Στον τρίτο σωτήριο αιώνα έλαμψε στη μακρινή Ομβρία της Ιταλίας ο φλογερός ιερομάρτυρας Ουαλεντίνος, επίσκοπος της φημισμένης πόλεως Ιντεράμνας. Ο πανάγαθος Θεός είχε προικίσει τον μακάριο αυτόν ποιμενάρχη με τη θαυμαστή χάρη να θεραπεύει κάθε σωματική και ψυχική νόσο. Όλοι οι ασθενείς που τον πλησίαζαν με πίστη βρίσκαν θεραπεία μέσω της προσευχής του και της επικλήσεως του ονόματος του Σωτήρα Ιησού Χριστού. Με τα συνεχή θαυματουργικά αυτά σημεία ο μακάριος επίσκοπος Ουαλεντίνος προσέλκυε στην ορθόδοξη πίστη πλήθος ειδωλολατρών της φοβερής εκείνης εποχής.

Στον γενικό αυτό πνευματικό αγώνα του ορθόδοξου επισκόπου εργάζονταν διωκτικά οι ασεβείς ειδωλολατρικοί ηγεμόνες της Δύσης και της Ανατολής. Στην ίδια εποχή κάποιοι τρεις νεαροί φιλοσοφούντες σχολαστικοί από την παλαίφατη Αθήνα έφτασαν για σπουδές στη μεγάλη Ρώμη. Ονομάζονταν αυτοί οι νεαροί Πρόκουλος, Έφηβος και Απολλώνιος, και επιθυμούσαν να τελειοποιήσουν τις γνώσεις τους στη ρωμαϊκή γλώσσα. Βρήκαν διδάσκαλο έναν σπουδαίο και διακεκριμένο γραμματικό ονόματι Κράτωνα, εξαιρετικά πεπειραμένο στις δύο σπουδαίες γλώσσες, λατινική και ελληνική.

Έγιναν αμέσως μαθητές του και εγκαταστάθηκαν με σεβασμό στο φιλόξενο σπιτικό του ευγενικού και πεπειραμένου διδασκάλου τους. Σπούδασαν με ζήλο και μεθοδικότητα κάτω από την έμπειρη καθοδήγηση του δασκάλου, αφοσιωμένοι στις σπουδές της ρωμαϊκής νομικής και της λατινικής γλώσσας. Συνέβη όμως να αρρωστήσει βαρέως ο νεαρός γιος του διδασκάλου Κράτωνα, που ονομαζόταν με το όνομα Χηρίμων. Η τραγική του ασθένεια ήταν φοβερή, και η σπονδυλική του στήλη είχε στραβώσει τόσο ώστε η κεφαλή έπεφτε ανάμεσα στα γόνατα.

Ο δυστυχής νεαρός δεν μπορούσε να ισιωθεί ή να σταθεί όρθιος, και έμενε μέχρι τρία ολόκληρα έτη χωρίς θεραπεία. Πολλοί διάσημοι γιατροί κλήθηκαν να βοηθήσουν, αλλά κανένας δεν μπόρεσε να ωφελήσει τον τραγικά ταλαιπωρημένο νέο της οικογένειας. Κάποιος Φρόντων χιλίαρχος επισκέφθηκε κάποτε το σπιτικό του Κράτωνα και βλέποντας τον ασθενή, μίλησε με φλόγα στην ψυχή του. Διηγήθηκε με συγκίνηση ότι τέτοια ασθένεια είχε ο αδελφός του, και θεραπεύτηκε θαυμαστά από τον επίσκοπο Ουαλεντίνο της Ιντεράμνας.

Τόνισε ότι ο μακάριος αυτός επίσκοπος ήταν χριστιανός θαυματουργός που ζούσε με αγιότητα και απλότητα στην ορθόδοξη ιταλική πόλη του. Ο διδάσκαλος Κράτων στενοχωρημένος έστειλε αμέσως αξιόπιστους ανθρώπους με γράμματα στον επίσκοπο, παρακαλώντας τον επίμονα να έρθει στη Ρώμη. Ο μακάριος Ουαλεντίνος δεν δίστασε διόλου, αλλά για τη δόξα του παντοδύναμου Σωτήρα ξεκίνησε το ταξίδι από την Ιντεράμνα στη Ρώμη. Φτάνοντας στη μεγαλούπολη έγινε δεκτός με μεγάλη χριστιανική τιμή και εγκαρδιότητα από τον αγωνιούντα διδάσκαλο και την ανήσυχη οικογένειά του.

