Άγιοι Πρόκλος και Ιλάριος Μάρτυρες

Δύο γενναίοι μάρτυρες της Άγκυρας προσέφεραν με τόλμη τη ζωή τους για τον Χριστό, παίρνοντας ένας μετά τον άλλο τον στέφανο του μαρτυρίου. Οι Άγιοι μάρτυρες Πρόκλος και Ιλάριος κατάγονταν από το χωριό Καλλίπη, που βρίσκεται κοντά στην Άγκυρα της Μικράς Ασίας. Έζησαν και μαρτύρησαν την εποχή των σκληρών διωγμών εναντίον των χριστιανών επί του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Τραϊανού. Πρώτος συνελήφθη ο Άγιος Πρόκλος και οδηγήθηκε στον αυτοκράτορα ο οποίος βρισκόταν τότε στις περιοχές αυτές της αυτοκρατορίας.

Τον φυλάκισαν με σιδερένιες αλυσίδες και τον έριξαν αμέσως στην πιο σκοτεινή και αυστηρή φυλακή της Άγκυρας. Ο αυτοκράτορας εξέτασε προσωπικά την υπόθεση του Πρόκλου και διαπίστωσε ότι δεν υπάκουε στις ασεβείς εντολές των ειδωλολατρών. Παρέδωσε τότε ο αυτοκράτορας τον Πρόκλο στον σκληρό ηγεμόνα Μάξιμο για να τον υποβάλει σε φοβερά μαρτύρια. Ο Μάξιμος καθίσας στο δικαστικό βήμα κάλεσε τον δέσμιο του Χριστού και τον ρώτησε για τη γενιά και την καταγωγή του.

Ο Άγιος Πρόκλος απάντησε με ευθύτητα ότι το γένος του ήταν του Χριστού και η ελπίδα του ήταν ο μόνος αληθινός Θεός. Τα λόγια αυτά εξόργισαν τον φαύλο ηγεμόνα, που αναζητούσε αφορμή να αρνηθεί τον Χριστό μια χριστιανή ψυχή της Άγκυρας. Ο ηγεμόνας ορκίστηκε στους ψεύτικους θεούς του ότι δεν θα τον λυπηθεί καθόλου και τον ρώτησε αν γνώριζε τις βασιλικές εντολές. Ο μάρτυρας απάντησε με τόλμη ότι γνώριζε αυτές τις εντολές των παρανόμων, που τις είχαν εκδώσει για τον σκανδαλισμό πολλών ανθρώπων.

Ο Μάξιμος εξοργίστηκε από αυτήν την απάντηση και τον κατηγόρησε ότι τόλμησε να κατηγορήσει τον αυτοκράτορα και να βλασφημήσει τους νόμους του. Ο μάρτυρας του απάντησε με ηρεμία ότι ο ηγεμόνας μπορούσε να κάνει ό,τι θέλει με αυτόν, καθώς δεν φοβόταν τα μαρτύρια. Είπε ότι τα μαρτύρια σκοτώνουν μόνο το σώμα και όχι την ψυχή και ότι είναι καλύτερα να φοβάται τον Θεό. Ο ηγεμόνας του πρότεινε να επιλέξει ή τη ζωή ή τον θάνατο, δείχνοντάς του τα όργανα των φοβερών βασανιστηρίων.

Ο Άγιος Πρόκλος απάντησε ότι, αν εκείνοι φοβούνται να παραβούν τη βασιλική εντολή για πρόσκαιρα μαρτύρια, ο ίδιος φοβάται περισσότερο. Είπε ότι οι χριστιανοί φοβούνται να παραβούν την εντολή του Θεού, για να μην πέσουν στα αιώνια μαρτύρια της κολάσεως. Όλοι οι ψεύτικοι θεοί τους θα παραδοθούν στην αιώνια απώλεια μαζί με όσους τους προσφέρουν θυσίες. Ο εξοργισμένος ηγεμόνας τον επιτίμησε και του είπε ότι θα τον αναγκάσει να αναγνωρίσει τη δύναμη των ειδωλολατρικών θεών.

Ο Πρόκλος αντέκρουσε λέγοντας με τόλμη ότι ελπίζει στον Θεό του και θα κάνει τον ηγεμόνα να ομολογήσει τον Χριστό μπροστά σε όλους. Ο οργισμένος Μάξιμος διέταξε αμέσως να τον κρεμάσουν γυμνό σε ένα δένδρο, να δέσουν στα πόδια του βαρύ λίθο. Πρόσθεσε ότι έπρεπε επίσης να ξύσουν αμείλικτα όλο το σώμα του με σιδερένια άγκιστρα μέχρι να ομολογήσει τους θεούς. Ο Άγιος Πρόκλος υπέμεινε γενναία όλα αυτά τα φοβερά βασανιστήρια χωρίς να μιλήσει, κοιτάζοντας μόνο σιωπηλά προς τον ουρανό.

