Πολυκάρποη ρίζα τῆς ρωσικῆς ἀσκητικῆς παραδόσεως ἀνέθρεψε τὴν ἁγία ψυχὴ τοῦ ὁσίου Μακαρίου, τοῦ ἡγουμένου Ζελτοβοδίας καὶ Οὔντζα. Γεννήθηκε τὸ ἔτος χίλια τριακόσια σαράντα ἐννέα στὸ Νίζνη Νόβγκοροντ τῆς ἁγιοτόκου Ρωσίας, μέσα σὲ μία βαθιὰ εὐσεβῆ καὶ ἁγιόπνευστη οἰκογένεια. Βαπτίστηκε στὴν ἐνορία τῶν Μυροφόρων γυναικῶν, παίρνοντας ἀπὸ τὸ ἀρχέγονο μυστήριο τῆς πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τὴ θεία χάρη. Ἡ τελετὴ τοῦ θείου βαπτίσματός του τελέστηκε μὲ τὴν τριπλὴ κατάδυσή του στὸ ἁγιασμένο νερὸ τῆς ἁγίας κολυμβήθρας.

Στὸ μέτωπο τοῦ μικροῦ Μακαρίου χαράχθηκε ὁ τύπος τοῦ τιμίου σταυροῦ, ἡ ἁγία σφραγίδα τῆς υἱοθεσίας τοῦ Πατρὸς ἐν Πνεύματι. Τὸ κοσμικὸ ὄνομά του δὲν διασώθηκε ἀπὸ τὴν παράδοση, καθὼς ὁ ἴδιος προτίμησε τὴν ταπεινὴ μοναχικὴ ἐπωνυμία. Στὴν ἡλικία τῶν δώδεκα μόλις ἐτῶν ἐγκατέλειψε τὸ πατρικὸ σπίτι, ποθῶντας ὁλόψυχα νὰ ἀφιερωθεῖ στὸν αἰώνιο Νυμφίο Χριστόν. Κατέφυγε στὴ Μονὴ τῆς Ἀναλήψεως τοῦ Νίζνη Νόβγκοροντ, στὴν περίφημη Λαύρα τῶν Σπηλαίων ποὺ ἁγίαζε ὅλους τοὺς πιστούς.

Ἐκεῖ τὸν δέχθηκε ὁ ἅγιος Διονύσιος, ποὺ ἑορτάζει τὴν εἰκοστὴ ἕκτη Ἰουνίου, καὶ ἦταν ὁ ἡγούμενος τῆς Λαύρας. Στὴν ἁγία αὐτὴ μονὴ ἔγινε ἡ μοναχική του κουρὰ μὲ ὅλη τὴν ἁγιοπρεπῆ τάξη τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Μὲ ὅλη τὴν ἔνταση τῆς νεανικῆς του ψυχῆς ὁ μέλλων ὅσιος ἀφιερώθηκε στὴν ἁγία ἐργασία τῆς προσωπικῆς σωτηρίας. Προσέλκυσε γρήγορα τὴν προσοχὴ τῶν ἀδελφῶν τῆς μονῆς, ἐξαιτίας τῆς πολὺ αὐστηρῆς νηστείας του καὶ τῆς ἀκριβοῦς τηρήσεως τοῦ μοναχικοῦ Κανόνος.

Ἡ καθημερινή του ἁγία ἀσκητικὴ πορεία στάθηκε ἕνα ζωντανὸ παράδειγμα μοναχικῆς τελειότητος γιὰ ὅλους τοὺς ἀδελφοὺς τῆς μονῆς. Μόνο μετὰ ἀπὸ τρία ὁλόκληρα χρόνια ἔμαθαν οἱ γονεῖς του ποῦ εἶχε καταφύγει ὁ ἀγαπημένος γιός τους. Ὁ πατέρας του πῆγε στὴ μονὴ καὶ μὲ δάκρυα στὰ μάτια παρακαλοῦσε τὸν μοναχό του γιὸ νὰ βγεῖ ἔξω καὶ νὰ τὸν δεῖ. Ὁ Μακάριος μίλησε στὸν πατέρα του μόνο μέσα ἀπὸ τὸν τοῖχο τοῦ κελλιοῦ του, λέγοντάς του ὅτι θὰ τὸν δεῖ στὴν μέλλουσα ζωή.