Έφτασε τέλος ο μακάριος ποιμενάρχης στη Ρώμη και δέχθηκε με τιμή τον Κράτωνα και την αγωνιούσα οικογένειά του. Όταν ο διδάσκαλος του παρουσίασε τον δύστυχο γιο Χηρίμονα, παρακάλεσε τον επίσκοπο να επιτελέσει το θαυμαστό σημείο της ιάσεώς του. Ο μακάριος Ουαλεντίνος του απάντησε με ταπείνωση ότι αν επιθυμούσε αληθινά, ο γιος του θα γιατρευόταν θαυμαστά. Ο Κράτων υποσχέθηκε αμέσως ότι θα έδινε με χαρά το μισό της περιουσίας του ως αμοιβή για την προσδοκώμενη ίαση.

Ο φιλάνθρωπος επίσκοπος όμως απέρριψε με αηδία τα γήινα χρήματα, ζητώντας μόνο τη φλογερή ομολογία της αληθινής ορθόδοξης πίστεως. Με υπομονή του εξήγησε ότι κάθε δύναμη πραγματώνεται μόνο για όσους πιστεύουν αληθινά στον αναστάντα Σωτήρα Ιησού Χριστό. Του πρότεινε επίσης να μοιράσει την περιουσία στους πτωχούς αδελφούς, ώστε αυτοί να προσεύχονται για εκείνον και τον γιο του. Με αυτά τα φλογερά λόγια ο διδάσκαλος Κράτων συγκινήθηκε βαθιά και ομολόγησε με δάκρυα ότι πιστεύει στον αληθινό Θεό.

Τα μέλη της οικογένειας μαζί με τους τρεις σπουδαστές νεαρούς υποσχέθηκαν επίσης να γίνουν ορθόδοξοι αν θεραπευόταν θαυμαστά ο νέος. Ο διδάσκαλος Κράτων υποσχέθηκε επίσημα μάλιστα ότι μαζί με όλο τον οίκο του θα ασπαζόταν την αληθινή πίστη μετά τη θαυμαστή ίαση. Ο μακάριος Ουαλεντίνος ζήτησε τότε να ετοιμαστεί ένα ξεχωριστό δωμάτιο όπου θα παρέμενε με τον ασθενή νεαρό μόνος. Ζήτησε επίσης να επικρατεί απόλυτη ησυχία στο σπιτικό όλη την ευλογημένη ημέρα και την ολόκληρη πρώτη βαθιά νύχτα.

Πήρε με σεβασμό τον τραγικά καμπουριασμένο νέο μέσα στο δωμάτιο, του απλωσε την τρίχινη ενδυματική του και τον ξάπλωσε ευλαβικά. Όλη τη βαθιά νύχτα προσευχόταν με ένταση και έψαλλε ύμνους ευχαριστήριους προς τον αγαπημένο του Σωτήρα και Λυτρωτή Χριστό. Στα μεσάνυχτα ξαφνικά έλαμψε στο δωμάτιο ουράνιο φως, σαν να είχε ανάψει μέσα δυνατή και θαυμαστή ευλογημένη φωτιά. Όσοι βρίσκονταν έξω εξαπλωμένοι, νόμισαν ότι το σπίτι έπιανε φωτιά, αλλά μετά τα μεσάνυχτα ο νεαρός σηκώθηκε εντελώς υγιής.

Άρχισε αμέσως ο θεραπευμένος Χηρίμων να ψάλλει με δυνατή φωνή ευχαριστήριους ύμνους και να ευλογεί τον παντοδύναμο Σωτήρα Θεό. Οι γονείς και όλο το σπιτικό άκουσαν τον γιο τους να μιλά καθαρά για πρώτη φορά μετά από τρία ολόκληρα μαρτυρικά έτη. Όταν ξημέρωσε, ο επίσκοπος άνοιξε τη θυρίδα του δωματίου και παρουσίασε τον τελείως υγιή νέο στους έκπληκτους και χαρούμενους γονείς του. Ο διδάσκαλος Κράτων αμέσως πίστεψε με όλη την ψυχή του στον αληθινό Σωτήρα Χριστό μαζί με όλο το σπιτικό του.

