Ιερά Εικόνα της Παναγίας του Καζάν

Κατά το έτος χίλια πεντακόσια εβδομήντα εννέα, στη βασιλεία του Ιωάννου Βασίλιεβιτς του Τρομερού, ξέσπασε φοβερή πυρκαγιά στην πόλη του Καζάν. Η πυρκαγιά κατέκαψε το ήμισυ του ισχυρού Κρεμλίνου του Καζάν και μεγάλο μέρος της παρακείμενης παραδοσιακής πόλεως. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής άρχισαν τότε να λένε ότι ο Θεός των χριστιανών δεν δείχνει έλεος προς τους Ρώσους πιστούς. Έλεγαν ακόμη με χλευασμό ότι με τη φοβερή αυτή φωτιά εκδηλώνει την οργή Του ο Θεός εναντίον της πίστεως των ορθοδόξων.

Όπως σημειώνει με πικρία ο χρονογράφος της εποχής, η πίστη του Χριστού είχε γίνει σχεδόν παροιμιακή και ντροπιαστική. Τότε ο φιλάνθρωπος Κύριος αποφάσισε να φανερώσει με νέο θαυμαστό τρόπο το έλεος και την παντοδύναμη βοήθειά Του στον λαό Του. Κάποιος ευσεβής τοξότης σκόπευε να χτίσει νέο σπίτι στον τόπο της φοβερής πυρκαγιάς που είχε προκαλέσει τόση καταστροφή. Σε ένα ζωντανό όνειρο της νύχτας εμφανίστηκε η Υπεραγία Θεοτόκος στη μικρή του εννιάχρονη κόρη με το όνομα Ματρώνα.

Η Παναγία είπε στη μικρή Ματρώνα ότι μέσα στη γη βρίσκεται κρυμμένη η ιερή εικόνα της και της ζήτησε να ειδοποιήσει τις αρχές. Της παρήγγειλε επίσης να μιλήσει για το όραμα στον αρχιεπίσκοπο και στους άρχοντες της πόλεως για να γίνει η ανεύρεση της εικόνας. Η μικρή Ματρώνα διηγήθηκε αμέσως το θαυμαστό όραμα στην ευσεβή μητέρα της, η οποία όμως δεν έδωσε την προσοχή που έπρεπε στα λόγια της. Νόμισε εκείνη ότι ήταν απλώς ένα παιδικό όνειρο και άφησε ασχολίαστα τα λόγια της μικρής της θυγατέρας.

Το ίδιο όραμα όμως επαναλήφθηκε για δεύτερη φορά και πάλι η μητέρα δεν θέλησε να ασχοληθεί σοβαρά με την εντολή της Θεοτόκου. Στο τρίτο όραμα η μικρή Ματρώνα είδε με τα μάτια της την ιερή εικόνα της Παναγίας, περιβεβλημένη με ουράνιες πύρινες ακτίνες. Συνάμα ακούστηκε φοβερή και αυστηρή φωνή που έλεγε στη μητέρα ότι, αν δεν φανερώσει τα λόγια της Παναγίας, θα φανερωθεί αλλού η εικόνα. Επιπλέον η ίδια η μικρή Ματρώνα κινδύνευε με φοβερή τιμωρία αν δεν εκπλήρωνε με προθυμία την εντολή της Δέσποινας Θεοτόκου.

Έντρομη τότε η μητέρα άκουσε επιτέλους τα λόγια της κόρης της και ξεκίνησε μαζί της να πάει στους άρχοντες και στον αρχιεπίσκοπο. Επισκέφθηκε με ευλάβεια τον αρχιεπίσκοπο Ιερεμία και τους πολιτικούς άρχοντες της πόλεως, αλλά κανείς από αυτούς δεν θέλησε να την πιστέψει. Επιστρέφοντας τότε με στενοχώρια στο σπίτι της, η ίδια η μητέρα άρχισε με τα ίδια της τα χέρια να σκάβει στο υποδεικνυόμενο σημείο. Πολλοί άλλοι ευσεβείς γείτονες ήρθαν να τη βοηθήσουν στο σκάψιμο, αλλά κανείς δεν μπόρεσε να βρει την ιερή εικόνα της Θεοτόκου.

