Τέσσερα παιδιά από την πόλη της Οξυρρύγχου έφυγαν μαζί στην έρημο, για να αφιερώσουν τη ζωή τους ολόκληρη στον Θεό. Έναν ολόκληρο χρόνο τους συντρόφεψε ένας Γέροντας, και έπειτα έμειναν μόνοι, με μόνη τροφή τους καρπούς των δέντρων και νερό από μια πηγή. Η ιστορία τους σώθηκε μέσα από τη διήγηση του αββά Παφνουτίου, ο οποίος ταξίδεψε στα βάθη της Θηβαΐδας, αναζητώντας τους κρυφούς αγωνιστές της ερήμου. Έζησαν στην Αίγυπτο τον τέταρτο αιώνα και η μνήμη τους τιμάται στις δώδεκα Ιουνίου από την Εκκλησία μας.

Τα ονόματά τους ήταν Ιωάννης, Ανδρέας, Ηρακλήμων και Θεόφιλος, και η ζωή τους μνημονεύεται και μέσα στον βίο του οσίου Ονουφρίου. Μετά την ταφή του οσίου Ονουφρίου, ο άγιος Παφνούτιος συνέχισε την πορεία του και έφτασε σε μια καταπράσινη όαση, με δέντρα γεμάτα καρπούς. Εκεί τον πλησίασαν τέσσερις νέοι, που έβγαιναν από τα βάθη της ερήμου με πρόσωπα γαλήνια. Του διηγήθηκαν πως από παιδιά έμεναν στην ίδια πόλη και σπούδαζαν μαζί στα ίδια σχολεία. Μέσα τους όμως είχε ανάψει ο πόθος να ζήσουν αποκλειστικά για τον Χριστό, μακριά από κάθε κοσμική φροντίδα.

Έτσι, χωρίς να το πουν σε κανέναν, ετοίμασαν κρυφά την έξοδό τους από την πόλη και ξεκίνησαν για την έρημο. Μετά από πολυήμερη και κοπιαστική πορεία, έφτασαν στην απομονωμένη αυτή τοποθεσία, την οποία είχε ετοιμάσει η θεία πρόνοια. Στον δρόμο τους συνάντησαν έναν άνθρωπο που ακτινοβολούσε ουράνια δόξα και τους οδήγησε σε έναν ασκητή της ερήμου. «Έξι χρόνια ζούμε ήδη εδώ», είπαν οι νέοι στον αββά Παφνούτιο με απλότητα και ταπείνωση. «Ο Γέροντάς μας έζησε μαζί μας έναν χρόνο και έπειτα κοιμήθηκε εν Κυρίω ειρηνικά.

Από τότε μένουμε μόνοι, τρώμε τους καρπούς των δέντρων και πίνουμε νερό από την πηγή». Φανέρωσαν τότε στον άγιο Παφνούτιο τα ονόματά τους, που ήταν Ιωάννης, Ανδρέας, Ηρακλήμων και Θεόφιλος. Όλη την εβδομάδα αγωνίζονταν χωριστά ο καθένας, σε δικό του τόπο προσευχής μέσα στην απέραντη έρημο. Κάθε Σάββατο όμως και Κυριακή συγκεντρώνονταν πάλι μαζί στην όαση και προσεύχονταν με μία ψυχή. Εκείνες τις ευλογημένες ημέρες εμφανιζόταν άγγελος Κυρίου και τους κοινωνούσε με τα άχραντα μυστήρια του Χριστού.

Η ζωή τους ήταν αληθινά αγγελική, κρυμμένη από τα μάτια του κόσμου, αλλά φανερή στα ουράνια τάγματα. Αυτήν τη φορά όμως, χάριν του αββά Παφνουτίου, οι νέοι δεν χωρίστηκαν, αλλά έμειναν ολόκληρη την εβδομάδα μαζί σε αδιάκοπη προσευχή. Το επόμενο Σάββατο και την Κυριακή ο άγιος Παφνούτιος αξιώθηκε, μαζί με τους νέους, να κοινωνήσει από τα χέρια του αγγέλου. Άκουσε τότε τα ιερά λόγια: «Λάβετε την άφθαρτη τροφή, την ατελείωτη μακαριότητα και την αιώνια ζωή, το σώμα και το αίμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού».

Συγκλονισμένος από όσα έβλεπε και άκουγε, τόλμησε ο άγιος να παρακαλέσει τον άγγελο να του επιτρέψει να παραμείνει εκεί μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο άγγελος όμως του απάντησε ότι ο Θεός είχε ορίσει για αυτόν διαφορετική πορεία και άλλη αποστολή. Όφειλε να επιστρέψει στην Αίγυπτο και να διηγηθεί στους χριστιανούς τη ζωή των αγνώστων αυτών ασκητών της ερήμου. Αφού αποχαιρέτησε με δάκρυα τους τέσσερις νέους, ο άγιος Παφνούτιος ξεκίνησε ξανά την επιστροφή του προς τον κόσμο.

Μετά από τριήμερη πορεία έφτασε στις παρυφές της ερήμου και βρήκε εκεί μια μικρή σκήτη μοναχών. Οι αδελφοί τον δέχτηκαν με αγάπη και θερμή φιλοξενία, καθώς γνώριζαν τη φήμη της αρετής του. Ο αββάς Παφνούτιος τους διηγήθηκε με λεπτομέρεια όλα όσα είχε δει και ακούσει για τους αγίους Πατέρες της ερήμου. Οι αδελφοί συγκινημένοι κατέγραψαν με ακρίβεια τη μαρτυρία του και την απέθεσαν μέσα στον ναό της σκήτης τους. Από εκεί μπορούσε κάθε πιστός που το επιθυμούσε να διαβάσει και να ωφεληθεί από τους αγώνες των κρυφών ασκητών.

Ο άγιος Παφνούτιος ευχαρίστησε ολόψυχα τον Θεό, που τον αξίωσε να γνωρίσει την υψηλή πολιτεία των ερημιτών της Θηβαΐδας. Έπειτα γύρισε στο δικό του μοναστήρι, κουβαλώντας μέσα του τη γλυκιά ανάμνηση όσων είχε ζήσει στην έρημο. Οι τέσσερις νέοι ερημίτες, ο Ιωάννης, ο Ανδρέας, ο Ηρακλήμων και ο Θεόφιλος, παρέμειναν στον τόπο τους, συνεχίζοντας τον ασκητικό τους αγώνα. Η μνήμη τους τιμάται από την Εκκλησία στις δώδεκα Ιουνίου κάθε χρόνου, ενώ ο άγιος Ιωάννης μνημονεύεται και στις δύο Δεκεμβρίου.

Η ζωή τους αποτελεί λαμπρό παράδειγμα παιδικής αφοσίωσης, καθώς από μικροί έδωσαν την καρδιά τους ολόκληρη στον Χριστό. Άφησαν τα σχολεία, την πόλη, τις ανέσεις και τους οικείους τους, για να βρουν τον αληθινό θησαυρό. Στην αφιλόξενη έρημο γεύτηκαν την αγγελική κοινωνία, που είναι ασφαλώς ανώτερη από κάθε επίγειο αγαθό και δόξα.