Στους σκληρούς εκείνους χρόνους της βασιλείας του Αντωνίνου του Πίου, όταν οι ειδωλολάτρες απαιτούσαν αιματηρές θυσίες προς τους νεκρούς θεούς τους, αναδείχθηκε ένας νέος αθλητής της πίστεως. Στην ιταλική επαρχία της Καμπανίας ηγεμόνευε τότε ο Φλαβιανός, σκληρός άνθρωπος και μισόχριστος, που μισούσε με όλη τη δύναμη της ψυχής του το όνομα του Σωτήρος. Ο ηγεμών απέστειλε τους ασεβείς υπηρέτες του σε όλη την επαρχία, παραγγέλλοντας να συλλαμβάνουν όλους τους χριστιανούς και να τους φέρνουν στην πόλη της Ατίνας. Εκείνη ακριβώς την εποχή έφτασε στην Καμπανία ένας νεαρός μουσαφίρης από την μακρινή Δαλματία, νέος στα χρόνια αλλά γέρων στη φρόνηση και στην χριστιανική σοφία.

Το όνομά του ήταν Ιουλιανός και ήταν ωραίος στο σώμα, αλλά πολύ ωραιότερος στη χάρη και στην αγιότητα της ψυχής του. Καθώς διέσχιζε τα περίχωρα της Αναγνίας με κουρασμένα βήματα, συνάντησε τυχαία στρατιώτες του ηγεμόνος, οι οποίοι τον εξέτασαν αδιάκριτα στον δρόμο. Ο γενναίος νέος τους χαιρέτησε με τα ζεστά χριστιανικά λόγια, λέγοντας ειρήνη υμίν αδελφοί, στους ξαφνιασμένους εκείνους ξένους ανθρώπους. Οι στρατιώτες κατάλαβαν αμέσως από τα λόγια του και από την σεμνή του στάση ότι επρόκειτο για χριστιανό.

Τον ρώτησαν επίμονα από πού ερχόταν, ποιο ήταν το όνομά του και ποια πίστη ομολογούσε ως ζωή του. Ο μάρτυς απάντησε άφοβα ότι ήταν χριστιανός Ιουλιανός εκ Δαλματίας, που περιόδευε διδάσκοντας τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα είδωλα. Οι στρατιώτες εξεπλάγησαν με την ανδρεία απάντηση του νέου, τον έδεσαν όμως σφικτά και τον οδήγησαν στον ηγεμόνα Φλαβιανό. Καθώς προχωρούσαν, τον κτυπούσαν με ραβδιά και αιχμηρά όπλα, λέγοντας περιπαικτικά να δούμε αν αληθινά θέλεις να πεθάνεις για τον Εσταυρωμένο σου.

Ο μάρτυς υπέφερε όλα τα κτυπήματα με υπομονή θαυμαστή, παρακαλώντας τον Θεό να του δώσει δύναμη να τα υπομείνει μέχρι τέλους. Η προσευχή του εισακούστηκε από τον φιλάνθρωπο Δεσπότη Χριστόν, και κατέβηκε από τον ουρανό φωνή που τον ενίσχυε με θείο τρόπο. Η ουράνια εκείνη φωνή έλεγε δυνατά μη φοβού Ιουλιανέ, εγώ θα είμαι μαζί σου και θα σου δώσω δύναμη και ανδρεία. Ο γενναίος μάρτυς ευχαρίστησε με δάκρυα ευγνωμοσύνης τον ελεήμονα Θεόν για την θαυμαστή αυτή ουράνια ενίσχυση από τα ύψη.

Ύστερα παρουσιάστηκε ενώπιον του ηγεμόνος, ο οποίος πρόσταξε αμέσως να τον φυλακίσουν στην απαίσια φυλακή που ονομαζόταν Ψυχρός Λάκκος. Στο σκοτεινό εκείνο μπουντρούμι των βασάνων τον κράτησαν επτά ολόκληρες ημέρες χωρίς ψωμί και χωρίς σταγόνα νερού. Σκόπευαν να τον αφανίσουν με την πείνα και με την δίψα, σπάζοντας έτσι την αντοχή του. Ο Θεός όμως δεν εγκατέλειψε τον δούλο Του και απέστειλε άγιον άγγελον στον σκοτεινό εκείνο τόπο.

Ο μάρτυς απολάμβανε εκεί τη γλυκιά συντροφιά του αγγέλου και ελάμβανε από τα φωτεινά χέρια του ουρανία τροφή ζωηφόρο. Μετά από επτά ημέρες, ο ηγεμών εξήλθε σε δημόσιο δικαστήριο και έκαθισε στη θέση του κριτή ενώπιον πλήθους λαού. Διέταξε να φέρουν τον μάρτυρα για ανάκριση και άρχισε να τον ρωτά με προσποιητή πατρική φωνή ως δήθεν συμπαθών. Δεν ντρέπεσαι λοιπόν, νέε ωραίε και έντιμε στην εμφάνιση, να προσκυνείς έναν ασήμαντο Ναζωραίο που σταυρώθηκε ως κακούργος.

Δεν θα ήταν καλύτερα να αρνηθείς αυτή την κακή πίστη και να προσκυνήσεις τους θεούς μας τους αήττητους. Ο μάρτυς απάντησε με σταθερότητα ότι η δόξα και το καύχημά του ήταν ο εσταυρωμένος Χριστός ο Θεός του. Είμαι έτοιμος να πεθάνω για την αγία πίστη που εσύ αποκαλείς κακή, ενώ οι θεοί σου είναι αληθινά μιαροί και αποτελούν δαίμονες ολέθριους. Ο ηγεμών οργίστηκε φοβερά από τα παρρησιαστικά αυτά λόγια και πρόσταξε να τον κτυπήσουν στο στόμα ανηλεώς.