Ὁ συντετριμμένος πατέρας τοῦ ζήτησε ἐπίμονα νὰ τοῦ δώσει τουλάχιστον τὸ χέρι του γιὰ τὴν τελευταία ἀποχαιρετιστικὴ εὐλογία. Ὁ ὁσιακὸς γιὸς ὑπάκουσε στὴν παράκληση, καὶ ὁ πατέρας ἀσπάσθηκε τὸ τεντωμένο χέρι τοῦ γιοῦ του πρὶν φύγει. Βλέποντας τὴν φήμη του νὰ μεγαλώνει καὶ τὴν ἥσυχη ζωή του νὰ ταράζεται ἀπὸ τοὺς ἐπισκέπτες, ὁ ταπεινὸς Μακάριος ἀναζήτησε νέο τόπο. Μετακινήθηκε στὶς ὄχθες τοῦ ποταμοῦ Βόλγα, σὲ ἕνα ἀπομονωμένο τόπο ποὺ ὀνομαζόταν Κίτρινα Νερά, γιὰ νέους ἀσκητικοὺς ἀγῶνες.

Μὲ σταθερὴ ἀποφασιστικότητα καὶ θεϊκὴ ὑπομονὴ νίκησε τὶς διαρκεῖς ἐπιθέσεις τοῦ πονηροῦ ἐχθροῦ τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας. Ἄλλοι ἀσκητικοὶ ἐραστὲς τῆς μοναχικῆς ἡσυχίας μαζεύτηκαν γύρω του, καὶ ὁ Μακάριος ἵδρυσε γι' αὐτοὺς νέα ἁγία μονὴ ἀδελφικῆς συνάξεως. Στὸ ἔτος χίλια τετρακόσια τριάντα πέντε ἵδρυσε τὴ Μονὴ τῆς Ἁγίας Τριάδος Οὔντζα Μακαρίεφ, ποὺ ἀνέδειξε σπουδαῖο πνευματικὸ κέντρο. Μὲ τὴν ἄδεια τοῦ τοπικοῦ πρίγκιπα καὶ τὴν εὐλογία τοῦ προϊσταμένου του ἵδρυσε ἀκόμη μία μονὴ στὴν τοποθεσία Κίτρινα Νερά.

Στὴν περιοχὴ ἐκείνη ἔζησε γιὰ κάποιο διάστημα ὁ μέγας πρίγκιπας Βασίλειος ὁ δεύτερος ὁ Σκοτεινός, στὶς δυσκολίες τοῦ ἀγῶνος του. Ὁ ὅσιος Μακάριος ἄρχισε νὰ κηρύττει τὸν Σωτῆρα Χριστὸν στοὺς γύρω εἰδωλολατρικοὺς λαοὺς τῆς Φινλανδίας, τῶν Τσερεμίσων καὶ τῶν Τσουβάσων. Στὴ λίμνη ποὺ βρισκόταν κοντὰ στὴ μονή του βάπτιζε τοὺς νέους χριστιανοὺς μὲ τὴν τριπλὴ κατάδυση καὶ ἀνάδυση στὸ ἁγιασμένο νερό. Στὴν ἁγιασμένη αὐτὴ κολυμβήθρα τῆς λίμνης βάπτισε ἀκόμη καὶ μουσουλμάνους Τατάρους ποὺ μετεστράφησαν στὴν χριστιανικὴ ὀρθόδοξη πίστη.

Στὸ ἔτος χίλια τετρακόσια τριάντα ἐννέα οἱ Τάταροι τοῦ Καζὰν κατέστρεψαν τὴν μονὴ τῆς Ζελτοβοδίας μὲ ἀπερίγραπτη ὠμότητα. Συνέλαβαν αἰχμάλωτο τὸν ἅγιο Μακάριο μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς μοναχοὺς τῆς ἀδελφότητος καὶ ἀρκετοὺς πιστοὺς χριστιανούς. Ὁ Χάνης τῶν Τατάρων, σεβόμενος τὴν εὐσέβεια καὶ τὴν φιλανθρωπία τοῦ ἁγίου, τὸν ἀπελευθέρωσε ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία. Ταυτόχρονα ἐλευθέρωσε καὶ περίπου τετρακοσίους χριστιανοὺς μαζί του ὡς ἐκδήλωση τιμῆς πρὸς τὴν ἁγιότητα τοῦ Μακαρίου.

