Ο φωτισμένος Όσιος Παναγής ο Μπασιάς υπήρξε ένας από τους πιο ξακουστούς νεωτέρους αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας, διά Χριστόν σαλός και θαυματουργός. Γεννήθηκε στο ξακουστό Ληξούρι της Κεφαλληνίας, στο χιλιοστό οκτακοσιοστό πρώτο έτος, σε μια εποχή πνευματικής ανάγκης για τον σκλαβωμένο Ελληνισμό. Ήταν γνήσιο τέκνο ευσεβών και πραγματικά επιφανών γονέων, του Μιχαήλ Τυπάλδου Μπασιά και της σεμνής μητέρας του Ρεγγίνας Δελλαπόρτα. Ως νέος αξιώθηκε να μάθει με ζήλο πολλές ξένες γλώσσες, συγκεκριμένα την Ιταλική, τη Γαλλική και τη Λατινική γλώσσα.

Καταρτίσθηκε επίσης με βάθος στη φιλοσοφία και στην ιερή θεολογία, δείχνοντας από νεαρή ηλικία ξεχωριστές πνευματικές ικανότητες. Σε μικρή ακόμη ηλικία χειροθετείται με ευλάβεια αναγνώστης της Εκκλησίας, ξεκινώντας έτσι την εκκλησιαστική του πορεία στην Ορθοδοξία. Στην αρχή της σπουδαίας σταδιοδρομίας του διορίζεται επίσημα ως γραμματοδιδάσκαλος και εξασκεί με ζήλο το λειτούργημα του διδασκάλου. Εμπνεόμενος όμως από τα ριζοσπαστικά κηρύγματα του Κοσμά Φλαμιάτου και του Ευσεβίου Πανά, αποφασίζει με γενναιότητα να αλλάξει πορεία.

Οι σπουδαίοι αυτοί εκκλησιαστικοί άνδρες της εποχής υπεράσπιζαν την άποψη ότι οι Άγγλοι κυρίαρχοι επιβουλεύονταν το ορθόδοξο φρόνημα. Έτσι ο γενναίος Παναγής αφήνει αμέσως το δημόσιο σχολείο και παραδίδει μαθήματα κατ’ οίκον, συνεχίζοντας με ευλάβεια την αποστολή του. Σε ηλικία είκοσι μόλις ετών, μετά τον θάνατο του αγαπημένου του πατέρα, ο νέος Παναγής αποφασίζει να αλλάξει πορεία. Είχε από νεαρή ηλικία έμφυτη πνευματική κλίση και επηρεαζόταν βαθιά από την προσωπικότητα του πολιούχου ασκητού Αγίου Γερασίμου.

Επηρεαζόταν επίσης από τον ευλαβή γείτονά του, τον επίσης μεγάλο ασκητή και θαυματουργό Άγιο Άνθιμο της εποχής. Εγκαταλείπει λοιπόν τα πάντα και φθάνει στο ερημικό μικρό νησάκι Ξηροσκόπελο, στην κάτω Λειβαθώ Βλαχερνών της Κεφαλληνίας. Το μικρό αυτό νησάκι ήταν γνωστός τόπος εξορίας πολλών ορθοδόξων κληρικών της εποχής από τις σκληρές αγγλικές αρχές. Εξόριστος εκείνες τις ημέρες στο ίδιο νησάκι ήταν επίσης και ο περίφημος Ζακύνθιος κληρικός Νικόλαος Καντούνης.

Δεν παρέμεινε όμως ο γενναίος Παναγής για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ασκητική αυτή εθελοντική εξορία του. Λυπήθηκε για τις θερμές παρακλήσεις της χήρας μητέρας του και της αδελφής του που έμενε απροστάτευτη. Επιστρέφει λοιπόν τελικά πάλι στον κόσμο, αλλά αυτή τη φορά ως κρυφός μοναχός και ταπεινός ασκητής. Ολόκληρη η μετέπειτα ζωή του αποδεικνύεται συνεχής και ιδιαίτερα κοπιαστικός ασκητικός αγώνας μέσα στην κοσμική κοινωνία της εποχής.