Έπειτα τον κατέβασαν από το δέντρο και τον έβαλαν πάλι σε σιδερένιες αλυσίδες, ρίχνοντάς τον στη σκοτεινή φυλακή. Ο ηγεμόνας Μάξιμος ξεκίνησε για την πόλη Καλλίπτη και διέταξε τον μάρτυρα να τον ακολουθεί τρέχοντας πίσω από τα γρήγορα άλογα. Όταν είχαν διανύσει τη μέση περίπου της διαδρομής, ο μάρτυρας Πρόκλος άρχισε να προσεύχεται φωναχτά στον Κύριο Ιησού Χριστό. Ζητούσε από τον Θεό να σταματήσει τον παράνομο ηγεμόνα και να μην τον αφήσει να συνεχίσει το ταξίδι.

Παρακαλούσε ώστε ο ηγεμόνας να ομολογήσει δημόσια ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από τον Χριστό μπροστά σε όλο τον λαό. Όταν ο Άγιος προσευχήθηκε έτσι, ξαφνικά ο ηγεμόνας σταμάτησε στον δρόμο σαν δεμένος και δεν μπορούσε να κουνηθεί πια. Ούτε τα άλογα ούτε ο ίδιος μπορούσαν να κινηθούν από τη θαυμαστή θέση τους, καθώς συγκρατούνταν από αόρατη θεϊκή δύναμη. Όλοι οι στρατιώτες παρατήρησαν με θαυμασμό μεγάλο αυτό το θαυμαστό γεγονός που γινόταν μπροστά στα μάτια τους.

Προσπάθησαν επί μακρόν να μετακινήσουν την άμαξα, χτυπούσαν τα άλογα και έφερναν επιπλέον ζώα στον ζυγό, αλλά τίποτε δεν κατάφεραν. Ούτε τον ίδιο τον ηγεμόνα μπορούσαν να κατεβάσουν από την άμαξα, η οποία στεκόταν ακίνητη όπως ένα μεγάλο όρος. Ο ηγεμόνας θύμωσε και είπε στους συνοδούς του πως ο πανούργος χριστιανός με τη μαγεία του τους είχε ακινητοποιήσει εκεί. Έστειλε τότε έναν δούλο του ονομαζόμενο Ερμή για να ρωτήσει τον μάρτυρα τι ακριβώς είχε κάνει στην ομάδα τους.

Ο Άγιος Πρόκλος απάντησε με σιγουριά ότι δεν θα κουνηθούν από εκεί μέχρι να ομολογήσει ο ηγεμόνας τον Χριστό. Ο δούλος Ερμής τον ρώτησε πώς θα μάθαινε ο μάρτυρας ότι ομολογεί ο ηγεμόνας μέσα στον δρόμο, αφού βρισκόταν τόσο μακριά. Ο μάρτυρας είπε ότι ο ηγεμόνας έπρεπε να γράψει την ομολογία αυτή σε χαρτί και να του τη στείλει αμέσως. Όταν ο Ερμής επέστρεψε, ο ηγεμόνας αναγκάστηκε από την περίσταση να πάρει το χαρτί και να γράψει την ομολογία.

Έγραψε ο ηγεμόνας ότι ένας μόνο αληθινός Θεός υπάρχει, αυτόν που σέβεται ο Πρόκλος, και κανείς άλλος δεν είναι Θεός. Έστειλε τη χαρτιά στον μάρτυρα και αμέσως τα άλογα και οι στρατιώτες κινήθηκαν και προχώρησαν προς τον δρόμο τους. Φτάνοντας στην πόλη Καλλίπτη ο ηγεμόνας έκατσε στο δικαστικό βήμα και κάλεσε ξανά μπροστά του τον δέσμιο Άγιο Πρόκλο. Είπε στον μάρτυρα ότι αυτός μέσα στον δρόμο τους είχε δείξει τη δύναμη της δικής του μαγείας, αλλά τώρα ήταν η σειρά του ηγεμόνα.

Διέταξε να φέρουν αναμμένες λαμπάδες και να καίνε με αυτές την κοιλιά και τα πλευρά του Αγίου Πρόκλου. Έκαψαν τον μάρτυρα τόσο πολύ ώστε όλο το σώμα του κάηκε, αλλά εκείνος σιωπούσε ηρεμώντας σαν να μην ήταν δικό του σώμα. Ο ηγεμόνας τον ρώτησε αν περιφρονεί τα μαρτύρια και ο Άγιος απάντησε ότι περιφρονεί τα πρόσκαιρα. Ο Πρόκλος δήλωσε ότι φοβάται μόνο τα αιώνια μαρτύρια και ότι υπακούει αποκλειστικά στον αιώνιο Χριστό, την ελπίδα του.

