Σύναξη πάντων των Βατοπαιδινών Αγίων

Στο πανίερο και θεόσκεπο Άγιον Όρος, μέσα στα ευλογημένα εδάφη του Αγίου Όρους που είναι κλήρος της Παναγίας, αναδείχθηκε η μεγάλη μονή του Βατοπαιδίου. Ο μεγαλύτερος πλούτος ολόκληρου του πανσέβαστου Αγίου Όρους είναι αναμφισβήτητα το μεγάλο πλήθος των ευλαβών αγίων του. Ο όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης σε ωραιότατο εγκωμιαστικό λόγο του προς αυτούς ονομάζει το Άγιον Όρος τόπο αγιότητος και καθαρότητος. Λέγει ότι είναι ένας τόπος όπου περπάτησαν εκατομμύρια άγιοι πόδες και έχει εζυμωθεί από το αίμα και τα δάκρυα των αγίων.

Ο τόπος αυτός απέβη με τη χάρη του Θεού πραγματικό εργαστήριο αρετής, καλλιεργείας και τελειοποιήσεως πολλών ψυχών. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση, το Άγιον Όρος δόθηκε στην Παναγία από τον υιό της ως ευλογημένος κλήρος και κατοικία. Οι μοναχοί που κατοικούν εντός των ορίων του τρέφονται πνευματικά κυρίως από τις ευλογίες της Μητέρας του Θεού. Η ίδια η Παναγία μας τους έχει δώσει ιδιαίτερες υποσχέσεις προστασίας μέσα στους πολλούς αιώνες της ιστορίας του τόπου.

Έτσι το Άγιον Όρος μεταβλήθηκε σε ζωντανό περιβόλι της Υπεραγίας Θεοτόκου σε όλη την ορθόδοξη οικουμένη. Οι ασκητές του τόπου αυτού καλλιεργούν τις αρετές υπό την στοργική σκέπη της Παναγίας Μητέρας του Σωτήρος Θεού. Πολλοί μεγάλοι θεολόγοι και ευλαβείς ησυχαστές ανδρώθηκαν πνευματικά μέσα στις ευλογημένες αυτές παλαίστρες της ασκητικής ζωής. Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ο Βατοπαιδινός κατά τον δέκατο τέταρτο μετά Χριστόν αιώνα έγραψε σπουδαίο εγκωμιαστικό λόγο για τον όσιο Πέτρο τον Αθωνίτη.

Στον λόγο αυτό αναφέρει εκτενώς την υπόσχεση της Θεοτόκου να προστατεύει διαρκώς τους μοναχούς του ευλογημένου Όρους. Ο όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης κάποτε επισκέφθηκε ως ευλαβής προσκυνητής τη μονή Βατοπαιδίου κατά την εορτή του Ευαγγελισμού. Είδε εκεί μέσα μία πανέμορφη γυναίκα να υπηρετεί διακριτικά στον ναό και στην τράπεζα του ευλογημένου Μοναστηρίου. Επειδή δεν γνώριζε ότι η γυναίκα εκείνη ήταν η Υπεραγία Θεοτόκος, λυπήθηκε πολύ νομίζοντας πως οι μοναχοί δέχονται γυναίκες.

Όταν επέστρεψε στη μονή του Ζωγράφου, ο ηγούμενος τον είδε λυπημένο και τον ρώτησε τον λόγο της θλίψεως. Τότε ο γέροντας ηγούμενος του αποκάλυψε ότι η γυναίκα εκείνη ήταν η ίδια η Υπεραγία Θεοτόκος. Πρόσθεσε ότι η Παναγία είναι η προστάτις του Μοναστηρίου εκείνου και ολοκλήρου του ευλογημένου Όρους Άθω. Έτσι ο όσιος Κοσμάς γέμισε από χαρά και ευγνωμοσύνη προς την Υπεραγία Θεοτόκο για τη φανερωμένη παρουσία της. Το θαυμαστό αυτό γεγονός παρέμεινε στην παράδοση των αγιορειτών μοναχών ως ζωντανή απόδειξη της προστασίας της Παναγίας.

Η εμφάνιση της Θεοτόκου ως υπηρέτριας στη μονή είναι θαυμαστό δείγμα της ταπεινοφροσύνης της Δεσποίνης μας. Ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός ο Βατοπαιδινός κατά τον δέκατο έκτο μετά Χριστόν αιώνα διέσωσε σε γραπτά κείμενα μία θαυμαστή παράδοση. Σύμφωνα με αυτή, η Υπεραγία Θεοτόκος επισκέφθηκε αυτοπροσώπως την περιοχή του Αγίου Όρους με τον απόστολο Ιωάννη τον Θεολόγο. Πλεύσαν τα ευλογημένα νερά με πλοίο και αρχικά προσορμίσθηκαν στην τοποθεσία όπου σήμερα ευρίσκεται η μονή των Ιβήρων.

