Ο Άγιος Κάλλιστος ο πρώτος αναδείχθηκε σε φωτεινό Πατριάρχη της βασιλεύουσας Κωνσταντινουπόλεως μέσα στις ταραχώδεις δεκαετίες του δεκάτου τετάρτου αιώνα. Ξεκίνησε τον ασκητικό του βίο στο Άγιο Όρος του Άθωνος ως νεαρός μοναχός γεμάτος πνευματική δίψα και προσευχητικό ζήλο. Παραδόθηκε στην πνευματική καθοδήγηση του Αγίου Γρηγορίου του Σιναΐτου, του οποίου τον βίο αργότερα συνέγραψε με ευλάβεια. Έμαθε από τον γέροντα την τεχνική της νοεράς προσευχής και τη βαθιά ησυχαστική παράδοση των αγίων Πατέρων.

Στα χίλια τριακόσια πενήντα εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, αναλαμβάνοντας τη διοίκηση της μητρός Εκκλησίας στις ταραχώδεις εκείνες ημέρες. Διηκόνησε εκεί επί των αυτοκρατόρων Ιωάννη του Καντακουζηνού και Ιωάννη του Παλαιολόγου, στους πιο δύσκολους χρόνους της αυτοκρατορίας. Στα χίλια τριακόσια πενήντα τέσσερα αποσύρθηκε για να ζήσει σε ησυχία στη μονή που είχε ο ίδιος ιδρύσει. Η μονή αυτή ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Μάμαντα και βρισκόταν στην ευλογημένη νησιωτική Τένεδο του Αιγαίου πελάγους.

Λίγο αργότερα ανυψώθηκε ξανά στον πατριαρχικό θρόνο μεταξύ των ετών χίλια τριακόσια πενήντα πέντε και χίλια τριακόσια εξήντα τρία. Διοίκησε με σύνεση τη μητέρα Εκκλησία, υπερασπιζόμενος την ορθόδοξη πίστη και την ησυχαστική παράδοση των Πατέρων. Εκοιμήθη ειρηνικά στα χίλια τριακόσια εξήντα τρία στη Σερβία, όπου είχε μεταβεί ως πρεσβευτής του αυτοκράτορα. Είναι επίσης γνωστός ως πνευματικός συγγραφέας ευρείας γραμματειακής δραστηριότητος, και τα έργα του ενίσχυσαν τη μοναχική παράδοση των γενεών.

Στη Φιλοκαλία βρίσκονται ψυχωφελή και κατανυκτικά κείμενα του Αγίου Καλλίστου που οδηγούν στην εν Χριστώ πνευματική ζωή. Ταις αυτού πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον το ποίμνιο και σώσον τις ψυχές των δούλων Σου.