Ο Άγιος Μακάριος ο Ρωμαίος

Στις πυκνές βαλτοτοπιές κοντά στο Νόβγκοροντ, μέσα σε ένα νησί ξεχασμένο, έζησε ένας μοναχός που είχε αφήσει τη Ρώμη για χάρη της Ορθοδοξίας. Ο Άγιος Μακάριος ο Ρωμαίος γεννήθηκε στα τέλη του δεκάτου πέμπτου αιώνα μέσα σε πλούσια οικογένεια της Ρώμης. Οι γονείς του τον ανέθρεψαν με ευσέβεια και του έδωσαν εξαιρετική μόρφωση, ετοιμάζοντάς τον για μια λαμπρή δημόσια καριέρα. Εκείνος όμως δεν επιθυμούσε τις τιμές ούτε την επίγεια δόξα, αλλά αναζητούσε με ζήλο πώς να σώσει την αθάνατη ψυχή του.

Έζησε σε μια εποχή όπου η χριστιανική Δύση συγκλονιζόταν από την προτεσταντική Μεταρρύθμιση, με αμέτρητες ταραχές και διχόνοιες. Ενώ άλλοι γύρω του κυνηγούσαν την πολυτέλεια και τις απολαύσεις της σάρκας, ο νεαρός Μακάριος μελετούσε τις Άγιες Γραφές και τους Πατέρες. Λυπόταν βαθύτατα βλέποντας τόσους ανθρώπους σκοτισμένους από την αμαρτία και τη ματαιότητα του κόσμου, και ταρασσόταν από τις ίδιες τις συγκρούσεις της δυτικής Εκκλησίας. Με δάκρυα παρακαλούσε τον Θεό να του δείξει τον δρόμο της σωτηρίας, και η προσευχή του εισακούστηκε με τρόπο φανερό.

Κατάλαβε ότι θα έβρισκε το ασφαλές λιμάνι της σωτηρίας μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μακριά από τις δυτικές διαμάχες και τις θεολογικές αλλοιώσεις της εποχής. Αυτή η εσωτερική βεβαιότητα έγινε αφορμή για τη μεγάλη απόφαση που θα άλλαζε ολοκληρωτικά τη ζωή του. Ο Μακάριος εγκατέλειψε κρυφά τη Ρώμη και αναχώρησε για τη Ρωσία χωρίς χρήματα, φορώντας μόνο ένα παλιό και φτωχικό ένδυμα. Μετά από πολλά παθήματα στη διάρκεια του ταξιδιού, έφθασε επιτέλους στο Νόβγκοροντ, όπου χάρηκε βλέποντας τόσες εκκλησίες και μοναστήρια ορθόδοξα.

Ένα από τα μοναστήρια αυτά είχε ιδρυθεί τρεις αιώνες πριν από έναν συμπατριώτη του, τον άγιο Αντώνιο τον Ρωμαίο, που τιμάται την τρίτη Αυγούστου. Στη συνέχεια ο Μακάριος ήλθε στις όχθες του ποταμού Σβίρ, εκεί όπου ο άγιος Αλέξανδρος του Σβιρ είχε ιδρύσει τη μονή της Αγίας Τριάδος. Ο άγιος Αλέξανδρος δέχτηκε τον Μακάριο στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τον έκειρε μοναχό με μεγάλη χαρά. Ο Μακάριος όμως ποθούσε τη μοναχική ζωή, και έτσι μετακινήθηκε σε ένα νησί του ποταμού Λέζνα, σαράντα πέντε μίλια μακριά από το Νόβγκοροντ.

Εκεί επιδόθηκε σε σκληρούς ασκητικούς αγώνες και σε αδιάλειπτη προσευχή, μέσα σε τόπο απομονωμένο και άγριο της βόρειας ερημιάς. Οι χειμώνες ήταν παγωμένοι και τα καλοκαίρια ζεστά και υγρά, ενώ η βαλτώδης περιοχή γέμιζε κουνούπια που τον βασάνιζαν διαρκώς. Ο Μακάριος επιβίωνε με μούρα, ρίζες και βότανα του δάσους, και μερικές φορές αρκούδες ερχόντουσαν κοντά του ζητώντας τροφή. Εκείνος τις τάιζε με ηρεμία και τις άφηνε να τον αγγίξουν, σαν να ήταν ήμερα πλάσματα μπροστά σε δίκαιο ασκητή.