Παρέμεινε γνήσιος μοναχός μέσα στη χώρα του χωρίς να ζητάει τιμές ή αναγνώριση από τους ανθρώπους. Παρέμεινε σταθερός και συνεπής στις αρχικές μοναχικές ιδέες και αποφάσεις του ως το τέλος της επίγειας ζωής του. Στο χιλιοστό οκτακοσιοστό τριακοστό έκτο έτος ο μακάριος Παναγής χειροτονείται διάκονος και αμέσως μετά πρεσβύτερος, με το όνομα Παΐσιος. Την ιερή χειροτονία του τέλεσε ο σεβασμιότατος αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας Παρθένιος Μακρής, με ευλάβεια και χαρά για τον νέο πρεσβύτερο.

Ο σεβάσμιος Παΐσιος όμως δεν επεζήτησε ποτέ καμία επίσημη εφημεριακή θέση μέσα στην Εκκλησία της εποχής. Συνήθως λειτουργούσε με ευλάβεια στο μικρό εξωκλήσι του Αγίου Σπυρίδωνος, που βρισκόταν στον γραφικό Πλατύ Γιαλό. Εκεί συνέρρεε καθημερινά πλήθος ευλαβών πιστών, για να λειτουργηθεί και να ακούσει τα θερμά κηρύγματά του. Υπήρξε στη ζωή του η πραγματική προσωποποίηση της ελεημοσύνης και θερμός συμπαραστάτης όλων των αδυνάτων ανθρώπων της κοινωνίας.

Έλαβε από τον φιλάνθρωπο Σωτήρα Χριστό το ξεχωριστό χάρισμα της προφητείας και της προγνώσεως των μελλοντικών γεγονότων. Συγκεκριμένα προέλεγε με σαφήνεια τα μέλλοντα να συμβούν σε διάφορα πρόσωπα, σε ολόκληρες οικογένειες και γενικότερα στην κοινωνία. Στις είκοσι μία Μαΐου του χιλιοστού οκτακοσιοστού εξηκοστού τετάρτου έτους γεύεται την μεγάλη χαρά της Ενώσεως. Συγκεκριμένα γεύεται την ένδοξη ένωση της Επτανήσου με τη Μητέρα Ελλάδα, για την οποία είχε εργαστεί ο ίδιος.

Εργάστηκε με τον δικό του ευλογημένο αντιστασιακό τρόπο πλησίον των ηρώων ριζοσπαστών της δύσκολης εποχής εκείνης. Διατηρούσε και καλλιεργούσε με ζήλο την Ορθόδοξη Παράδοση, μέσα σε εκείνες τις δύσκολες πολιτικές και κοινωνικές περιόδους. Στο χιλιοστό οκτακοσιοστό εξηκοστό έβδομο έτος, με τους φοβερούς και καταστροφικούς σεισμούς της Παλικής, γκρεμίζεται ολοσχερώς η οικία του. Από τότε ο μακάριος γέροντας φιλοξενείται με ευλάβεια στην οικία του ξαδέλφου του Ιωάννη Γερουλάνου, στο Ληξούρι.

Επρόκειτο για τον πατέρα του σπουδαίου χειρουργού Μαρίνου Γερουλάνου, ο οποίος ήταν αξιόλογο μέλος της κεφαλληνιακής κοινωνίας. Λόγω της διαδεδομένης φήμης του από τα πολυάριθμα θαύματα που τελούσε, ο σεβάσμιος Παναγής βρέθηκε σε μεγάλο πειρασμό. Για να αποφύγει τον φοβερό ύφαλο της πνευματικής ζωής, τον επάρατο εγωισμό, αποφάσισε να καταφύγει σε γνωστή μέθοδο. Συγκεκριμένα προσποιούνταν δημόσια τον τρελό άνθρωπο, και έτσι συγκαταριθμείται στη χορεία των διά Χριστόν σαλών αγίων.

