Άγιοι Σαράντα Πέντε Μάρτυρες της Νικοπόλεως Αρμενίας

Στη μακρινή πόλη της Νικοπόλεως της Αρμενίας, μέσα στις σκοτεινές εποχές των μεγάλων διωγμών, αναδείχθηκε ένα γενναίο σύνταγμα ομολογητών της πίστεως. Οι Άγιοι Σαράντα Πέντε Μάρτυρες έλαμψαν με τους ηρωικούς αγώνες τους για τον Σωτήρα Χριστό κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανοσύνης. Κατά το έτος τριακόσια δεκαπέντε ο ασεβής αυτοκράτωρ Λικίνιος, ο οποίος συγκυβερνούσε με τον Μέγαν Κωνσταντίνο, εξέδωσε φοβερό διάταγμα κατά των χριστιανών. Με αυτό το άθεο διάταγμα διέταζε σε όλη την ανατολική του επικράτεια να παραδίδονται σε διάφορα φοβερά βάσανα και θανάτους όσοι αρνούνταν να προσκυνήσουν τα είδωλα.

Όταν το σκληρό διάταγμα αυτό έφθασε στην πόλη της Νικοπόλεως της Αρμενίας, οι ειδωλολάτρες άρχισαν να ετοιμάζουν διάφορα όργανα μαρτυρίου. Άρχισαν να συλλαμβάνουν πολλούς πιστούς χριστιανούς και να τους οδηγούν σε φοβερά μαρτύρια ενώπιον του ηγεμόνα. Τότε περισσότεροι από σαράντα δούλοι του Σωτήρος Χριστού συνάχθηκαν μαζί και αποφάσισαν να μην περιμένουν να τους συλλάβουν οι ασεβείς. Παρουσιάστηκαν αυτοβούλως ενώπιον του δικαστηρίου, για να ομολογήσουν ανοιχτά το πανάγιο όνομα του Σωτήρος Χριστού και να μαρτυρήσουν.

Είχαν αποφασίσει να μην αφήσουν τους ασεβείς να τους κυνηγήσουν στα σπίτια τους ή να καλυφθούν στο σκοτάδι. Θεωρούσαν ως τιμή το να ομολογήσουν φανερά τη χριστιανική τους πίστη μπροστά σε όλη την πόλη της Νικοπόλεως. Αυτή η αυτοβούλη και ηρωική πράξη τους τίμησε τον φιλάνθρωπο Θεό περισσότερο από κάθε άλλη απλή μαρτυρία. Οι κυριότεροι από αυτούς ήταν ο Λεόντιος, ο Μαυρίκιος, ο Δανιήλ, ο Αντώνιος, ο Αλέξανδρος και άλλοι ευγενείς άρχοντες της πόλεως.

Ήταν πολύ διακεκριμένοι άνδρες για τη γενιά τους, την υψηλή μόρφωσή τους και τη θαυμαστή ενάρετη ζωή τους. Πήγαν λοιπόν όλοι μαζί ενώπιον του ηγεμόνα της αρμενικής επαρχίας, ο οποίος ονομαζόταν Λυσίας, και ομολόγησαν θαρραλέα την πίστη τους. Ο σκληρός ηγεμόνας θαύμασε τη συμφωνία και την ομόψυχη γενναιότητα τόσων ανδρών, που με τη θέλησή τους πορεύονταν προς το μαρτύριο. Τους ρώτησε από πού είναι και ποιος τους δίδαξε να μην προσκυνούν τους θεούς της ειδωλολατρίας.

Ο Άγιος Αλέξανδρος απάντησε με μεγάλη παρρησία ότι είναι ντόπιοι από την πόλη και τα γύρω χωριά της επαρχίας. Πρόσθεσε ότι πατέρας τους είναι ο επουράνιος Σωτήρας Χριστός, ο οποίος τους δίδαξε να μην προσκυνούν ψεύτικους θεούς. Ο ηγεμόνας ρώτησε ειρωνικά πού βρίσκεται τώρα ο Χριστός τους, αφού σταυρώθηκε και πέθανε στον σταυρό. Ο γενναίος Άγιος Λεόντιος απάντησε ότι ο Σωτήρας Χριστός όντως πέθανε για τη σωτηρία μας, αλλά ανέστη εκ νεκρών ένδοξα.

