Ένας θαυμαστός σαλός ασκητής περπάτησε μέσα στους χιονισμένους δρόμους του Νόβγκοροντ, κρύβοντας με σοφία την αγγελική του αρετή κάτω από τον μανδύα της μωρίας. Ο όσιος Νικόλαος ο Κοτσάνωφ γεννήθηκε στην ένδοξη πόλη του Νόβγκοροντ μέσα σε πλούσια και διακεκριμένη ευγενική ρωσική οικογένεια. Από τα νεαρά του χρόνια αγάπησε με όλη του την ψυχή την ευσέβεια, την εκκλησιαστική ζωή και την κανονική προσέλευση στις ιερές ακολουθίες. Φαινόταν προσηλωμένος στην αυστηρή νηστεία, στην αδιάλειπτη προσευχή και στη μελέτη των αγίων Γραφών της ορθοδόξου Εκκλησίας.

Όταν ο πιστός κόσμος της πόλεως άρχισε να επαινεί και να δοξολογεί την ενάρετη ζωή του, εκείνος αρνήθηκε σταθερά τη δόξα. Επέλεξε τότε με τόλμη μεγάλη το δύσκολο και πικρό άθλημα της κατά Χριστόν σαλότητας ως τέλειο τρόπο ταπεινώσεως. Έτρεχε γυμνός μέσα στον φοβερά δριμύ ρωσικό χειμώνα, ντυμένος μόνο με κουρέλια και αψηφώντας πλήρως τις παγωνιές του Βορρά. Υπέμενε με χαρά μυστική τα ξυλοδαρμούς, τις βαριές βρισιές και τους κοροϊδευτικούς εμπαιγμούς από τους περαστικούς της πόλεως.

Είχε σύντροφο και συμμετόχη στον ίδιο αγώνα έναν άλλο σαλό του Νόβγκοροντ, τον μακάριο Θεόδωρο, που εορτάζει τον Ιανουάριο. Έπαιζαν δημόσια και οι δύο ότι ήταν ασυμβίβαστοι εχθροί μεταξύ τους, παρουσιάζοντας μια εικονική και θεατρική μεταξύ τους εχθρότητα. Δίδασκαν έτσι παραστατικά τους κατοίκους του Νόβγκοροντ για το πόσο ολέθριος και καταστρεπτικός είναι ο χαρακτήρας των εμφυλίων διαμαχών μέσα στις πόλεις. Κάποια ημέρα, έχοντας νικήσει τον φαινομενικά αντίπαλό του Θεόδωρο, ο όσιος Νικόλαος βάδισε στον ποταμό Βόλχοβ ως εάν να ήταν ξηρά γη.

Πέταξε εναντίον του Θεοδώρου ένα κεφάλι λάχανου, και από αυτό το θαυματουργικό περιστατικό επικράτησε το προσωνύμιο Κοτσάνωφ της σλαβικής γλώσσας. Ο γλυκύτατος Κύριος δόξασε τον αγωνιστή σαλό με το χάρισμα των θαυμάτων και της προφητικής διοράσεως των κρυπτών της καρδιάς. Κάποτε προσκλήθηκε από έναν πλούσιο σε πολυτελή εορταστική τράπεζα και αποπέμφθηκε προσβλητικά από τους υπερήφανους υπηρέτες του οικοδεσπότη. Όταν λοιπόν αναχώρησε λυπημένος ο σαλός, εξαφανίστηκε αμέσως με τρόπο θαυμαστό όλος ο οίνος μέσα από τα γεμάτα βαρέλια του σπιτιού.

Μόνο όταν επέστρεψε με ταπείνωση ο όσιος και προσευχήθηκε στον Κύριο, εμφανίστηκε ξανά πλούσιος ο οίνος μέσα στα βαρέλια. Όταν εκοιμήθη ειρηνικά ο μακάριος Νικόλαος, τον έθαψαν με σεβασμό στην άκρη του κοιμητηρίου που βρισκόταν δίπλα στον καθεδρικό ναό Ιακώβλεφ. Τα τίμια λείψανά του αναπαύονται μέχρι σήμερα μέσα σε υπόγεια κρύπτη, μέσα στον περίφημο ναό του μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος της πόλεως. Ο φερώνυμος αυτός ναός κτίσθηκε αργότερα ακριβώς πάνω στον ευλογημένο τάφο του ιερού αγωνιστή σαλού του Νόβγκοροντ.

Οι πιστοί προσέρχονται με βαθιά ευλάβεια στον τάφο του και αιτούνται με δάκρυα τις θαυματουργές πρεσβείες του ενώπιον του Κυρίου. Ο όσιος Νικόλαος εκοιμήθη το έτος χίλια τριακόσια ενενήντα δύο και κατατάχθηκε στον λαμπερό χορό των αγίων σαλών της Εκκλησίας μας. Δι' ευχών του οσίου πατρός Νικολάου του διά Χριστόν σαλού του Νόβγκοροντ, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές μας.