Όταν τέλος η ίδια η μικρή Ματρώνα άρχισε με ευλάβεια να σκάβει η ίδια στον τόπο που είχε δει στο όνειρό της, βρέθηκε ο πολύτιμος θησαυρός. Στο σημείο εκείνο, μέσα στις στάχτες του καμένου σπιτιού, αναδύθηκε από τη γη η ιερή εικόνα της Παναγίας του Καζάν. Η ευλογημένη Ματρώνα είδε ότι η ιερή εικόνα της Παναγίας ήταν τυλιγμένη με ένα παλιό μανίκι από κερασένιο ύφασμα. Το πανάγιο πρόσωπο της εικόνας ήταν δροσερό και άθικτο, σαν να είχε αυτή τη στιγμή ζωγραφιστεί από τον αγιογράφο.

Όσοι παρευρίσκονταν στην ευλογημένη ανεύρεση της εικόνας διέδωσαν αμέσως το θαυμαστό μήνυμα σε ολόκληρη την πόλη του Καζάν. Όταν οι αρχές της πόλεως έμαθαν για το μεγάλο γεγονός, όλοι μαζί συγκεντρώθηκαν με ευλάβεια στο σπίτι του ευσεβούς τοξότη. Ο αρχιεπίσκοπος του Καζάν έκανε επίσημη και πανηγυρική λιτανευτική πομπή με όλους τους κληρικούς προς το ιερό σημείο της εμφανίσεως. Η ιερή εικόνα μεταφέρθηκε επίσημα στον ενοριακό ναό του Αγίου Νικολάου, στον οποίο εφημέρευε τότε ο πρεσβύτερος Ερμογένης.

Ο πρεσβύτερος εκείνος αργότερα έγινε μητροπολίτης Καζάν και κατόπιν Πατριάρχης πάσης Ρωσίας στους χρόνους των μεγάλων δοκιμασιών. Ο ίδιος ο Άγιος Ερμογένης κατέγραψε με ακρίβεια το γεγονός της εμφανίσεως της εικόνας και κοιμήθηκε εν Κυρίω την δεκάτη εβδόμη Φεβρουαρίου του έτους χίλια εξακόσια δώδεκα. Από τον ναό του Αγίου Νικολάου τελέστηκε επίσημη πανηγυρική παράκληση και η ιερή εικόνα μεταφέρθηκε με ευλάβεια στον καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού. Καθ' οδόν προς τον καθεδρικό ναό συνέβη το πρώτο μεγάλο θαύμα της θαυματουργής εικόνας μπροστά στα μάτια όλου του πιστού λαού.

Ένας άνδρας με το όνομα Ιωσήφ, ο οποίος ήταν τυφλός για τρία ολόκληρα χρόνια, ξανάβρε μέσα σε λίγη ώρα την πολύτιμη όραση των ματιών του. Στη συνέχεια μέσα στον ίδιο τον καθεδρικό ναό θεραπεύτηκε επίσης ένας άλλος τυφλός άνθρωπος με το ευλογημένο όνομα Νικήτας. Από εκείνη τη στιγμή πολλά θαύματα και θαυμαστές ιάσεις γίνονταν συνεχώς ενώπιον της ιερής εικόνας της Παναγίας του Καζάν. Ιδιαίτερα πολλοί ασθενείς που υπέφεραν από οφθαλμικές παθήσεις θεραπεύονταν θαυμαστά με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Ο αρχιεπίσκοπος και οι πολιτικοί άρχοντες απέστειλαν αμέσως αναφορά για το γεγονός στον τσάρο της Μόσχας μαζί με ακριβές αντίγραφο. Ο τσάρος διέταξε να χτιστεί γυναικεία μονή για σαράντα ευλαβέστατες μοναχές στον τόπο της εμφανίσεως της θαυματουργής εικόνας. Η μικρή Ματρώνα και η ευσεβής μητέρα της κουρεύτηκαν πρώτες μοναχές μέσα στο νεόκτιστο εκείνο γυναικείο μοναστήρι. Σύντομα χτίστηκε νέος πέτρινος ναός μαζί με τράπεζα για τις ευλαβείς μοναχές της νέας μονής της Παναγίας.

Κατά το έτος χίλια πεντακόσια ενενήντα τέσσερα χτίστηκε εκτεταμένος καθεδρικός ναός της Κοιμήσεως, που εγκαινίασε ο μητροπολίτης Ερμογένης την επόμενη χρονιά. Η ιερή εικόνα της Παναγίας του Καζάν αποκαλύπτει την κάθε λεπτομέρειά της ως φωτεινό σύμβολο του θριάμβου των ορθοδόξων Ρώσων επί των μουσουλμάνων Τατάρων. Όσο η πολύτιμη και ιερή εικόνα παρέμενε στην πόλη του Καζάν, οι κάτοικοι της Ρωσίας θεωρούσαν εαυτούς ασφαλείς από κάθε εχθρική επίθεση από την ανατολή. Στις είκοσι εννέα Ιουνίου του έτους χίλια εννιακόσια τέσσερα ληστές διέρρηξαν τον καθεδρικό ναό της μονής του Καζάν και έκλεψαν την ιερή εικόνα.

