Στα ομιχλώδη βόρεια εδάφη της Βρεττανίας, εκεί όπου τα αγγλοσαξωνικά φύλα πάλευαν για την κυριαρχία και η ειδωλολατρία ακόμη βασίλευε, ένας νεαρός εξόριστος πρίγκιπας ωρίμαζε με βαθιά πίστη στην ψυχή του. Λεγόταν Οσβάλδος και επρόκειτο σύντομα να γίνει βασιλέας, ιεραπόστολος και μάρτυρας για το όνομα του Κυρίου. Ο Άγιος Οσβάλδος ήταν υιός του ειδωλολάτρη Αγγλοσάξωνα βασιλέα της Νορθουμβρίας Εθελφρίδου, ο οποίος φονεύθηκε πολεμώντας κατά των εισβολέων Εδουΐνου και Ρεδαβάλδου. Ο Εδουΐνος έγινε τελικά βασιλεύς της Νορθουμβρίας, εκχριστιανίστηκε μαζί με τους υπηκόους του και τιμήθηκε από τον λαό του ως άγιος της Εκκλησίας.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας εκείνου ο Οσβάλδος και οι αδελφοί του μεγάλωσαν εξόριστοι στη Σκωτία, όπου και βαπτίσθηκαν ορθόδοξα χριστιανοί. Μετά τον θάνατο του Εδουΐνου το εξακόσια τριάντα τρία οι δύο πρεσβύτεροι αδελφοί του Οσβάλδου ανέλαβαν τα δύο μέρη της χώρας. Ο Οσρικ έλαβε το βασίλειο της Δεΐρας και ο Εανφρίδος το γειτονικό βασίλειο της Βερνικίας στο βόρειο τμήμα. Δυστυχώς όμως οι δύο αδελφοί του Οσβάλδου μετά την ανάληψη της εξουσίας λησμόνησαν τον Ουράνιο Βασιλέα και επέστρεψαν στα είδωλα.

Με την επιστροφή τους στα είδωλα κατέστρεψαν εντελώς το πολύτιμο ιεραποστολικό έργο του αγίου βασιλέως Εδουΐνου στη Νορθουμβρία. Κατά τη μαρτυρία του οσίου Βέδα η θεϊκή τιμωρία τους ήλθε γρήγορα μέσω του Βρεττανού βασιλέως Καδουάλλα. Εκείνος τον μεν ένα φόνευσε σε ανοιχτή μάχη, τον δε άλλο εξόντωσε με δόλο όταν πήγε να διαπραγματευθεί μαζί του. Ο Οσβάλδος δημιούργησε τότε ένα μικρό στρατό με σκοπό να διώξει τον Καδουάλλα από τη χώρα του.

Εκείνος κυβέρνησε τυραννικά τη Νορθουμβρία επί ένα ολόκληρο χρόνο, σκορπίζοντας τη βία και την τρομοκρατία στους κατοίκους της. Την προηγουμένη νύχτα της κρίσιμης συγκρούσεως ο Οσβάλδος διέταξε την κατασκευή ενός τεράστιου ξύλινου σταυρού της πίστης. Ύψωσε με τα ίδια τα χέρια του τον σταυρό στην κορυφή ενός μικρού λόφου που δέσποζε στο πεδίο της επερχόμενης μάχης. Μπροστά στον τίμιο σταυρό προσευχήθηκε γονατιστός ο Οσβάλδος και εναπέθεσε όλες τις ελπίδες του στον Θεό.

Πράγματι, με τη βοήθεια του Κυρίου, νίκησε τον πολύ μεγαλύτερο εχθρικό στρατό και σκότωσε τον Καδουάλλα το εξακόσια τριάντα τέσσερα. Έκτοτε το σημείο όπου υψώθηκε εκείνος ο σταυρός ονομάστηκε Αγρός του Ουρανού από τους ντόπιους πιστούς. Όλοι όσοι το έμαθαν αναγνώρισαν ότι εκεί είχε γίνει αναμφισβήτητα ένα μεγάλο και ένδοξο θαύμα του Παντοδυνάμου Θεού. Επί πολλούς αιώνες οι χριστιανοί συνήθιζαν να προσκυνούν στον τόπο αυτό και να παίρνουν ως ευλογία μικρά κομμάτια ξύλου.

