Από τις αυλές των Φραγκικών αρχοντικών της οχτώου αιώνος αναδύθηκε ένας πρίγκιπας που εγκατέλειψε τον θρόνο για να γίνει ταπεινός κτήτορας μοναστικής λαύρας στη μέση της Γαλατικής έρημου. Ο Άγιος Μενέλαος γεννήθηκε στην Πρεσινιέ της Γαλλίας, περί τα τέλη του εβδόμου αιώνος και τις αρχές του οχτώου, σε εποχή Φραγκικής επικρατήσεως. Η οικογένειά του ήταν εξαιρετικά επιφανής αριστοκρατική, και του είχε εξασφαλίσει ένδοξο μέλλον ως πρίγκιπος της Φραγκικής αυλής. Ήδη από πολύ μικρή ηλικία ο μικρός Μενέλαος προμήνυε ότι θα ακολουθούσε ολόψυχα την οδό του Ιησού Χριστού.

Αυτή η πνευματική του τάση είχε ως αποτέλεσμα πολλά εμπόδια και προκλήσεις, διότι ο πατέρας του είχε διαφορετικά κοσμικά σχέδια για τον γιο του. Όταν ο Άγιος έφτασε σε ώριμη ηλικία, ο πατέρας τον πίεζε να αναλάβει την επίσημη κοινωνική του θέση ως πρίγκιπας της Πρεσινιέ. Παράλληλα του ζητούσε επίμονα να νυμφευτεί μια γαλαζοαίματη κόρη ευγενούς οικογένειας για χάρη της δυναστικής συνεχείας του οίκου. Ο νεαρός Μενέλαος απάντησε με θάρρος ότι δεν επιθυμούσε ποτέ τον γάμο, και αναγκάστηκε με σπαραγμό καρδιάς να συμβιβαστεί προσωρινά.

Όμως προετοιμαζόταν εσωτερικά για την μεγάλη φυγή του προς την έρημο της θείας ησυχίας, διότι η καρδιά του ποθούσε μόνον τον Νυμφίο Χριστό. Μετά από έντονη προσευχή και βαθύ πνευματικό αγώνα, ο νεαρός πρίγκιπας αποφάσισε να εγκαταλείψει το πατρικό σπίτι. Συμβουλεύτηκε δύο από τους πιο στενούς και έμπιστους φίλους του, τον Σαββινίνο και τον Κώνστα, για το θαρραλέο αυτό εγχείρημα. Οι τρεις νέοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τα κοσμικά τους και να φύγουν από τον πατρικό ζυγό μαζί χωρίς να γυρίσουν πίσω.

Καθοδηγούμενοι από την Θεία Πρόνοια, εγκατέλειψαν την πόλη τους και έφτασαν στο ερειπωμένο και ξακουστό αρχαίο μοναστήρι του Αγίου Μηνά. Αφού εγκαταστάθηκαν στον ησυχαστικό αυτόν τόπο και ανακάλυψαν την ομορφιά της σιωπής, μια μέρα δέχτηκαν την επίσκεψη ενός νέου μοναχού. Ο νεοφανής αυτός μοναχός ονομαζόταν Θεόφριτος, και τους πρότεινε με αγάπη να πάνε και να τεθούν κάτω από την πνευματική καθοδήγηση του Αγίου Εύδου. Έτσι οι τρεις νέοι εντάχθηκαν στη συνοδεία του φωτισμένου γέροντος και δοκίμασαν αυστηρή και πληρέστατη μοναστική παίδευση.

Έγιναν παιδαριογέροντες μέσα στις ασκητικές αρετές, αποκτώντας πρόωρη πνευματική ωριμότητα μέσα από τη νηστεία και την αδιάκοπη ολονύκτιο προσευχή, ώστε ήταν ορατή σε όλους η μεγάλη χάρις του Θεού. Σύντομα οι τρεις φίλοι έγιναν παράδειγμα υπακοής και ταπεινώσεως για όλους τους δοκίμους της αδελφότητας του γέροντος Εύδου, προκαλώντας τον θαυμασμό των άλλων μοναχών της κοινοβίας. Μετά από αρκετό καιρό οι ασκητές απέκτησαν μεγάλη φήμη πνευματικής αρετής, που έφτασε μακριά πέρα από τους τοίχους της μονής. Μια μέρα έφτασαν στην πύλη του μοναστηριού η μητέρα του Αγίου, η αδελφή της και η τέως μνηστή του πρίγκιπος.