Για πέντε ολόκληρα έτη ο μακάριος Παναγής ταλαιπωρείται φοβερά εντελώς κλινήρης από κάποια σοβαρή σωματική ασθένεια. Ακόμη και ασθενής όμως συνεχίζει με αγάπη να ευλογεί, να ειρηνεύει και να καθοδηγεί όσους τον επισκέπτονται. Συμβουλεύει επίσης τους πολυάριθμους πιστούς χριστιανούς, οι οποίοι νυχθημερόν τον επισκέπτονταν στο κρεβάτι του πόνου του. Παρά τη φοβερή ασθένειά του, παρέμενε ευλογημένος πνευματικός πατέρας για όλους τους ανθρώπους που ζητούσαν παρηγοριά.

Εκεί στο κελλί του ο γέροντας δέχεται την επίσκεψη του νέου αρχιεπισκόπου Γερμανού Καλλιγά της Κεφαλληνίας. Στον σεβάσμιο εκείνο ιεράρχη ο Όσιος προλέγει με σαφήνεια την μελλοντική ανάρρησή του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο των Αθηνών. Ο μακάριος Όσιος Παναγής Μπασιάς κοιμήθηκε τελικά ειρηνικά εν Κυρίω κατά το χιλιοστό οκτακοσιοστό ογδοηκοστό όγδοο έτος. Στην πάνδημη και πραγματικά συγκινητική κηδεία του, που έγινε μετά από τρεις ημέρες, εκφωνήθηκε ένας περίφημος επικήδειος.

Ο επικήδειος αυτός λόγος εκφωνήθηκε από τον σεβάσμιο μητροπολίτη Κεφαλληνίας Γερμανό Καλλιγά, ο οποίος τον γνώριζε προσωπικά. Η σπουδαία ανακομιδή των ιερών λειψάνων του οσίου Παναγή έγινε με μεγάλη ευλάβεια στις έξι Ιουνίου. Η ανακομιδή αυτή πραγματοποιήθηκε συγκεκριμένα κατά το χιλιοστό εννιακοσιοστό εβδομηκοστό έκτο έτος, με συμμετοχή πλήθους ευλαβών πιστών. Η επίσημη ένδοξη Αγιοκατάταξή του από το σεβάσμιο Οικουμενικό Πατριαρχείο πραγματοποιήθηκε δια Πατριαρχικής και Συνοδικής Αποφάσεως.

Η σπουδαία αυτή ευλογημένη απόφαση εκδόθηκε επίσημα την τετάρτη ημέρα του μηνός Φεβρουαρίου του χιλιοστού εννιακοσιοστού ογδοηκοστού έκτου έτους. Τα ιερά λείψανά του φυλάσσονται σήμερα μέσα σε αργυρή θήκη, στον σεβάσμιο ιερό ναό Αγίου Σπυρίδωνος Ληξουρίου. Στον ίδιο σεβάσμιο ναό βρίσκεται με ευλάβεια και ο τάφος του ευλογημένου Οσίου, τόπος ευλαβικού προσκυνήματος. Ο Όσιος Παναγής διασώζει αναρίθμητα θαύματα στη μνήμη του πιστού λαού της Κεφαλληνίας και ολόκληρης της Ελλάδος.

Ένα από αυτά αναφέρεται από τον Γεράσιμο Δρακόπουλο και αφορά μια ευσεβή χήρα κυρία στο Αργοστόλι. Είχε χάσει με τραγικό τρόπο τα δύο αγαπημένα παιδιά της και είχε πέσει σε φοβερή απελπισία και βλασφημία. Ο Όσιος πήγε στο σπίτι της και της αποκάλυψε με θαυμαστό όραμα ότι ο Θεός την προφύλαξε από χειρότερο κακό. Πρεσβείαις του Οσίου πατρός ημών Παναγή του Μπασιά, Χριστέ ο Θεός, ενίσχυσον ημάς εις την μετάνοιαν, αμήν.