Έπαιρναν επίσης και από τα βρύα που φύτρωναν επάνω στο ίδιο το σώμα του ιερού σταυρού. Όπου υπήρχε ασθενής, επικρατούσε η ευλαβής συνήθεια να αγιάζουν νερό με το ξύλο του σταυρού και να το δίνουν στον πάσχοντα. Έτσι έγιναν πολλά θαύματα, ενώ οι μοναχοί της γειτονικής μονής του Έξαμ συνήθιζαν να κάνουν εκεί αγρυπνία. Το εξακόσια τριάντα πέντε ο βασιλεύς Οσβάλδος ζήτησε από τους γέροντες της μονής της Αϊόνα στη Σκωτία να στείλουν επίσκοπο.

Σκοπός του ήταν να κηρυχθεί ο Χριστιανισμός και να αποκατασταθεί η τάξη που είχε διασαλευθεί με την αποστασία των αδελφών του. Οι Σκώτοι έστειλαν αρχικά τον μοναχό Κορμάνο, ο οποίος όμως ήταν φύσει αυστηρός και απέτυχε στις σχέσεις του με τους Αγγλοσάξωνες κατοίκους. Μετά το γεγονός αυτό έγινε Σύνοδος και αποφασίστηκε να αναλάβει την αποστολή ο άγιος μοναχός Αϊδανός. Εκείνος χειροτονήθηκε αμέσως επίσκοπος και ανέλαβε με μεγάλο ζήλο το ιεραποστολικό έργο στη χώρα της Νορθουμβρίας.

Ο Αϊδανός ήταν Ιρλανδός στην καταγωγή και η ιεραποστολική του μέθοδος υπήρξε άκρως αποτελεσματική στη χώρα. Συντόμως βαπτίσθηκαν χιλιάδες ειδωλολάτρες, ενώ ο βασιλεύς δώρισε στον επίσκοπο τη νήσο Λίντισφαρν για επισκοπική του έδρα. Η συνεργασία της ευλογημένης αυτής δυάδος έφερε σύντομα πλούσιους πνευματικούς και κοινωνικούς καρπούς σε όλη τη χώρα. Χτίστηκαν ναοί, δωρήθηκαν εδάφη για τη δημιουργία μονών, καλλιεργήθηκαν οι τέχνες και τα γράμματα μέσα σε σύντομο διάστημα.

Άρχισαν επίσης να υποχωρούν σταδιακά και τα βάρβαρα ήθη που είχαν επικρατήσει μέχρι τότε στους Αγγλοσάξωνες της εποχής. Επειδή ο Αϊδανός δεν γνώριζε αρχικά την αγγλική γλώσσα, ο βασιλεύς Οσβάλδος, που είχε μεγαλώσει στη Σκωτία, τον συνόδευε στις περιοδείες του. Μετέφραζε ο ίδιος ο βασιλεύς τα κηρύγματά του στους ντόπιους και έδειχνε έτσι έμπρακτα την πραγματική ταπείνωσή του. Και οι δύο ηγέτες της χώρας, πολιτικός και θρησκευτικός, ήταν αληθινά υποδείγματα αρετής για τους υπηκόους τους.

Ο επίσκοπος, αν και γέρων, αρνιόταν πεισματικά να χρησιμοποιήσει άλογο στις μετακινήσεις του και προτιμούσε πάντοτε τα πόδια. Παράλληλα ο Οσβάλδος, αν και ηγεμών, ήταν ταπεινός, φιλεύσπλαχνος και ελεήμων προς όλους τους συνανθρώπους του. Κάποτε, ένα Πάσχα, ο βασιλεύς συνέτρωγε με τον επίσκοπο και μπροστά τους ήταν ένας περίτεχνος ασημένιος δίσκος με φαγητά. Τότε πληροφόρησαν τον βασιλέα ότι στην πύλη του παλατιού είχαν έλθει πτωχοί που περίμεναν την ελεημοσύνη του.

Αμέσως ο Οσβάλδος έδωσε τον δίσκο σε υπασπιστή, με την εντολή να μοιράσει τα φαγητά και να κόψει τον ασημένιο δίσκο. Ο επίσκοπος Αϊδανός συγκινημένος έπιασε το δεξί χέρι του ευσεβούς μονάρχου και αναφώνησε ευλογητικά: «Είθε τούτο το χέρι να είναι πάντα δυνατό και δοξασμένο». Η ευχή αυτή του αγίου επισκόπου θα εκπληρωνόταν με θαυμαστό τρόπο αργότερα, μετά τον μαρτυρικό θάνατο του ευσεβούς βασιλέως. Ο Οσβάλδος με τη σύνεση και την αγιότητά του ένωσε τα δύο βασίλεια της Δεΐρας και της Βερνικίας.

