Άγιος Θεοφάνης των Δασών του Ροσλάβλ

Ένας φλογερός Κοζάκος έγινε αργότερα ασκητής που πέρασε ολόκληρη τη Σαρακοστή χωρίς ύπνο, χωρίς τροφή, με αδιάκοπη προσευχή. Ο Άγιος Σχηματομοναχός Θεοφάνης, με το κοσμικό του όνομα Θεόδωρος Ταλούνιν, καταγόταν από την επαρχία Βλαντίμιρ της Ρωσίας. Υπηρέτησε με γενναιότητα στον στρατό των Κοζάκων της Μαύρης Θαλάσσης μέχρι το χίλια επτακόσια ενενήντα ένα. Μετά την στρατιωτική του απόλυση, εγκαταστάθηκε για ένα διάστημα στο ησυχαστήριο του Σοφρόνιεφ της ορθοδόξου Ρωσίας.

Στη συνέχεια ταξίδεψε στη μακρινή Μολδαβία, όπου διέμεινε ταπεινά ως πιστός υποτακτικός του ξακουστού φωτισμένου Αγίου Παϊσίου Βελιτσκόφσκι. Έζησε στην ένδοξη Μονή Νεάμτς υπό την πνευματική καθοδήγηση του γέροντος για τρία ολόκληρα ασκητικά χρόνια. Μετά τον μακάριο θάνατο του Γέροντος Παϊσίου, επέστρεψε στην ορθόδοξη πατρίδα του τη Ρωσία πλήρως πνευματικά καταρτισμένος. Έγινε δεκτός με χαρά στην αδελφότητα της περιφήμου Μονής Όπτινα Πούστιν το χίλια οκτακόσια.

Εκάρη επίσημα μοναχός στην ίδια ησυχαστική Μονή κατά το επόμενο έτος χίλια οκτακόσια ένα μετά Χριστόν. Ο Άγιος Μωυσής της Όπτινα διασώζει σήμερα τις περισσότερες λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον αξιοθαύμαστο Σχηματομοναχό Θεοφάνη. Διηγείται μάλιστα με θαυμασμό ότι εκείνος επιδίωκε με ζήλο τις ενεργητικές αρετές της νηστείας, της προσευχής και των μετανοιών. Έτσι ο Θεοφάνης ξεχώρισε αμέσως μέσα στην αδελφότητα της ιεράς Όπτινα ως εξαιρετικός ασκητής με ιδιαίτερη πνευματική σφραγίδα.

Ο Άγιος Θεοφάνης απέφευγε με ακρίβεια κάθε υλική απόκτηση, ζώντας με βαθιά ταπείνωση και αληθινή πραότητα του πνεύματος. Κατά την πρώτη και την τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής, ο Άγιος δεν έτρωγε απολύτως τίποτα από νηστεία. Κατά τη διάρκεια των άλλων νηστησίμων περιόδων, έτρωγε ελάχιστο φαγητό μόνο μία φορά κάθε τρίτη ημέρα. Αυτός ο πρωτοφανής ζήλος για νηστεία τον οδήγησε σε ένα μέτρο νηστείας που υπερέβαινε τα ανθρώπινα όρια.

Ο Άγιος Θεοφάνης πήγαινε συχνά από την Όπτινα στο μακρινό Δάσος του Ροσλάβλ για να επισκεφθεί ασκητές. Επισκεπτόταν εκεί τον φωτισμένο Πατέρα Αθανάσιο και τον Πατέρα Μωυσή, με τους οποίους μοιραζόταν την πνευματική του ζωή. το χίλια οκτακόσια δεκαεννέα, οι Πατέρες Μωυσής και Αντώνιος ήρθαν να επισκεφθούν την Όπτινα. Ο Άγιος τότε τους ανακοίνωσε ότι θα ερχόταν να τους επισκεφθεί για ολόκληρη τη Μεγάλη Σαρακοστή. Πρόθυμοι εκείνοι τον υποδέχτηκαν με χαρά λέγοντας ότι ήταν πλήρως ευπρόσδεκτος και να έρθει χωρίς κανέναν δισταγμό.

Ήρθε λοιπόν λίγο πριν από την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής εκείνου του έτους χίλια οκτακόσια δεκαεννέα. Ανακοίνωσε αμέσως στους ασκητές ότι σκόπευε να περάσει ολόκληρη τη Μεγάλη Σαρακοστή χωρίς να φάει απολύτως τίποτα. Αυτή η ανακοίνωση έδειξε ξεκάθαρα τον υπερβολικό ασκητικό ζήλο και την ακατάλυτη πνευματική του δίψα για ένωση με τον Θεό. Ο Άγιος Θεοφάνης δήλωσε με βεβαιότητα ότι έχει ακράδαντη πίστη πως δεν θα πεθάνει από την αυστηρή αυτή νηστεία.