Αρχικά ο Άγιος Μενέλαος πίστευε ότι ήλθαν για να του αλλάξουν γνώμη και να τον επαναφέρουν στον κόσμο της αρχοντικής ζωής. Όμως, ω των απείρων θαυμάτων του Χριστού, εκείνες ζήτησαν με πόθο να τις οδηγήσει στην ένθεη μοναστική ζωή της προσευχής. Ζήτησαν να τις χειροθετήσει μοναχές, ώστε να αφιερωθούν και αυτές ολόκληρες στον Νυμφίο Χριστό για την υπόλοιπη ζωή τους. Μετά από αυτό το συγκινητικό περιστατικό, ένας μεγάλος αριθμός υποτακτικών δόκιμων μοναχών ήλθε στη μονή για να ενταχθεί στην αδελφότητα.

Όλοι τους ποθούσαν την οδό της ησυχαστικής ασκήσεως και αναζητούσαν την πνευματική καθοδήγηση του διορατικού γέροντος της Πρεσινιέ. Η μονή πληρώθηκε γρήγορα από νεαρούς και πιο ώριμους πνευματικά υποτακτικούς, που ήλθαν αναζητώντας την οδό της σωτηρίας. Το μικρό και ερειπωμένο μοναστήρι του Μενάτ ανακαινίστηκε ολόκληρο, και στη θέση του υψώθηκε σύντομα θεόρατο αββαείο. Αυτή η περίφημη μονή πήρε αργότερα το όνομα του Αγίου Μενελάου, ο οποίος θεωρείται δεύτερος κτήτορας και ανακαινιστής της λαύρας, ώστε το ταπεινό μοναστήρι έγινε σπουδαίο πνευματικό κέντρο της Φραγκικής γης.

Ο Όσιος Μενέλαος αξιώθηκε από τον Θεό πολλών θαυμάτων κατά τη διάρκεια της ευλογημένης ηγουμενίας του στη μονή. Ένας άνθρωπος ονόματι Ροβέρτος, που καταγόταν από την Τουρόνια, υπέφερε από φοβερή παράλυση και επεσκέφθη τη μονή με πίστη. Πήγε στη Θεία Λειτουργία που τελούσε ο Όσιος, και ο γέροντας τον σταύρωσε, τον κοινώνησε και θεραπεύτηκε εντελώς. Μια γυναίκα γεννημένη στο Καραντόνιο, η οποία τιμούσε ιδιαιτέρως τη Θεοτόκο, είχε χάσει το φως της και ήλθε προσκυνήτρια στη μονή.

Μόλις συνάντησε τον Άγιο, αμέσως ξανάβρε το ευλογημένο φως των οφθαλμών της και δοξολόγησε τον Κύριο. Ένας άνδρας τυφλός εκ γενετής ονόματι Καραλδίς, ευγενής από το Παρίσι, συνάντησε επίσης τον Όσιο γέροντα στη μονή. Εκείνος έφτιαξε πηλόν από το αγίασμα της μονής, τον σταύρωσε εν ονόματι του Κυρίου, και ώ του θαύματος άρχισε αμέσως να βλέπει. Ο Άγιος προείδε το τέλος του να βρίσκεται επί θύρας, και προετοίμασε τους πατέρες της μονής με ιερές πνευματικές συμβουλές.

Αφού πρότεινε τον διάδοχό του στην ηγουμενία, αναχώρησε σε λίγες μέρες ειρηνικά για τον λατρευτό Νυμφίο Χριστό. Όσιε Μενέλαε των Γαλατών ησυχαστά και θαυματουργέ, πρέσβευε υπέρ ημών στον Δεσπότη Χριστό, ώστε να επικρατήσει ορθόδοξο φρόνημα στις ψυχές μας ανάμεσα στις πολλές δοκιμασίες, αμήν.