Στις πέντε Αυγούστου του εξακόσια σαράντα δύο έπεσε σε μάχη εναντίον του ειδωλολάτρη βασιλέως των Μερκιανών Πέντα. Πολεμούσε αμυνόμενος της πίστεως και της πατρίδος του, και ήταν μόλις τριάντα οκτώ ετών την ώρα του ένδοξου θανάτου του. Το τέλος του υπήρξε πραγματικά μαρτυρικό και άξιο της αγιότητας του για το όνομα του Χριστού. Ενώ ακόμη προσευχόταν για τις ψυχές των σωματοφυλάκων του που είχαν όλοι σκοτωθεί στη μάχη, οι ειδωλολάτρες τον αποκεφάλισαν με τα ξίφη τους.

Κατά διαταγή του Πέντα τεμάχισαν τελετουργικά το σώμα του προς τιμή του θεού τους Γουόντεν με βαρβαρότητα. Ύψωσαν στη συνέχεια το κεφάλι και τους δύο βραχίονές του πάνω σε ξύλινους πασάλους στο πεδίο της μάχης. Έναν χρόνο αργότερα, όταν ο αδελφός και διάδοχός του βασιλεύς Όσγουϊ επανέκτησε την περιοχή, βρήκε τα ιερά λείψανα. Η κάρα και το αριστερό χέρι είχαν υποστεί τη φυσιολογική φθορά του χρόνου και του χώματος της γης.

Το δεξιό όμως χέρι, εκείνο για το οποίο είχε ευχηθεί ο επίσκοπος Αϊδανός, βρέθηκε εντελώς αδιάφθορο από καθετί. Ο νέος βασιλεύς κατέθεσε το αδιάφθορο δεξί χέρι και τα λείψανα του αριστερού σε ασημένια λειψανοθήκη. Τοποθέτησε με ευλάβεια τη λειψανοθήκη στον ναό του αγίου Πέτρου της πρωτεύουσας Βαμβούργου, της βασιλικής έδρας της Νορθουμβρίας. Την δε τιμία κάρα την αποθησαύρισε στον ναό της μονής του Λίντισφαρν, κοντά στους πατέρες της μοναχικής πολιτείας.

Τα λοιπά λείψανα παραδόθηκαν στο αββαείο του Μπάρντνεϋ, αλλά οι Μερκιανοί μοναχοί δεν τα δέχθηκαν για φυλετικούς λόγους. Άφησαν την άμαξα που μετέφερε τα λείψανα έξω από τη μονή όλη τη νύχτα, χωρίς να επιτρέψουν την είσοδό της. Τότε στήλη φωτός από τον ουρανό φώτισε όλη τη νύχτα τα τίμια λείψανα, ορατή από όλη την επαρχία. Το πρωί μετανοημένοι οι μοναχοί υποδέχθηκαν με ύμνους τα λείψανα του αγίου και τον ευχαρίστησαν για την παρουσία του.

Κατά την τάξη τους έπλυναν τα λείψανα και τα τοποθέτησαν σε λάρνακα μέσα στον ναό της μονής τους. Ύψωσαν επιπλέον με ευλάβεια πάνω από τη λειψανοθήκη το πολεμικό λάβαρο του ευσεβούς και μάρτυρα βασιλέως της Νορθουμβρίας. Το νερό στο οποίο πλύθηκαν τα άγια λείψανα χύθηκε σε μία ήσυχη γωνία του κοιμητηρίου της μονής. Έκτοτε το χώμα στο σημείο εκείνο φυγάδευε τις ενέργειες των πονηρών δαιμόνων, όπως αποδεικνύει πολλές φορές η εμπειρία.

Μία δαιμονιζόμενη γυναίκα μάλιστα θεραπεύθηκε μόνο με τη θέα ενός σακουλιού που περιείχε αυτό το ευλογημένο χώμα. Η χάρις του Θεού έδειξε πολλά θαύματα μέσω των τιμίων λειψάνων του Αγίου, του σταυρού, του χώματος και των πασάλων. Κάποιος ταξιδιώτης πέρασε με το άλογό του από το λιβάδι όπου είχε γίνει η μάχη και ηρέμησε το αλλόφρον ζώο του. Σε χάνι όπου πέρασε στη συνέχεια θεραπεύθηκε επίσης η παράλυτη ανηψιά του ιδιοκτήτη με μεταφορά στο τόπο εκείνο.

Άλλος ταξιδιώτης πήρε ευλογία λίγο χώμα από το πιο πράσινο σημείο του λιβαδιού όπου είχε χυθεί ευλογημένο αίμα. Η φήμη των θαυμάτων του διαδόθηκε στην Ιρλανδία και τη Γερμανία, ενώ προς τιμή του ανεγέρθηκαν τουλάχιστον εξήντα επτά ναοί. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου βασιλέως Οσβάλδου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.