Στα ξερολίθια της Ακανθούς, εκεί όπου τα δύο σπήλαια κρύβονται ανάμεσα στους βράχους και στα χωράφια, στέκει ζωντανή η μνήμη ενός ταπεινού ασκητή. Ο άγιος Μίκαλλος αναδείχθηκε ένας από τους τριακόσιους αγίους που έφτασαν στην Κύπρο γύρω στα μέσα του δωδέκατου αιώνα, μετά τη δεύτερη Σταυροφορία. Για την παιδική του ηλικία, τους γονείς του και την ιδιαίτερη πατρίδα του δεν έχουμε πληροφορίες ασφαλείς. Όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν προέρχονται από την προφορική παράδοση, η οποία τον τοποθετεί ως νέο που αναγκάστηκε να ξενιτευτεί προς αναζήτηση καλύτερης ζωής.

Πήγε στη Γερμανία και εργαζόταν ως εργάτης με άλλους Έλληνες, μακριά από τον γενέθλιο τόπο και τους δικούς του ανθρώπους. Εκεί άκουσε κάποια ημέρα ένα συγκλονιστικό κήρυγμα για την απελευθέρωση των Αγίων Τόπων από τους Μωαμεθανούς. Σε λίγο διάστημα αρκετοί άνθρωποι μαζεύτηκαν και δημιούργησαν μια μεγάλη στρατιά, που ξεκίνησε να κάμει έργο τον φλογερό αυτό πόθο. Η στρατιά αυτή, γνωστή ως δεύτερη Σταυροφορία, διαλύθηκε δυστυχώς στη σημερινή Γιουγκοσλαβία, χωρίς να ολοκληρώσει τον αρχικό σκοπό της.

Ανάμεσα στα διάφορα σώματα στρατού ήταν και τριακόσιοι Έλληνες με αρχηγό κάποιο Αυξέντη, τον γνωστό άγιο Αυξέντιο. Όταν η στρατιά διαλύθηκε εντελώς, οι Έλληνες αυτοί συγκεντρώθηκαν για να σκεφθούν την επόμενη πορεία τους. Μετά από μια ενθουσιώδη ομιλία του αρχηγού τους αποφάσισαν να τραβήξουν προς τα μέρη του Ιορδάνη. Επιθυμούσαν να ζήσουν μια ασκητική ζωή και πλήρη αφιέρωση στον Θεό, μακριά από τις βιοτικές μέριμνες και τις δυσκολίες του πολέμου.

Η πρόταση έγινε δεκτή με μεγάλο ενθουσιασμό από όλους και, μετά από κοινή θερμή προσευχή, ξεκίνησαν μαζί το πνευματικό τους ταξίδι προς τα ιερά εδάφη του νότου. Πρώτα πήγαν και προσκύνησαν όλοι μαζί στα Ιεροσόλυμα, στους ευλογημένους τόπους όπου περπάτησε ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Ύστερα προχώρησαν προς τα έρημα του Ιορδάνη, με σκοπό να αφιερωθούν στον Θεό και να ζήσουν τη μοναχική και ασκητική ζωή. Η νηστεία, η προσευχή, η αγρυπνία και η μελέτη της Αγίας Γραφής έγιναν η καθημερινή τους τροφή.

Μαζί με αυτά, η έμπρακτη αγάπη προς όσους είχαν την ανάγκη τους αποτελούσε αδιάλειπτη φροντίδα και διακονία. Το περιβάλλον όμως του Ιορδάνη δεν τους βοηθούσε καθόλου στη ζωή που είχαν επιλέξει να ζήσουν. Οι εχθροί της πίστεως του Χριστού παρακολουθούσαν με φθονερό μάτι την πρόοδο των ασκητών στα μέρη εκείνα. Άρχισαν λοιπόν να τους παρενοχλούν συνεχώς, με αποτέλεσμα οι ασκητές μας να αναζητήσουν σωτηρία σε άλλη περιοχή. Συγκεντρώθηκαν λοιπόν μια μέρα στην παραλία, με σκοπό να φύγουν με καράβι από τον τόπο εκείνο.

Εκεί βρήκαν ένα καράβι, επιβιβάστηκαν και έπλευσαν προς την Κύπρο, που τότε ήταν ονομαστή για τη θεοσέβειά της. Το καράβι σταμάτησε στην Πάφο, αν και μια παράδοση λέει ότι, εξαιτίας μιας δυνατής τρικυμίας, τσακίστηκε πάνω στους βράχους. Ευτυχώς οι άνθρωποι σώθηκαν όλοι πάνω στα συντρίμμια του καραβιού και βγήκαν έξω στη στεριά της Κύπρου. Από κει σκορπίστηκαν σε διάφορα μέρη του νησιού και έζησαν ο καθένας τη μακάρια ζωή του με τον δικό του τρόπο.

Στα μέρη της Ακανθούς, ο Μίκαλλος βρήκε δύο σπήλαια που στέκονται ακόμη και σήμερα ως μάρτυρες της ασκήσεώς του. Σ’ αυτά ξεκίνησε την ενάρετη πορεία του, αφιερωμένος στην προσευχή, στη νηστεία και στη μυστική κοινωνία με τον Κύριο. Η θαυματουργική του δύναμη συνεχίστηκε για πολλούς αιώνες σε όσους με πίστη επισκέπτονταν το εκκλησάκι του, το οποίο βρισκόταν δίπλα στα ιερά σπήλαια. Πλένονταν με το αγίασμα και ελάμβαναν τη θεραπεία στην αρρώστια τους και την παρηγοριά στις δοκιμασίες τους.

Η θαυματουργική χάρη του αγίου αναφέρεται ιδιαίτερα στη θεραπεία ασθενών από τη μαλάρια και τη λέπρα. Επίσης οι μητέρες που θήλαζαν τα παιδιά τους, όταν δεν είχαν γάλα, πήγαιναν στη χάρη του με βαθιά πίστη. Θήλαζαν από τους σταλακτίτες που υπήρχαν στα σπήλαια και επικαλούνταν τη βοήθεια του οσίου με δάκρυα. Αυτήν λάμβαναν πλούσια, με τρόπο που ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινη προσδοκία και πέρα από τους νόμους της φύσης. Άρρητη ευωδία, αναφέρουν οι παλαιοί κάτοικοι, ξεχυνόταν από τα δύο ιερά σπήλαια μέχρι τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας γύρω στα χωράφια όπου καλλιεργούσαν οι αγρότες της Ακανθούς τη γη τους.

Δίπλα στα σπήλαια υπήρχε και υπάρχει ακόμη μια θαλερή μυρτιά, η οποία ονομάζεται «μυρτιά του οσίου Μίκαλλου». Σ’ αυτήν αποδίδονται πλούσιες θαυματουργικές ιδιότητες, ταις πρεσβείαις του αγίου Μίκαλλου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.