Μέσα από τα παλιά λαυριωτικά χειρόγραφα και τα φυλαγμένα κώδικα της Ανατολής αναδύεται σήμερα η μνήμη μιας αιχμάλωτης ψυχής που υπερνίκησε την Περσία με την αγάπη του Χριστού. Η Εκκλησία εορτάζει την Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων της Αγίας Ευδοκίας, η οποία έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού, ανάμεσα στα ενενήντα οκτώ και εκατόν δεκαεπτά. Σύμφωνα με τη διήγηση του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, η Ευδοκία καταγόταν από τα μέρη της Ανατολής και αιχμαλωτίστηκε σε εκστρατεία των Περσών. Την μετέφεραν δέσμια στην Περσία και την υποχρέωσαν να υπηρετεί την οικογένεια ενός υψηλόβαθμου αξιωματικού του βασιλικού στρατού.

Η νέα αυτή ζωή δεν δυσαρέστησε καθόλου την πιστή νέα, η οποία πίστευε ότι παντού μπορούμε να έχουμε σπουδαία αποστολή υπέρ του έργου του Θεού και της ωφελείας του πλησίον. Έτσι, με πραότητα και βαθιά φρόνηση, η αιχμάλωτη Ευδοκία κατάφερε σταδιακά να αιχμαλωτίσει πνευματικά τους ίδιους τους κυρίους της. Όλοι την αγάπησαν και έγιναν χριστιανοί, και κατόπιν με πυρήνα τον οίκο του αξιωματικού εκχριστιάνισαν πολλούς Πέρσες και Περσίδες της περιοχής. Όταν τα γεγονότα αυτά έφτασαν στ' αυτιά των αρχόντων, εκείνοι εξοργίστηκαν, συνέλαβαν την Ευδοκία και τη μαστίγωσαν αλύπητα.

Μετά από δύο μήνες φυλάκισης έσχισαν τις σάρκες της με ακανθωτά ραβδιά, τρύπησαν το σώμα της με μυτερά καλάμια και έσφιξαν τα μέλη της με σχοινιά, ώστε πολλά οστά της έσπασαν. Επειδή όμως εξακολουθούσε με γενναιότητα να ομολογεί τον Χριστό, την αποκεφάλισαν και η μάρτυς έλαβε το αμάραντο στεφάνι. Γύρω από το όνομα και την ταυτότητα αυτής της μάρτυρος υπάρχει ωστόσο μια ενδιαφέρουσα αμφισβήτηση στους παλιούς συναξαριστές της Ορθόδοξης παράδοσης. Ο Άγιος Νικόδημος τοποθετεί την Ανακομιδή των λειψάνων της Ευδοκίας μαζί με την ξεχωριστή μνήμη της οσιομάρτυρος Ευδοκίας, η οποία εορτάζεται την πρώτη Μαρτίου κάθε έτους.

Ο λόγιος Σωφρόνιος Ευστρατιάδης όμως διαφωνεί και διατυπώνει διαφορετική γνώμη για το συγκεκριμένο συναξάρι της τετάρτης Αυγούστου. Επικαλείται τον αρχαίο Παρισινό Κώδικα δεκατρία, καθώς και τους Λαυριωτικούς Κώδικες δέλτα δεκαεπτά και δέλτα δεκατέσσερα, μαζί με τον Παρισινό χίλια πεντακόσια εβδομήντα πέντε. Σε αυτά τα χειρόγραφα η ακολουθία της Ανακομιδής συνδέεται με την πρώην πόρνη και μετέπειτα οσιομάρτυρα Ευδοκία της πρώτης Μαρτίου, ποίημα του υμνογράφου Θεοφάνους. Ο Ευστρατιάδης θεωρεί ότι η Ευδοκία του Νικοδήμου είναι μάλλον φανταστικό πρόσωπο, που προέκυψε από σύγχυση με την μάρτυρα Ία, η οποία τιμάται την ίδια ημέρα.

Πιστεύει ότι ο αντιγραφεύς θεώρησε το όνομα Ία ακέφαλο και πρόσθεσε τα πέντε πρώτα γράμματα Ευδοκ, δημιουργώντας έτσι το διπλό όνομα μέσα στην παράδοση. Ίσως επειδή την τέταρτη Αυγούστου γινόταν μνεία τόσο της Ανακομιδής όσο και της μάρτυρος Ίας, το συναξάριο της τελευταίας αποδόθηκε από σύγχυση στην Ευδοκία. Ταις πρεσβείαις της αγίας μάρτυρος Ευδοκίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.