενορίτες έβαλαν αμέσως μπροστά την ανέγερση ενός καινούργιου ναού στη θέση του πυρπολημένου. Η ανοικοδόμηση του νέου ναού ολοκληρώθηκε με κόπο και θυσίες το χίλια οκτακόσια σαράντα, χάρη στις προσφορές των πιστών.

Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του ναού είναι ένα ξεχωριστό μίγμα Βασιλικής και Γοτθικού, που τον κάνει μοναδικό στη Χίο. Διαθέτει επίσης μια όμορφη βοτσαλωτή ευρύχωρη αυλή, χαρακτηριστικό τοπικό στοιχείο της παραδοσιακής χιακής αρχιτεκτονικής της ευρύτερης περιοχής. Η εντυπωσιακή αυτή βοτσαλωτή αυλή ολοκληρώθηκε τελικά το χίλια οκτακόσια ενενήντα δύο, λίγα χρόνια μετά την οικοδόμηση του ναού. Το χαρακτηριστικό αρχιτεκτονικό στοιχείο των βοτσαλωτών αυλών απαντάται κυρίως στον Βροντάδο και στον γνωστό Κάμπο της Χίου.

Σήμερα η Παναγία η Ερειθιανή εξακολουθεί να τιμάται ως πολύτιμη πνευματική κληρονομιά της κοινότητας του Βροντάδου, με πλήθος πιστών. Πλήθος προσκυνητών έρχονται κάθε δεκαπέντε Αυγούστου για να ασπαστούν την εικόνα της Παναγίας τους και να της εμπιστευθούν τις παρακλήσεις τους. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, ελέησον τους πιστούς σου και σώσον ημάς, αμήν.