Από εκεί προχώρησαν πεζή στον τόπο όπου σήμερα κτίζεται η μεγάλη και θεοφρούρητη μονή του Βατοπαιδίου. Οι βίοι των ευλαβών Βατοπαιδινών αγίων χαρακτηρίζονται από την έντονη και θεάρεστη θεοτοκοφιλία τους ως κύριο γνώρισμα. Η ίδια η μεγάλη μονή χαρακτηρίζεται από την παράδοση ως θεομητροφύλακτος και θεομητροσκέπαστος μέσα στους πολλούς αιώνες της ιστορίας. Δεν υπάρχει άλλη μονή σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο που να συγκεντρώνει εντός των τειχών της επτά θαυματουργές εικόνες της Παναγίας.

Δικαία ο μακαριστός Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης έλεγε ότι αν το Άγιον Όρος είναι το Περιβόλι της Παναγίας, η μονή Βατοπαιδίου είναι ο θρόνος της. Η ευλογία της Παναγίας μας επισκίαζε διαρκώς τους ευλαβείς ασκητές της μονής σε όλους τους περασμένους αιώνες της ζωής τους. Ο τόπος έγινε έτσι ζωντανή πηγή ορθοδόξου θεολογίας και αγιότητος για όλη την οικουμενική ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού. Υπάρχουν διάφορες σπουδαίες παραδόσεις για το πότε πρωτοεμφανίσθηκαν μοναχοί στο Άγιον Όρος, πάντως πριν από τον ένατο μετά Χριστόν αιώνα.

Μία παράδοση του δεκάτου έκτου μετά Χριστόν αιώνα αναφέρει την ίδρυση της μονής από τον Μέγα Κωνσταντίνο τον Ισαπόστολο. Έπειτα ακολούθησε η καταστροφή της μονής από τον αποστάτη Ιουλιανό τον Παραβάτη και η επανίδρυσή της από τον Μέγα Θεοδόσιο. Όλα αυτά τα γεγονότα συνέβησαν κατά τον τέταρτο μετά Χριστόν αιώνα στις πρώιμες εποχές της εκκλησιαστικής ιστορίας του τόπου. Σύμφωνα με τη διήγηση αυτή, ο υιός του αυτοκράτορος Θεοδοσίου, ο νεαρός Αρκάδιος, διασώθηκε από φοβερό ναυάγιο.

Με την προστασία της Θεομήτορος βρέθηκε σε βάτο κοντά στη μονή και έτσι δόθηκε το όνομα Βατοπαίδιον. Από τον τέταρτο έως τις αρχές του δέκατου αιώνα, σύμφωνα με τις παραδόσεις, η Μονή ευημερούσε λαμπρά και θαυμαστή. Η εξωτερική ευημερία της προκάλεσε τους πειρατές, οι οποίοι την κατέστρεφαν επανειλημμένως κατά τη διάρκεια των αιώνων. Σε πρόσφατη αρχαιολογική ανασκαφή γύρω από το πάνσεπτο Καθολικό της μονής βρέθηκαν αρχαία θεμέλια μεγάλης παλαιοχριστιανικής βασιλικής.

Έτσι επιβεβαιώθηκαν οι αρχαίες παραδόσεις περί της παλαιότητας του ιερού αυτού τόπου και της μακρόχρονης ιστορίας του. Η συνέχεια της μοναστικής ζωής στη μονή υπήρξε αδιάλειπτη μέσα στους αιώνες παρά τις πολλές φοβερές δοκιμασίες. Κατά τον δέκατο μετά Χριστόν αιώνα αρχίζει η τεκμηριωμένη ιστορία της μονής του Βατοπαιδίου με τους τρεις κτίτορες αγίους. Οι ευγενείς άρχοντες Αδριανουπολίτες, Νικόλαος, Αθανάσιος και Αντώνιος, στάλθηκαν από τον όσιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη να επανιδρύσουν την μονή.

Ο όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ήταν ο μεγάλος κτίτορας της Μεγίστης Λαύρας και διατύπωσε το τυπικό της μονής Βατοπαιδίου. Κατά το έτος εννιακόσια ογδόντα πέντε ο πρώτος ηγούμενος της μονής Νικόλαος υπέγραψε το πρώτο επίσημο έγγραφό της. Κατά το έτος χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο ανοίχθηκε ο τάφος των οσίων κτιτόρων και βρέθηκαν τα τίμια λείψανά τους. Σήμερα οι γνωστοί Άγιοι της ευλογημένης μονής Βατοπαιδίου είναι περισσότεροι από εξήντα έξι, γνωστοί ονομαστικά στην Εκκλησία.

Υπάρχουν ασφαλώς και πολλοί άλλοι Άγιοι, άγνωστοι σε εμάς αλλά γνωστοί στον φιλάνθρωπο Σωτήρα και κριτή Θεό. Τα ονόματά τους θα μας αποκαλυφθούν στην έσχατη ημέρα της δευτέρας παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Η Σύναξη των Βατοπαιδινών αγίων τιμάται πανηγυρικά κατ έτος στη δεκάτη Ιουλίου με ολονύκτια αγρυπνία και θεία λειτουργία. Ας έχουμε τις θερμές πρεσβείες πάντων των Βατοπαιδινών Αγίων του Αγίου Όρους σε όλη μας τη ζωή.

Αμήν, γένοιτο Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, διά πρεσβειών αυτών των αγίων ελέησον και σώσον ημάς τους αμαρτωλούς δούλους σου.