Σὲ ἀντάλλαγμα ὁ ἅγιος Μακάριος ὑποσχέθηκε ἐνώπιον τοῦ Χάνη ὅτι δὲν θὰ ξανακατοικήσει στὰ Κίτρινα Νερά. Ὁ δρόμος τῆς ἐπιστροφῆς πρὸς τὴν ἁγία πατρική τους γῆ τοὺς ὁδήγησε μέσα ἀπὸ τεράστια καὶ πυκνὰ ἐπικίνδυνα δάση. Κάποτε, ὅταν οἱ ταξιδιῶτες ἦταν πολὺ κουρασμένοι καὶ πεινασμένοι, ἔπιασαν ἕναν μεγάλο ἐλάφι καὶ ἤθελαν νὰ τὸν θανατώσουν. Ὅμως ὁ ἅγιος Μακάριος δὲν τοὺς εὐλόγησε νὰ φάνε τὸ ἐλάφι, ἐπειδὴ διανύονταν ἡ ἁγία νηστεία τῶν Ἀποστόλων.

Γιὰ νὰ ἀναγνωρίσουν ἀργότερα τὸ ἴδιο ἐλάφι, ὁ Μακάριος τοὺς εἶπε νὰ κόψουν ἕνα μικρὸ τμῆμα ἀπὸ τὸ αὐτί του. Μὲ τὸ ἔλεος τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ, ἀκόμη καὶ τὰ μικρὰ παιδιὰ ἐπέζησαν χωρὶς τροφὴ μέχρι τὴν ἑορτὴ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Στὶς εἴκοσι ἐννέα Ἰουνίου, ὅταν τελείωσε ἡ νηστεία, συνάντησαν ξανὰ τὸ ἴδιο ἐλάφι μὲ τὸ ἀφαιρεμένο τμῆμα τοῦ αὐτιοῦ. Ἔτσι ἀναγνωρίστηκε ξανὰ τὸ ἴδιο ἐλάφι, θανατώθηκε ὅπως ἐπιτρεπόταν πλέον, καὶ οἱ ταξιδιῶτες ἀνέκτησαν τὶς σωματικὲς δυνάμεις τους.

Ὁ ἅγιος Μακάριος ἔθαψε ὅλους ὅσους εἶχαν θανατωθεῖ ἀπὸ τοὺς Ταρτάρους στὴν δικιά του μονή, καὶ συνέχισε τὴν πορεία του. Διένυσε διακόσια βέρστια ἕως τὰ σύνορα τοῦ Γκάλιτς, καὶ ὅταν ἔφτασε στὴν πόλη Οὔντζα, ἔστησε ἕνα τίμιο σταυρό. Ὁ σταυρὸς αὐτὸς τοποθετήθηκε δεκαπέντε βέρστια ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, καὶ ὁ ἅγιος ἔκτισε ἐκεῖ ἕνα ταπεινὸ ἀσκητικὸ κελλὶ στὴν ὄχθη. Στὶς ὄχθες τῆς λίμνης Οὔντζα ξεκίνησε νέα ὀρθόδοξη μονή, ποὺ ἀναδείχθηκε σπουδαῖο πνευματικὸ φυτώριο γιὰ τὴν περιοχή.

Κατὰ τὸ πέμπτο ἔτος τῆς ζωῆς του στὴ λίμνη Οὔντζα ὁ ἅγιος Μακάριος ἀρρώστησε καὶ ἀναπαύθηκε σὲ ἡλικία ἐνενῆντα πέντε ἐτῶν. Τὰ τίμια ἀφθαρτα λείψανά του ἀναπαύονται μέχρι σήμερα στὴ μονὴ ποὺ εἶχε ἱδρύσει, ἀναβλύζοντας ποταμοὺς θεϊκῆς χάριτος. Μετὰ τὴν εὐλογημένη κοίμησή του ἔγιναν πολλὰ θαύματα στοὺς πιστοὺς ποὺ προσέρχονταν στὰ ἱερὰ λείψανα μὲ εὐλάβεια. Στὸ ἔτος χίλια πεντακόσια εἴκοσι δύο οἱ Τάταροι ἐπιτέθηκαν ξανὰ στὴν Οὔντζα καὶ θέλησαν νὰ καταστρέψουν τὴν ἀσημένια θήκη τοῦ ἁγίου, ἀλλὰ τυφλώθηκαν θαυματουργικά.

Στὸ ἔτος χίλια πεντακόσια τριάντα δύο, μὲ τὴν πρεσβεία τοῦ ἁγίου Μακαρίου, ἡ πόλη Σολίγκαλιτς γλίτωσε ἀπὸ τοὺς ἐχθρικοὺς Ταρτάρους. Δι' εὐχῶν τοῦ ὁσίου Μακαρίου τοῦ ἡγουμένου Ζελτοβοδίας καὶ Οὔντζα, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς, ἀμήν.