Διέταξε επίσης να τον τεντώσουν στο ξύλο των βασανιστηρίων, για να σπάσουν τα οστά του ολόκληρου σώματος. Καθώς δεχόταν τα φοβερά κτυπήματα στο τεντωμένο σώμα, ο γενναίος μάρτυς προσευχόταν αδιαλείπτως με τους ψαλμούς του προφήτη Δαβίδ. Έλεγε επί σοι Κύριε ήλπισα, μη καταισχυνθείην εις τον αιώνα, ρύσαι με και εξελού με τάχιστα Σωτήρ μου. Πάλι ακούστηκε ουράνια φωνή που τον στερέωσε στους πόνους, λέγοντας του μη φοβού, αγωνίζου ανδρείως μέχρι τέλους.

Τότε ο μάρτυς, στραφείς γενναία προς τον λαό, παρότρυνε ευγενικώς όλους τους παρευρισκομένους να γνωρίσουν τον αληθινό Θεό. Από τους ζωντανούς λόγους του προσήλθαν στον Χριστόν περισσότεροι από τριάντα άνδρες την ίδια εκείνη ευλογημένη ημέρα. Το επόμενο πρωί χαράματα, ο μάρτυς οδηγήθηκε αλυσοδεμένος ξανά στο δημόσιο δικαστήριο της πόλεως για νέα ανάκριση. Ο ηγεμών του είπε με προσποιημένη συμπάθεια ότι θα ήθελε να τον λυπηθεί, αν εκείνος δεν αρνιόταν να προσκυνήσει τους θεούς.

Ο γενναίος μάρτυς απάντησε ότι μάταια τα λόγια του ηγεμόνος, αφού η πίστη του ήταν αμετακίνητη ως βράχος. Προσκυνώ τον αληθινό Θεό, αυτόν που έπλασε με μόνο τον λόγο Του τον ουρανό και την γη από το μη ον. Ο Φλαβιανός εξοργίστηκε και πρόσταξε να τον κρεμάσουν στο ξύλο και να τον ξεσχίσουν με σιδηρά εργαλεία. Όμως με τη δύναμη του Θεού, του θαυμαστού στους αγίους Του, παρέλυσαν τα χέρια των δημίων ξαφνικά. Δεν μπορούσαν πλέον ούτε να αγγίξουν τον μάρτυρα ούτε να κρατήσουν στα χέρια τους τα όργανα των βασανιστηρίων.

Καθώς ο ηγεμών απορούσε για το παράδοξο τούτο γεγονός εμπρός σε όλον τον λαό, έφτασε αγγελιαφόρος αναγγέλλοντας μια νέα συμφορά. Ο ναός του ψευδοθεού τους που λεγόταν Σέραπις είχε καταρρεύσει ολοσχερώς και τα είδωλα είχαν γίνει σκόνη. Ο ηγεμών και οι δαιμονικοί του υπηρέτες κατελήφθησαν αμέσως από φοβερή έκπληξη και από ντροπή πρωτόγνωρη ενώπιον όλων. Οι κρυφοί χριστιανοί μέσα στο πλήθος της πόλεως αγαλλίασαν στις ψυχές τους και δόξασαν τον αληθινό Χριστόν Θεόν.

Οι ειδωλολάτρες όμως, εξοργισμένοι από την ταπείνωση, φώναξαν δυνατά να εκτελεστεί ο μάγος αυτός χωρίς καθόλου αναβολή. Ο ηγεμών συμφώνησε αμέσως με τις απαιτήσεις του εξαγριωμένου πλήθους και πρόσταξε δίχως δισταγμό τον αποκεφαλισμό του γενναίου μάρτυρος. Διέταξε να γίνει η εκτέλεση στο μέρος όπου είχε καταρρεύσει ο ναός του Σεράπιδος, για να αντεκδικηθούν τους θεούς τους. Ο μάρτυς οδηγήθηκε με αγγελική γαλήνη στο μαρτυρικό εκείνο μέρος και γονάτισε με βαθιά ευλάβεια στη ματωμένη γη.

Προσευχήθηκε λέγοντας ω άπειρε αγαθότητα του Θεού, ευχαριστώ Σε που με αξίωσες έναν ανάξιο τέτοιου εντίμου θανάτου. Ζητώ Σε, Κύριε, να με πλύνεις με την έκχυση του αίματός μου και να με καθαρίσεις από τις αμαρτίες μου τις πολλές. Δέξου το πνεύμα μου εν ειρήνη και μνημόνευε όλους εκείνους που θα τιμήσουν τη μνήμη του πάθους μου. Από τον ουρανό ακούστηκε για τρίτη φορά φωνή ουράνια, βεβαιώνοντας ότι η προσευχή του εισακούστηκε στους κόλπους του Πατρός.

Τότε ο δήμιος έπληξε με το αιχμηρό του ξίφος και έκοψε την τίμια κεφαλή του γενναίου μάρτυρος του Χριστού. Η αγία ψυχή του Ιουλιανού, ελευθερωμένη από το σαρκικό περίβλημα, ανέβηκε αγαλλιαστικά στους κόλπους του Δεσπότου Χριστού. Άγιε Μάρτυς Ιουλιανέ, γενναίε αθλητά της Δαλματίας και νικητά της Καμπανίας, πρέσβευε αδιαλείπτως υπέρ ημών στον αγωνοθέτη Κύριον. Ενίσχυσε την πίστη μας στους χαλεπούς καιρούς και δίδαξέ μας να ομολογούμε με παρρησία τον Σωτήρα στους ανθρώπους.

Αμήν, γένοιτο, διά της προστασίας σου της θερμής, εις τους αιώνας των αιώνων του Σωτήρος ημών.