Στη συνέχεια ανελήφθη στους ουρανούς και κάθεται στα δεξιά του Πατρός του ως αληθινός Υιός του Θεού. Τα λόγια αυτά του γενναίου Λεοντίου ξάφνιασαν τους παρόντες ειδωλολάτρες και τάραξαν τη συνείδηση του ηγεμόνα. Ο σκληρός ηγεμόνας ωργίστηκε σφόδρα από την παρρησία του γενναίου Λεοντίου και διέταξε να κτυπούν με πέτρες τα στόματα των ομολογητών. Έπειτα διέταξε να τους φορτώσουν με σιδερένιες αλυσίδες και να τους ρίξουν δεμένους μέσα στη σκοτεινή φυλακή της πόλεως.

Οι γενναίοι Άγιοι μέσα στη φυλακή χαίρονταν ως μέσα σε βασιλικό παλάτι για τον Σωτήρα τους Θεό. Έψαλλαν αδιάκοπα τους θαυμαστούς ψαλμούς του Δαβίδ και ενίσχυαν ο ένας τον άλλο μέσα στις πύρινες προσευχές τους. Ο Άγιος Λεόντιος ως πνευματικός ηγέτης ενίσχυε όλους τους αδελφούς με τα παραδείγματα των αρχαίων Μαρτύρων του Σωτήρος. Τους θύμιζε την υπομονή του δικαίου Ιώβ και τα παθήματα όλων των αγίων Μαρτύρων που τίμησαν την ομολογία.

Έλεγε πως ο Ιωάννης ο Πρόδρομος αποκεφαλίσθηκε, ο πρωτομάρτυς Στέφανος λιθοβολήθηκε και ο απόστολος Πέτρος σταυρώθηκε ανάποδα. Με τα ζωντανά αυτά λόγια εμψύχωνε ο γενναίος Λεόντιος τους αδελφούς ενόψει του φοβερού μαρτυρίου που τους ανέμενε. Όλοι μαζί ένιωθαν ότι ο Σωτήρας Χριστός βρισκόταν ζωντανός ανάμεσά τους και τους ενίσχυε στον αγώνα. Η σκοτεινή φυλακή είχε μεταβληθεί έτσι σε εκκλησιαστική σύναξη γεμάτη ψαλμωδία και θεία παρουσία του φιλάνθρωπου Σωτήρος.

Καθόλη την μακρά νύκτα προσεύχονταν συνεχώς και ικέτευαν θερμά τον Σωτήρα Χριστό για ενίσχυση και υπομονή στα μέλλοντα μαρτύρια. Μία ευσεβής γυναίκα, η Βλασιανή, τους έφερε νερό μέσα στη φυλακή για να ξεδιψάσουν στη μεγάλη ζέστη. Ο σκληρός ηγεμόνας Λυσίας την επόμενη ημέρα τους έβγαλε δημόσια έξω από τη φυλακή για να τους δικάσει εκ νέου. Τους πρότεινε διακόσιες χρυσές νομίσματα στον καθένα, νέα ωραία ενδύματα και πολυτελή τράπεζα, αν έθυαν στα είδωλα.

Οι γενναίοι Μάρτυρες ομόθυμα και με μία φωνή τον αναθεμάτισαν μαζί με τους ψεύτικους θεούς του. Είπαν ομόθυμα ότι ο Σωτήρας Χριστός είναι ο Πατέρας και ο πιο αγαπητός Φίλος τους στη ζωή. Δήλωσαν ομόθυμα ότι για χάρη του Σωτήρος είναι έτοιμοι να υπομείνουν τα πάντα και να αποθάνουν με ουράνια χαρά. Καμία υπόσχεση πλούτου ή τιμής δεν μπορούσε να κλονίσει τη βαθιά πίστη τους στον αληθινό ζωντανό Θεό. Η αγάπη τους προς τον Σωτήρα Χριστό ήταν δυνατότερη από όλους τους ψεύτικους θησαυρούς αυτού του κόσμου.

Τότε ο σκληρός μάστιξε διέταξε να τους κρεμάσουν γυμνούς και να τους ξύσουν με σιδερένια άγκιστρα. Όλο το πρωί μέχρι το μεσημέρι έξυναν με αγριότητα τα τίμια σώματα των γενναίων αθλητών του Χριστού. Όταν ο ήλιος έκαιγε δυνατά, ο ηγεμόνας έφυγε από το θέαμα και έκλεισε εκ νέου τους Αγίους στη φυλακή. Η ευσεβής γυναίκα Βλασιανή ξανήλθε αμέσως και τους έδωσε δροσερό νερό από το παράθυρο για να ξεδιψάσουν στις πληγές τους. Τα γενναία σώματα των Μαρτύρων ήταν ξεσχισμένα μέχρι τα οστά από τα φοβερά και απάνθρωπα μαρτύρια του ηγεμόνα.