Όταν τον ρώτησε αν θέλει να πεθάνει στα μαρτύρια, εκείνος απάντησε ότι αν πεθάνει, θα ζήσει πάλι αιώνια. Τότε ο ηγεμόνας διέταξε τους στρατιώτες να βγάλουν τον Πρόκλο από την πόλη και να τον σταυρώσουν σε ένα δένδρο. Διέταξε επίσης να τον τοξεύσουν συνεχώς με βέλη μέχρι να τελειώσει τη μαρτυρική ζωή του και να εκπνεύσει ολοκληρωτικά. Καθώς τον οδηγούσαν στον τόπο της θανάτωσης, οι στρατιώτες τον παρότρυναν να προσφέρει θυσία στους ψεύτικους θεούς.

Του υπόσχονταν ότι θα τον θεραπεύσουν εξαίρετοι γιατροί και θα του δοθεί σημαντικός βαθμός στην αυτοκρατορική αυλή. Ο μάρτυρας απάντησε ότι έχει αξίωμα στον ουρανό, με το οποίο θα τον τιμήσει ο Χριστός ο ζωντανός Θεός του. Καθώς προχωρούσαν, συνάντησαν στον δρόμο έναν νεαρό άνδρα ονομαζόμενο Ιλάριο, ανιψιό του Αγίου Πρόκλου και γιο του αδελφού του. Ο Ιλάριος πλησίασε με δάκρυα τον θείο του, τον αγκάλιασε και αναφώνησε φανερά ότι ήταν και αυτός χριστιανός.

Οι στρατιώτες έπιασαν αμέσως τον Ιλάριο και τον έκλεισαν στη φυλακή, ενώ τον Άγιο Πρόκλο τον οδήγησαν στον τόπο. Σταυρώθηκε ο Πρόκλος σε ένα δέντρο και άρχισαν να τον τοξεύουν με τα τεντωμένα τόξα τους από όλες τις μεριές. Ο μάρτυρας προσευχόμενος στον Θεό παρέδωσε στα χέρια Του την αγία ψυχή του στις δώδεκα του μηνός Ιουλίου. Οι πιστοί χριστιανοί κρυφά πήραν το ιερό λείψανό του και το έθαψαν με ευλάβεια σε καταλληλο τόπο.

Ο Ιλάριος ωστόσο καθόταν στη φυλακή και ψαλμωδούσε διάφορους ψαλμούς του Δαβίδ, αναμένοντας τον στέφανο του μαρτυρίου του. Ένας άγγελος του Κυρίου εμφανίστηκε σε όνειρο και του είπε να ανδρειωθεί και να σταθεί ισχυρός, διότι είναι μαζί του να τον ενισχύει. Την τρίτη ημέρα μετά την κοίμηση του Πρόκλου, ο Άγιος Ιλάριος οδηγήθηκε στις βασανιστικές ανακρίσεις του ηγεμόνα Μαξίμου. Ο ηγεμόνας τον ρώτησε αν είναι χριστιανός και ο μάρτυρας απάντησε με τόλμη και θάρρος ότι όλη η οικογένειά του ήταν χριστιανική.

Είπε ότι όλοι οι συγγενείς του πέθαναν τιμώντας ζωντανά τον Χριστό και ομολογώντας μέχρι τέλους την αληθινή πίστη. Ο ηγεμόνας οργίστηκε και διέταξε να δείρουν σκληρά και επί μακρόν τον μάρτυρα, αφού τον κρέμασαν γυμνό σε δέντρο. Έπειτα τον καταδίκασε σε θάνατο, διατάσσοντας να τον βγάλουν τρία στάδια έξω από την πόλη και να τον αποκεφαλίσουν. Οι στρατιώτες έδεσαν τα χέρια του μάρτυρα, τον έριξαν στο έδαφος και τον έσερναν δένοντάς τον από τα πόδια.

Ο Ιλάριος έψαλλε τον ψαλμό λέγοντας ότι ο Κύριος αγαπά τις πύλες της Σιών περισσότερο από όλα τα σκηνώματα του Ιακώβ. Το σώμα του μάρτυρα σχιζόταν καθώς τον έσερναν στη γη, και αιμάτωνε ολόκληρη την περιοχή με αθώο αίμα. Όταν απομακρύνθηκαν τρία στάδια από την πόλη, ο δήμιος έβγαλε το σπαθί του και ο μάρτυρας προσευχόταν στον Θεό. Ζητούσε από τον Κύριο Ιησού Χριστό να δεχτεί την αγία ψυχή του, και αμέσως ο δήμιος αποκεφάλισε τον γενναίο μάρτυρα.

Οι πιστοί χριστιανοί ήρθαν τη νύχτα, πήραν το λείψανό του και το ενταφίασαν μαζί με του Πρόκλου, δοξάζοντας τον Χριστό. Κύριε Ιησού Χριστέ, με τις πρεσβείες των Αγίων Πρόκλου και Ιλάριου, χάρισέ μας τόλμη ομολογίας και υπομονή στα μαρτύρια.