Ένα λυχνάρι τόσο μεγάλο της πνευματικής ζωής δεν μπορούσε να παραμείνει κρυμμένο για πολύ καιρό μέσα στην απομόνωση. Μια βροχερή νύχτα κάποιος χτύπησε την πόρτα του και του ζήτησε να ανοίξει, σπάζοντας την ησυχία της ερήμου του. Μπήκαν αρκετοί άνθρωποι που έμοιαζαν κυνηγοί, και θαμπώθηκαν από την εμφάνισή του και από το θείο φως που έλαμπε στο πρόσωπό του. Ζήτησαν την ευλογία του και εξήγησαν ότι είχαν έρθει για κυνήγι, αλλά μόνο με τις δικές του προσευχές βρήκαν το κελί του.

Εκείνος τους απάντησε ότι δεν ήταν οι δικές του αμαρτωλές προσευχές, αλλά η χάρη του Θεού που τους οδήγησε εκεί. Αφού τους τάισε, μίλησε και προσευχήθηκε μαζί τους, και ύστερα τους έδειξε τον δρόμο για να βγουν από τον βάλτο. Ο Μακάριος φοβήθηκε ότι θα διαταραχθεί η ησυχία του τώρα που έγινε γνωστός ο τόπος της κατοικίας του. Οι φόβοι του δικαιώθηκαν, καθώς πολλοί άνθρωποι άρχισαν να τον αναζητούν για να ζητήσουν συμβουλές και προσευχές.

Ο άγιος ασκητής αποφάσισε να μετακινηθεί ακόμη πιο μέσα στην ερημιά, σε ψηλό τόπο στην αριστερή όχθη του ποταμού Λέζνα. Ακόμη όμως και εκεί δεν μπόρεσε να κρυφτεί, γιατί τη νύχτα ανέβαινε στύλος φωτιάς πάνω από το καταφύγιο του. Την ημέρα μάλιστα η χάρη του Θεού φανερωνόταν με ευωδιαστό σύννεφο καπνού πάνω από τον τόπο των ασκητικών του αγώνων. Οδηγημένοι από τα σημεία αυτά, οι κάτοικοι της περιοχής τον ανακάλυψαν για άλλη μια φορά μέσα στη μοναξιά.

Μερικοί επισκέπτες παρακάλεσαν τον Μακάριο να τους επιτρέψει να ζήσουν κοντά του και να καθοδηγούνται από τις συμβουλές του. Βλέποντας ότι αυτό ήταν θέλημα Κυρίου, δεν τους αρνήθηκε, αλλά τους ευλόγησε να κτίσουν κελιά κοντά στο δικό του. Με τον τρόπο αυτό τέθηκαν τα θεμέλια του μοναστηριού, που σιγά σιγά απέκτησε μορφή και κοινοβιακή ζωή. Το χίλια πεντακόσια σαράντα κτίστηκε ξύλινη εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, στον τόπο των ασκητικών του αγώνων.

Ο Μακάριος χειροτονήθηκε ιερέας από τον επίσκοπο Μακάριο του Νόβγκοροντ, ο οποίος αργότερα έγινε Μητροπολίτης πάσης Ρωσίας. Ο ίδιος ιεράρχης διόρισε τον άγιο Μακάριο ηγούμενο του μοναστηριού, και έγινε παράδειγμα για όλους με τα έργα και τις αγρυπνίες του. Έλαβε από τον Θεό τα χαρίσματα της διοράσεως και της θαυματουργίας, και ενίσχυε τους αδελφούς να μην ολιγοψυχούν στους αγώνες. Ύστερα από αρκετά χρόνια εμπιστεύτηκε το μοναστήρι σε έναν μαθητή του και επέστρεψε στο νησί όπου είχε αρχικά κατοικήσει.

Εκεί εκοιμήθη εν Κυρίω τη δεκάτη πέμπτη Αυγούστου, του έτους χίλια πεντακόσια πενήντα, αφήνοντας πλούσια κληρονομιά αρετής. Ταις πρεσβείαις του οσίου πατρός ημών Μακαρίου του Ρωμαίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον τους πιστούς δούλους σου και σώσον ημάς, αμήν.