Οι ασκητές πατέρες απάντησαν με ταπεινοφροσύνη ότι ας γίνει σύμφωνα με τη δική του ισχυρή πίστη στον Κύριο. Δεν τόλμησαν να τον αποτρέψουν, διότι αναγνώρισαν την υπερφυσική του χάρη και τη γνήσια ασκητική του διάθεση. Εγκαταστάθηκε λοιπόν μαζί τους και έφερε μαζί του την ιδιαίτερη εικόνα της Σταυρώσεως, ζωγραφισμένη επάνω σε λινό. Μπροστά σε αυτή την ιερή εικόνα του Σταυρωμένου Κυρίου ο Άγιος προσευχόταν αδιάλειπτα νύχτα και ημέρα.

Ο Άγιος Θεοφάνης αποφάσισε αυστηρά να μην φάει απολύτως τίποτα και να μην ξαπλώσει καθόλου να κοιμηθεί. Επιπλέον του συνηθισμένου του Κανόνα Προσευχής, ο εξαίσιος Άγιος έκανε καθημερινά επιπλέον οκτακόσιες μεγάλες σωματικές μετάνοιες ημερησίως. Όταν προσευχόταν φορούσε εκείνος ειδικά μανίκια με σχοινιά τα οποία ήταν δεμένα στους ξύλινους γάντζους του κελλιωτικού τοίχου. Στους γάντζους αυτούς κρεμόταν ψηλά η ιερή εικόνα της Σταυρώσεως, μπροστά στην οποία ο Άγιος προσευχόταν συνεχώς.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούσε να στέκεται όρθιος σε προσευχή ολόκληρη τη νύχτα χωρίς να πέφτει από την εξάντληση. Επιπλέον, ζέσταινε ο ίδιος το κελί του και βοηθούσε στις ψαλμωδίες των ιερών Ακολουθιών της Εκκλησίας. Παρά τη μεγάλη σωματική του σκληραγωγία, εμφανιζόταν πάντοτε μπροστά στους άλλους ασκητές χαρούμενος και πρόσχαρος αγγελικά. Δεν έφαγε τίποτα κατά τη διάρκεια ολόκληρης της Σαρακοστής, και μία φορά την εβδομάδα έπινε λίγο νερό ανακατεμένο με ξύδι.

Έτσι αντιμετώπιζε την υπερβολική ξηρασία του στόματός του, χωρίς όμως να παραβαίνει τη σκληρή νηστευτική του γραμμή. Κάποτε ο Άγιος Μωυσής, βλέποντας τη φοβερή αδυναμία του, του είπε με συμπάθεια πάτερ έχεις εξαντληθεί φοβερά. Ο Άγιος Θεοφάνης απάντησε ταπεινά ο Χριστός Σωτήρας μου έχυσε όλο Του το αίμα μέχρι την τελευταία σταγόνα. Πρόσθεσε ότι έχει ακόμη πολύ άφθονο αίμα μέσα στο γερασμένο του σώμα για να προσφέρει ασκητικά.

Μετά την αυστηρή Σαρακοστή την οποία υπέμεινε με σταθερότητα μέχρι το τέλος, μετέλαβε των αγίων Μυστηρίων του Χριστού. Αργότερα ο Άγιος θέλησε να επαναλάβει την ίδια ασκητική παλαίστρα, αλλά λόγω του δριμύ ψύχους αρρώστησε σοβαρά. Έπεσε σε κρεβάτι με φοβερό βήχα και έγινε πολύ αδύναμος σωματικά, χάνοντας σταδιακά όλες τις δυνάμεις του. Ανεχώρησε ειρηνικά προς τον Κύριο την δεκάτη πέμπτη Ιουνίου του έτους χίλια οκτακόσια δεκαεννέα μετά Χριστόν.

Λίγες στιγμές πριν εκπνεύσει, ο πατέρας Μωυσής τον ρώτησε αν η ψυχή του είχε ειρήνη και δεν φοβόταν. Ο Άγιος απάντησε με αληθινή χαρά επιθυμώ να ελευθερωθώ ολόψυχα από αυτή την παρούσα πρόσκαιρη ζωή. Ο τάφος του βρίσκεται στην άκρη μιας χαράδρας δίπλα στο ρυάκι Φλορόβκα, και τιμάται μέχρι σήμερα από προσκυνητές. Πρεσβείαις του Αγίου Σχηματομοναχού Θεοφάνη, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.