Στους μακρινούς εκείνους χρόνους του ενάτου χριστιανικού αιώνα, στην παλαιά πόλη της Έδεσσας στη Μεσοποταμία, γεννήθηκε ένας θαυμαστός μάρτυς. Ονομαζόταν Μιχαήλ και ήταν τέκνο ευσεβών χριστιανών γονέων, που τον ανέθρεψαν εκπαιδεύοντάς τον με ορθόδοξη ευλάβεια. Μετά την κοίμηση των γονέων του, ο νεαρός Μιχαήλ διαμοίρασε ολόκληρη την πατρική κληρονομιά στους πτωχούς της πόλεως. Ξεκίνησε αμέσως ταξίδι προσκυνηματικό για τους Αγίους Τόπους, ποθώντας να προσκυνήσει τα ευλογημένα μέρη του Σωτήρος.

Η Αγία Γη βρισκόταν τότε υπό την σκληρή κυριαρχία των μουσουλμάνων κατακτητών της παλαιστινιακής γης με ευλάβεια πολλή. Παρά τους κινδύνους, ο Μιχαήλ έμεινε στην Παλαιστίνη και εγκαταστάθηκε στην ξακουστή Λαύρα του Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου. Έγινε ευλαβικός μαθητής του συγγενούς του, του οσίου Θεοδώρου του Εδέσσης, που ασκούνταν στην Ιουδαϊκή έρημο. Ο όσιος Θεόδωρος τον δέχτηκε με χαρά πατρική και τον έκειρε αμέσως μοναχό μέσα στη Λαύρα.

Οι δύο μοναχοί έπλεκαν μαζί καλάθια από καλάμια του ποταμού, για να εξοικονομούν τα προς το ζην. Ο νέος μαθητής Μιχαήλ μετέφερε τακτικά τα καλάθια στην αγορά της Ιερουσαλήμ, για να τα πουλήσει στους κατοίκους. Ζούσε με αυστηρή νηστεία, αδιάλειπτη προσευχή και εγκράτεια από τις απολαύσεις του κόσμου, μιμούμενος τους μεγάλους πατέρες της ερήμου. Μια ημέρα ενώ ο Μιχαήλ πουλούσε τα καλάθια στην αγορά της Ιερουσαλήμ, τον είδε ο ευνούχος της μουσουλμάνας βασίλισσας Σεΐδα.

Παρατήρησε ότι τα καλάθια ήταν λεπτά και καλοφτιαγμένα, και τον προσκάλεσε να συνοδεύσει στη βασίλισσα ως καλλιτέχνη. Η Σεΐδα επισκεπτόταν τότε την πόλη της Ιερουσαλήμ μαζί με τον σύζυγό της τον βασιλέα αλ Μαμούν. Ο όμορφος μοναχός Μιχαήλ προκάλεσε στη βασίλισσα παράνομη επιθυμία, και εκείνη επιχείρησε να τον σύρει στην αμαρτία της μοιχείας. Ο γενναίος όμως μάρτυς αρνήθηκε με σταθερότητα όλες τις προτάσεις της και διατήρησε την παρθενική του αγνότητα.

Η εξοργισμένη βασίλισσα κατήγγειλε ψευδώς τον μάρτυρα στον σύζυγό της τον βασιλέα της οικουμένης με χαρά πνευματική. Είπε ότι ο μοναχός την προσέβαλε και τον κατηγόρησε ότι ήταν εχθρός του ισλαμικού νόμου για τη δόξα του Σωτήρος. Ο βασιλεύς αλ Μαμούν διέταξε να κτυπηθεί ο μάρτυς ανηλεώς με ραβδιά, για την υποτιθέμενη προσβολή. Ξεκίνησε στη συνέχεια θεολογική συζήτηση για το ποια πίστη ήταν η αληθινή, η χριστιανική ή η ισλαμική.

Ο βασιλεύς προσπάθησε με υποσχέσεις να τον δελεάσει και του είπε να ομολογήσει τον Μωάμεθ ως προφήτη. Υποσχέθηκε ακόμη να τον υιοθετήσει και να τον κάνει διάδοχό του στον αυτοκρατορικό θρόνο στην οικουμενική Εκκλησία. Ο όσιος Μιχαήλ απάντησε με παρρησία ότι ο Μωάμεθ δεν ήταν ούτε απόστολος ούτε προφήτης Θεού. Τον αποκάλεσε απατεώνα και πρόδρομο του ερχομενου αντιχρίστου, ομολογώντας θαρραλέα την αλήθεια του Σωτήρος Χριστού ως πιστός υπηρέτης του Θεού.

Πρόσφερε στον βασιλέα τρεις επιλογές, ή να επιστρέψει στον γέροντα στη Λαύρα ή να βαπτιστεί χριστιανός ορθόδοξος. Είπε ακόμη ότι μπορούσε να τον οδηγήσει στον Χριστόν διά του μαρτυρίου του, αν προτιμούσε αυτή την οδό. Ο εξοργισμένος βασιλεύς έδωσε τότε στον μάρτυρα ένα κύπελλο γεμάτο με θανατηφόρο δηλητήριο, για να το πιει αμέσως. Ο μάρτυς έκανε με σταθερό χέρι το σημείο του τιμίου Σταυρού επάνω από το κύπελλο και στη συνέχεια ήπιε.

Έμεινε εντελώς αβλαβής σύμφωνα με την υπόσχεση του Κυρίου, που είχε αναφέρει ο Ευαγγελιστής Μάρκος ο απόστολος. Ο εξοργισμένος βασιλεύς διέταξε τότε να αποκεφαλιστεί επί τόπου ο γενναίος μάρτυς για το αμετακίνητό του φρόνημα. Έλαβε ο μάρτυς με μεγάλη χαρά τον στέφανο του μαρτυρίου από τα τίμια χέρια του φιλάνθρωπου Σωτήρος Χριστού. Τελικά ο βασιλεύς αποφάσισε ότι τα τίμια άγια λείψανα θα μετέφερονταν στη Λαύρα του Αγίου Σάββα.

Την ίδια ημέρα ο όσιος Θεόδωρος ο γέροντάς του πληροφορήθηκε από τον Κύριο το μαρτύριο του μαθητού του. Καθώς μετέφεραν τα τίμια λείψανα, εμφανίστηκε από τον ουρανό μια θαυμαστή στήλη φωτός, που τα συνόδευε μέχρι τη Λαύρα. Ο όσιος Θεόδωρος και οι αδελφοί υποδέχτηκαν την λαμπρή πομπή με αναμμένα κεριά και ευλαβικές ψαλμωδίες. Ενταφίασαν τα τίμια λείψανα μαζί με τους άλλους πατέρες της Λαύρας, που είχαν επίσης μαρτυρήσει για τον Χριστόν.

Άγιε Μάρτυς Μιχαήλ Μαυρόρασε, αθλητά της αγνότητας ενώπιον του ισλαμικού βασιλέως, πρέσβευε υπέρ ημών στον Χριστόν. Δίδαξέ μας την αγνότητα της ψυχής και την παρρησιαστική ομολογία της πίστεως στους πειρασμούς του κόσμου. Αμήν, γένοιτο, διά της προστασίας σου της κραταιάς, εις τους αιώνας των αιώνων του Σωτήρος ημών.