Οι ληστές δεν βρέθηκαν ποτέ και η ιερή εικόνα εξαφανίστηκε εντελώς, χωρίς να αφήσει το παραμικρό ίχνος για την επιστροφή της. Έπειτα από εκείνη την κλοπή ήρθε από την ανατολή και η οδυνηρή ήττα του ρωσικού στρατού στον φοβερό πόλεμο εναντίον της Ιαπωνίας. Ως προς τη μετέπειτα τύχη της θαυματουργής εικόνας του Καζάν διατυπώθηκαν δύο διαφορετικές απόψεις στην ευσεβή ρωσική παράδοση. Η μία υποστηρίζει ότι η αρχική εικόνα φυλασσόταν στη Μόσχα, αφού οι τσάροι την μετέφεραν εκεί χωρίς δημόσια ανακοίνωση.

Άλλοι πάλι ισχυρίζονταν ότι η αρχική εικόνα του Καζάν βρισκόταν στον στρατό του Ποζάρσκι και έμεινε μόνιμα στη Μόσχα. Με την πάροδο του χρόνου τρία διαφορετικά αντίγραφα της θαυματουργής εικόνας τιμήθηκαν με μεγάλη ευλάβεια από τους ορθοδόξους πιστούς. Το ένα φυλασσόταν στο Καζάν, το άλλο μεταφέρθηκε με τιμές στην Πετρούπολη και το τρίτο τοποθετήθηκε με ευλάβεια στη βασιλεύουσα Μόσχα. Οι Ρώσοι τσάροι συνήθιζαν να συγκεντρώνουν στη βασιλεύουσα όλα τα ιερά κειμήλια της απέραντης ορθοδόξου Ρωσίας.

Στον ναό του Καζάν στη Μόσχα αναπαύεται με τιμές και ο μέγας στρατηγός Κουτούζοφ μετά την επιτυχή ηρωική του πορεία κατά των Γάλλων. Όταν το έτος χίλια οκτακόσια δώδεκα ο τσάρος Αλέξανδρος ο Πρώτος τον διόρισε αρχιστράτηγο, ο Κουτούζοφ προσευχήθηκε πρώτα στον ναό του Καζάν. Μετά την παράκληση η ιερή εικόνα της Παναγίας τοποθετήθηκε επάνω στον ευσεβή στρατηγό, ο οποίος ήταν γνωστός για την ευλάβειά του. Η Μητέρα του Θεού δεν διέψευσε τις ελπίδες που της εμπιστεύτηκε ο γέρων στρατηγός και η Ρωσία απελευθερώθηκε με δόξα από τους Γάλλους εισβολείς.

Στρατηλάτης γύρισε με ανυπέρβλητη δόξα μέσα σε φέρετρο για να αναπαυθεί τελικά μέσα στον περίφημο καθεδρικό ναό του Καζάν. Στους χρόνους εκείνους κατασκευάστηκε επίσης ένα μεγαλοπρεπές ασημένιο εικονοστάσιο στον ίδιο τον καθεδρικό ναό της Παναγίας. Το πολύτιμο ασήμι ήταν λάφυρο που είχαν αρπάξει οι Κοζάκοι από τους Γάλλους, οι οποίοι είχαν λεηλατήσει τους ναούς της Μόσχας. Στον ίδιο τον καθεδρικό αυτόν ναό η ιερή εικόνα της Παναγίας του Καζάν ακτινοβολεί συνεχώς τη χάρη της προς όλους τους ευλαβέστατους πιστούς.

Πιστοί και ευλαβείς ορθόδοξοι ανάβουν εκεί κεριά με θερμές προσευχές και ο ύμνος προς την Παναγία υψώνεται με δάκρυα. Ο ύμνος εκείνος ξεκινά με τις γνωστές λέξεις «Ω θερμή μεσίτρια» και αντηχεί παντοτινά στα ευλαβή χείλη όλων των ορθοδόξων Ρώσων. Έτσι η Υπεραγία Θεοτόκος του Καζάν συνέχισε για αιώνες να παρηγορεί και να σώζει τους ευλαβείς πιστούς της Ρωσίας. Ευχαίς της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου του Καζάν, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.