Τα μεσάνυχτα οι γενναίοι Άγιοι έψαλλαν τον μεγάλο ψαλμό για την κοίμησή τους, τον ψαλμό μακάριοι οι άμωμοι. Τότε ξαφνικά εμφανίστηκε σε αυτούς ένας Άγγελος Κυρίου, ο οποίος γέμισε τη φυλακή με ουράνιο φως. Ο Άγγελος τους ανήγγειλε ότι το μαρτύριό τους πλησιάζει στο τέλος και τα ονόματά τους έχουν γραφτεί στους ουρανούς. Με αυτά τα παρηγορητικά λόγια ο Άγγελος αναχώρησε στον ουρανό αφήνοντας πίσω την ευωδία της θείας παρουσίας.

Δύο φύλακες της φυλακής, ο Μηνέας και ο Βιριλάδος από την Αίγυπτο, είδαν και άκουσαν το θαύμα. Συμβουλεύτηκαν μεταξύ τους και πίστεψαν στον Σωτήρα Χριστό, μπαίνοντας μέσα στη φυλακή για να ζητήσουν συγχώρηση. Ζήτησαν από τους Αγίους να τους δεχτούν στην ευλογημένη συντροφιά τους και να προσευχηθούν στον φιλάνθρωπο Σωτήρα. Οι γενναίοι Μάρτυρες τους χαιρέτησαν με μεγάλη χαρά και τους χαρακτήρισαν αδελφούς τους κατά Χριστόν στην ίδια αγία σύναξη.

Είπαν ότι ο Κύριος τους κάλεσε να ομολογήσουν το πανάγιο όνομά του και θα λάβουν ίσο μισθό. Έτσι ο αριθμός των γενναίων ομολογητών έφθασε με την θαυμαστή αυτή προσθήκη στους σαράντα πέντε στρατιώτες του Χριστού. Κατά τον τρόπο αυτό συμπληρώθηκε ο σύλλογος των μαρτύρων που έμελλε να φωτίσει την Εκκλησία αιωνίως. Οι δύο νέοι ομολογητές ένιωθαν βαθιά ευγνωμοσύνη στον Σωτήρα Θεό για την προσφορά αυτής της μεγάλης ουράνιας ευλογίας.

Το επόμενο πρωί ο σκληρός ηγεμόνας Λυσίας βγήκε με τους στρατιώτες έξω από την πόλη κοντά στον ποταμό Λύκο. Έστησε εκεί δικαστικό βήμα και διέταξε να φέρουν μπροστά του όλους τους Αγίους ομολογητές για την τελική απόφαση. Είδε τους δύο φύλακες ανάμεσα στους κρατουμένους και έκπληκτος ρώτησε γιατί κι αυτοί ήθελαν να πεθάνουν. Χωρίς άλλες ερωτήσεις περί πίστεως ο σκληρός ηγεμόνας τους καταδίκασε αμέσως όλους μαζί σε φοβερό και άδικο θάνατο.

Έγραψε την απόφαση ότι τους σαράντα πέντε χριστιανούς θα κόψουν με πέλεκυ τα χέρια και τα πόδια. Έπειτα θα τους ρίξουν στη φωτιά για να καούν και τα οστά τους θα ριχτούν στον ποταμό. Οι σκληροί δήμιοι τους έκοψαν τα μέλη με αγριότητα και ένας Άγιος ο Σισίνιος προσευχήθηκε στον Θεό. Ο Σωτήρας Χριστός έκανε θαυμαστή πηγή να αναβλύσει από τον βράχο για να ξεδιψάσει ο Άγιος Σισίνιος. Έπειτα έκαψαν όλους τους γενναίους Μάρτυρες σε μεγάλη φωτιά και έριξαν τα ιερά οστά τους στον ποταμό Λύκο.

Όταν αργότερα δόθηκε η ελευθερία στην Εκκλησία του Χριστού από τον Μέγα Κωνσταντίνο, χτίστηκε εκεί ναός προς τιμήν τους. Από τα ιερά λείψανα και την θαυματουργή πηγή χορηγούνταν θαυμαστές θεραπείες σε κάθε ασθενή και ευλαβή προσκυνητή. Ας έχουμε λοιπόν τις θερμές πρεσβείες των αγίων ενδόξων Σαράντα Πέντε Μαρτύρων της Νικοπόλεως της Αρμενίας στη ζωή μας. Αμήν, γένοιτο Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, διά πρεσβειών αυτών των αγίων Μαρτύρων ελέησον και σώσον ημάς.