Βαφτίστηκαν τότε ευλαβικά όλοι μαζί με χαρά, ευχαριστώντας τον αγαπημένο τους Σωτήρα για τη μεγάλη χάρη της ιάσεως του παιδιού. Ο θεραπευμένος Χηρίμων και οι τρεις νεαροί φιλόσοφοι Πρόκουλος, Έφηβος και Απολλώνιος αφιερώθηκαν αμέσως ολοκληρωτικά στον επίσκοπο Ουαλεντίνο. Έγιναν πιστοί μαθητές και ζηλωτές μιμητές της αγγελικής βιοτής του, εγκαταλείποντας μετά το βάφτισμα τις παλιές κοσμικές γνώσεις. Άλλοι πολλοί συνομήλικοι σπουδαστές, παρακινούμενοι από το ευλογημένο φωτεινό παράδειγμά τους, ήρθαν επίσης στην ορθόδοξη πίστη και βαφτίστηκαν με ευλάβεια.

Ο νεαρός Αβούνδιος, γιος του ίδιου του διοικητή της πόλης, κήρυξε με παρρησία ότι είναι σταθερός δούλος του Σωτήρα Χριστού. Ο διοικητής πατέρας του και οι άλλοι ασεβείς ηγεμόνες οργίστηκαν αμέσως, και διέταξαν τη σύλληψη του ορθοδόξου ιερομάρτυρα Ουαλεντίνου. Τον χτύπησαν φρικτά και ζητούσαν με ωμότητα να επιστρέψει στην ειδωλολατρία, αλλά εκείνος αρνήθηκε σταθερά μέχρι τέλους. Τον φυλάκισαν δεμένο σε σκληρά δεσμά της σκοτεινής φυλακής, αλλά ο μακάριος χαιρόταν που αξιώθηκε να πάθει για τον αγαπημένο Χριστό.

Στη φυλακή ενίσχυε με αγάπη όλους τους πιστούς μαθητές του και κήρυττε με δύναμη τη φλογερή ορθόδοξη πίστη του Σωτήρα. Τέλος αποκεφαλίστηκε ένα σκοτεινό βράδυ μετά από διαταγή του οργισμένου ασεβούς διοικητή, λαμβάνοντας τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου. Οι πιστοί μαθητές του Πρόκουλος, Έφηβος και Απολλώνιος πήραν με σεβασμό το τίμιο σώμα του και το έθαψαν στην Ιντεράμνα. Αγόρασαν επίσης μικρή έκταση γης στα προάστια και έθαψαν με τιμή τον αγαπημένο τους πατέρα και διδάσκαλο της πίστεως.

Παρέμειναν μερικές ημέρες και νύχτες δίπλα στον τάφο του οσίου σε αδιάκοπη νηστεία, προσευχή και υμνωδία προς τον αγαπημένο Κύριο. Στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν εκεί πλήθος πιστών χριστιανών αλλά και απίστων από την περιοχή για να ακούσουν τη χριστιανική διδασκαλία. Πολλοί από τους ειδωλολάτρες πίστεψαν με τη χάρη του Σωτήρα Χριστού και βαφτίστηκαν με χαρά στην ορθόδοξη πίστη. Όταν αργότερα έμαθε ο διοικητής Λεόντιος τις χριστιανικές ομολογίες των τριών νεαρών, διέταξε αμέσως τη φυλάκισή τους.

Φοβούμενος τη μεγάλη αγάπη του λαού προς αυτούς, διέταξε ύπουλα να τους θανατώσουν με μαχαίρι κρυφά τη νύχτα. Έτσι έλαβαν με χαρά οι μακάριοι μαθητές τον ένδοξο μαρτυρικό στέφανο και ανέβηκαν στις αιώνιες σκηνές των δικαίων. Ο ευσεβής Αβούνδιος, μόλις έμαθε τον θάνατο των αγαπημένων φίλων του, πήρε τα τίμια σώματά τους και τα έθαψε δίπλα στον αγαπημένο τους επίσκοπο. Δόξασε με δάκρυα τον ζώντα Κύριο Ιησού Χριστό για τη μαρτυρική τους τελείωση και τη συνένωσή τους με τους αγίους στους ουρανούς.

Διά πρεσβειών του αγίου ιερομάρτυρος Ουαλεντίνου της Ιντεράμνας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς.