Στη σκληρή και ταραγμένη εποχή του Ιουλιανού του Παραβάτη ζούσε στις τάξεις του ρωμαϊκού στρατού ο μακάριος Ιωάννης ο στρατιώτης. Καταγόταν από ευσεβή ορθόδοξη οικογένεια, αλλά υπηρετούσε ως απλός φλογερός στρατιώτης στο πολυάνθρωπο αυτοκρατορικό στρατό της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ο ασεβής αρνητής Ιουλιανός είχε εξαπολύσει σκληρότατο διωγμό εναντίον των πιστών χριστιανών σε ολόκληρη τη ρωμαϊκή επικράτεια. Ο μακάριος Ιωάννης μαζί με άλλους συστρατιώτες του απεστάλη με ειδικές διαταγές να συλλαμβάνει και να σκοτώνει χριστιανούς.

Όσοι έβλεπαν τον Ιωάννη μαζί με τους άλλους στρατιώτες νόμιζαν ότι είναι σκληρός και ανελέητος διώκτης των χριστιανών αδελφών. Στην πραγματικότητα όμως ο γενναίος αυτός άνδρας ήταν κρυφά αληθινός χριστιανός και αγαπούσε τον Κύριο Ιησού Χριστό με όλη του την καρδιά. Με ασύλληπτη παράτολμη γενναιότητα προειδοποιούσε τους χριστιανούς πριν αυτοί συλληφθούν από τους ρωμαϊκούς στρατιωτικούς, ώστε να βρουν εγκαίρως καταφύγιο. Άλλους πάλι από τους κρατούμενους κατάφερνε με μυστικό τρόπο να τους ελευθερώνει την ώρα που οι σύντροφοί του δεν πρόσεχαν.

Έτσι ο ίδιος έκανε ακριβώς το αντίθετο από όσα φαίνονταν εξωτερικά στους συστρατιώτες του και υπηρετούσε κρυφά την υπόθεση των αδελφών. Με αυτόν τον γενναίο τρόπο προστάτεψε αμέτρητες ζωές χριστιανών από τη μανία της δίωξης και τους έσωσε από τη φοβερή ποινή. Δεν περιοριζόταν η αγαθοεργία του μόνο στους κατατρεγμένους χριστιανούς αλλά απλωνόταν σε όλους τους πτωχούς αδελφούς που χρειάζονταν την πατρική του βοήθεια. Έδινε με χαρά οτιδήποτε χρειάζονταν, συμπαρίσταντο στους θλιβομένους και έσπευδε να ελαφρύνει με τις δωρεές του τις ανάγκες των πενομένων ψυχών.

Η καθημερινή πνευματική του ζωή ήταν στολισμένη με την αδιάκοπη προσευχή, την αυστηρή νηστεία και την πολλή ταπεινή μετάνοια. Επισκεπτόταν προσωπικά τους ασθενείς στις κλίνες τους, παρηγορούσε τους θλιβομένους με γλυκά λόγια και κόσμησε ολόκληρη τη ζωή του με κάθε αρετή. Όταν ο ασεβής Ιουλιανός πληροφορήθηκε τις κρυφές αυτές χριστιανικές δραστηριότητές του, αμέσως διέταξε τη σύλληψη και τη φυλάκισή του. Ο μακάριος συνελήφθη χωρίς αντίσταση και στάλθηκε αλυσοδεμένος σε σκοτεινή φυλακή στην παλαίφατη ένδοξη πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη.

Στο σκοτεινό κελί υπέφερε με χαρά για την αγάπη του Χριστού και προσευχόταν διαρκώς για τη σωτηρία ολόκληρου του χριστεπώνυμου ορθοδόξου πληρώματος. Παρέμεινε σταθερός και ασάλευτος στην ομολογία της πίστεώς του ενώπιον των ασεβών διωκτών των πιστών αδελφών του. Ο Κύριος όμως δεν τον ξέχασε και ετοίμαζε ήδη το θαυμαστό τέλος του ασεβούς διώκτη και την προσωπική του απελευθέρωση. Στη φυλακή ενίσχυε με τους λόγους του και την παρουσία του τους άλλους ομολογητές που υπέφεραν για την αληθινή πίστη του Χριστού.

Στο φρικτό τριακοσιοστό εξηκοστό τρίτο σωτήριο έτος ο σκληρός Ιουλιανός σκοτώθηκε ταπεινωμένα στον σκληρό πόλεμο εναντίον της δυνατής Περσίας. Με τον πρόωρο θάνατο του διώκτη απελευθερώθηκε αμέσως ο μακάριος Ιωάννης από τη φυλακή του και επέστρεψε στη φυσιολογική ζωή. Από εκείνη την ευλογημένη στιγμή και μετά αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην ολοκληρωτική διακονία των χριστιανών αδελφών του. Έζησε στην Κωνσταντινούπολη εξυπηρετώντας με αγάπη τον πλησίον του, στολισμένος με βαθιά αγιότητα και αγνή χριστιανική καθαρότητα.

Επισκεπτόταν τους πτωχούς, παρηγορούσε τους πενθούντες, βοηθούσε τους ξένους και ορφανούς και έδινε στέγη στους γυμνούς και ανέστιους. Έφτασε σε προχωρημένη γεροντική ηλικία και εκοιμήθη ειρηνικά παραδίδοντας την ψυχή του στα χέρια του αγαπημένου του Σωτήρα Κυρίου. Ο τάφος του στην ευλογημένη Κωνσταντινούπολη ξεχάστηκε δυστυχώς με το πέρασμα των πολλών ετών και των αλλεπάλληλων γενεών των πιστών. Η δίκαιη ψυχή του όμως δεν ξεχνιόταν στα ανάκτορα του παντοδύναμου Θεού και του θεϊκού Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.

Ο Κύριος προνοούσε με αγάπη για την επιθυμητή φανέρωση του πιστού δούλου του στους χριστιανούς της ευλογημένης βασιλεύουσας πόλης. Έτσι θα μπορούσαν οι ευσεβείς πιστοί να βρουν τον τάφο του και να αντλούν θαυματουργική χάρη από την προσκύνηση των ιερών λειψάνων του. Κάποια ευλογημένη ημέρα ο μακάριος Ιωάννης παρουσιάστηκε σε ευσεβή θεοφοβούμενη γυναίκα και της απεκάλυψε όλες τις λεπτομέρειες της επίγειας ζωής του. Της φανέρωσε επίσης την ακριβή τοποθεσία του ξεχασμένου τάφου του και αυτή έγινε γρήγορα γνωστή σε όλη την περιοχή.

Τα τίμια λείψανά του ανακαλύφθηκαν με ευλάβεια και είχαν θαυμαστή δύναμη να θεραπεύουν διάφορες ψυχικές και σωματικές ασθένειες των πιστών. Μεταφέρθηκαν με μεγάλη επισημότητα στον περικαλλή ναό του αγίου αποστόλου Ιωάννου του Θεολόγου της παλαίφατης Κωνσταντινουπόλεως. Στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ο άγιος Ιωάννης τιμάται ευλαβικά ως ο επίσημος προστάτης των γενναίων στρατιωτών και των στρατευμένων ορθοδόξων χριστιανών. Είναι επίσης μεγάλος μεσίτης για όσους θλίβονται και υποφέρουν από δύσκολες περιστάσεις της επίγειας πρόσκαιρης ταλαίπωρης ζωής.

Επικαλείται επίσης από τους πιστούς ευσεβώς για την ανεύρεση χαμένων ή κλεμμένων αντικειμένων και την επιστροφή τους στους νόμιμους κατόχους. Η τίμια μνήμη του εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις τριάντα Ιουλίου σύμφωνα με τη σλαβική παράδοση και στις είκοσι εννέα του ίδιου μήνα κατά την ελληνική. Πλήθος ευσεβών πιστών χριστιανών προσέρχονται καθημερινά στους ναούς του ζητώντας την παρρησία του και τη μεσιτεία του στον αγαπημένο μας Σωτήρα. Διά πρεσβειών του αγίου ενδόξου μάρτυρος Ιωάννου του στρατιώτη, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς.