Σε εποχή ταραγμένη για την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, όταν αυτοκρατορικές αποφάσεις κλόνιζαν τους ιερούς κανόνες, ένας ταπεινός μοναχός κλήθηκε να αναλάβει το βαρύ φορτίο του πατριαρχικού θρόνου. Λεγόταν Ευθύμιος και είχε ζήσει από τα νεανικά του χρόνια αφιερωμένος ολόψυχα στον Θεό και στην ησυχαστική ζωή της μοναχικής πολιτείας. Από πολύ νωρίς ακολούθησε τον μοναχικό βίο και διακρίθηκε για την αρετή του και την πνευματική του διάκριση μέσα στους μοναχικούς κύκλους της εποχής. Έγινε πνευματικός του αυτοκράτορα Λέοντος του Έκτου του Σοφού, ο οποίος τον τίμησε και με το ανώτατο αξίωμα του συγκέλλου της Μεγάλης Εκκλησίας.

Ο Λέων ο Σοφός κυβέρνησε από το οκτακόσια ογδόντα έξι έως το εννιακόσια δώδεκα και υπήρξε από τους πιο μορφωμένους αυτοκράτορες της εποχής. Όταν ο πατριάρχης Νικόλαος ο Πρώτος ο Μυστικός απομακρύνθηκε από τον θρόνο λόγω του τετάρτου γάμου του αυτοκράτορα, η Εκκλησία βρέθηκε σε σοβαρή κρίση συνείδησης. Πιέστηκε τότε ο Ευθύμιος και πείστηκε να ανέλθει στον πατριαρχικό θρόνο της Βασιλεύουσας, αναγνωρίζοντας με ευθύνη και πόνο τον τέταρτο γάμο κατ' οικονομίαν. Η απόφαση αυτή πάρθηκε ως οδυνηρή παραχώρηση για την ειρήνευση του πληρώματος και τη διαφύλαξη της ενότητας της Εκκλησίας.

Από τη στιγμή εκείνη η ζωή του γέμισε με δοκιμασίες, αλλά εκείνος βάδιζε με ταπείνωση και υπομονή. Μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Λέοντος του Σοφού οι εξελίξεις στράφηκαν εναντίον του Αγίου με ξαφνική και σκληρή τροπή. Διώχθηκε από τον πατριαρχικό θρόνο και καθαιρέθηκε σε σύνοδο που συνήλθε στη Μαγναύρα του ιερού παλατιού. Στη συνέχεια εξορίστηκε στη Μονή του Αγαθού, όπου παρέμεινε με σιωπή και προσευχή μέχρι το τέλος της επίγειας ζωής του.

Εκεί παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο στις πέντε Αυγούστου του εννιακοσίου δεκαεπτά, αφήνοντας παρακαταθήκη πνευματική για την Εκκλησία. Εκτός από τους χρονογράφους της εποχής, τα γεγονότα της ζωής και της δράσης του διηγείται και ο σωζόμενος Βίος του. Ο Βίος αυτός γράφηκε μεταξύ των ετών εννιακόσια είκοσι και εννιακόσια είκοσι πέντε από άγνωστο μέχρι σήμερα συγγραφέα. Έχει εκδοθεί από αρκετούς νεότερους ερευνητές και αποτελεί σημαντική πηγή για την περίοδο εκείνη της βυζαντινής ιστορίας.

Πράγματι, ο Βίος του Ευθυμίου Κωνσταντινουπόλεως αποτελεί πηγή αξιόλογη για τη βασιλεία του αυτοκράτορα Λέοντος του Έκτου του Σοφού. Σώζονται επίσης δύο θεομητορικές ομιλίες του Αγίου, καθώς και ένας κανόνας προς τη Θεοτόκο που παραμένει μέχρι σήμερα ανέκδοτος. Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν την ευλάβεια και τη βαθιά φιλοθεΐα του Πατριάρχη προς την Παναγία Μητέρα του Θεού. Ταις πρεσβείαις του αγίου Ευθυμίου του Πατριάρχου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.