Στην ελληνιστικήν και πολυάνθρωπον Αλεξάνδρειαν της αιγυπτιακής γης, μία ομάς δέκα γενναίων χριστιανών συνελήφθη και προσήχθη ενώπιον του ειδωλολάτρου επάρχου της επαρχίας. Πρόκειται για τους ενδόξους και αξιοθαυμάστους μάρτυρας Μαρκιανόν, Νίκανδρον, Υπερέχιον, Απολλώνιον, Λεωνίδην, Άρειον, Γοργίαν και Παμβώ, μαζί με τας ευλαβείς γυναίκας Σεληνίαν και Ειρήνην. Αυτοί οι αθλοφόροι του Χριστού ηγωνίσθησαν την εποχήν της σκληράς αυτοκρατορίας του διώκτου Μαξιμιανού, μεταξύ των ετών τριακοσίων πέντε και τριακοσίων ένδεκα μετά Χριστόν. Όλοι μαζί απετέλουν μίαν δεμένην ομάδα χριστιανών, που εγνώριζαν όχι μόνον να πιστεύουν θερμώς, αλλά και να πάσχουν προθύμως διά το όνομα του Σωτήρος Χριστού.

Καταγγέλθηκαν επωνύμως στον ειδωλολάτρην έπαρχον της Αλεξανδρείας από συμπολίτας ζηλοφθόνους και ομολόγησαν θαρραλέα την αγίαν πίστιν των ενώπιον του βήματος. Ο μάταιος έπαρχος ήλπιζε διά κολακειών και απειλών να εκφοβίσει τουλάχιστον τας ασθενεστέρας ευσεβείς γυναίκας του ομίλου. Πίστευε εσφαλμένως ότι θα ηδύνατο να τας πείσει εύκολα να προσφέρουν θυσίαν προς τα άψυχα και νεκρά είδωλα της αρχαίας ειδωλολατρίας. Όμως όλαι αι λαμπραί υποσχέσεις και αι τρομεραί απειλαί συνετρίβησαν εμπρός εις την ακλόνητον σταθερότητα της πίστεως των αδελφών αυτών εν Χριστώ.

Έτσι εδιδάχθη ο διώκτης ότι ο τίμιος Σταυρός του Χριστού αναδεικνύει και γυναίκας πολύ γενναιοτέρας από πολλούς άνδρας του κόσμου τούτου. Τότε ο εξοργισμένος έπαρχος επέταξε με μανίαν να θανατωθούν όλοι οι μάρτυρες διά της φοβεράς και αργής τιμωρίας της πείνης και της δίψης. Αρχικώς όμως εδάρησαν σκληρότατα και κατόπιν έκαυσαν με αναμμένα κηρία τας ευγενείς και ευλαβείς πλευράς όλων αυτών. Έπειτα τους εκρέμασαν από τα ξύλα και τους έσχιζαν με σιδηρά αιχμηρά νύχια, έως ότου τα τεμάχια της ζώσης σαρκός των έπιπταν εις την γην.

Ημιθανείς και αιμόφυρτοι αγόμενοι, έκλεισαν αυτούς εις σκοτεινήν και υγράν φυλακήν χωρίς οιανδήποτε ανθρωπίνην παρηγορίαν ή ανάπαυσιν. Εκεί όμως, διά της απείρου φιλανθρωπίας του φιλευσπλάχνου Κυρίου, παρουσιάσθη Άγγελος ουράνιος και εθεράπευσε θαυμαστώς όλας τας ανοικτάς πληγάς αυτών. Μετά πολλάς ημέρας θαυμαστής αναπαύσεως εξήλθαν εντελώς υγιείς και ισχυροί, παρουσιαζόμενοι δεύτεραν φοράν εις το βήμα του εκπλαγέντος δικαστού. Πολλοί από τους παρευρισκομένους ειδωλολάτρας, ιδόντες αυτόπται τα μεγάλα και εξαίσια θαύματα, επέστρεψαν με συγκίνησιν εις την πίστιν του αληθινού Θεού.

Οι μάρτυρες κατεδικάσθησαν όμως και πάλιν εις την σκοτεινήν και υγράν φυλακήν, εκτεθειμένοι εντελώς γυμνοί στον δριμύν χειμώνα της εποχής. Οι ασεβείς στρατιώται προκλητικότατα και εμπαικτικώς έπιναν και έτρωγαν τα εκλεκτότερα φαγητά εμπρός εις τους πεινώντας και διψώντας μάρτυρας. Με θερμήν και αδιάλειπτον προσευχήν προς τον Σωτήρα, οι Άγιοι αντιμετώπιζαν την υπεράνθρωπον αυτήν δοκιμασίαν, ψάλλοντες ακαταπαύστως το γλυκύτατον όνομα του Ιησού. Επί πολλάς ημέρας υπέφεραν οι αθληταί τα φοβερότατα κεντήματα της πείνης και της δίψης μέσα εις το παγωμένον σκοτάδι της σκληράς εκείνης φυλακής.

Παρά τας απανθρώπους και αλγεινάς εκείνας στερήσεις, η αγία ψυχή των αναπαύετο εις την βεβαίαν πεποίθησιν της αιωνίου τρυφής που τους ητοιμάζετο εις τους ουρανούς. Τα δύο επιγραμματικά δίστιχα του ιερού Συναξαριστού περιγράφουν την κρυφίαν αυτών μυστικήν παραμυθίαν με χαρακτηριστικήν ποιητικήν χάριν και θεολογικήν βαθύτητα. Οι αθλοφόροι, αν και πεινώσιν και διψώσιν στην επίγειον σκοτεινήν φυλακήν, έλαβον από τον φιλάνθρωπον Θεόν αιωνίους τρυφάς που ποτέ δεν τελειώνουν στους ουρανούς. Τελικώς, άνδρες και γυναίκες ομού κοιμήθησαν απαρασάλευτοι εις την αγίαν αυτών πίστιν, ευρόντες έτσι το πολυπόθητον στεφάνι του ενδόξου μαρτυρίου.

Η αγία Εκκλησία του Χριστού διέσωσε ευλαβώς τα δέκα ονόματα όλων των αξιεπαίνων μαρτύρων εις την αιωνίαν αυτής λειτουργικήν μνήμην. Ιδιαιτέραν περίοπτον θέσιν κατέχουν αι δύο γενναίαι γυναίκες Σεληνία και Ειρήνη, αι οποίαι έδειξαν θαρραλέαν ψυχήν αξίαν παντός θαυμασμού. Οι αρχαίοι ευλαβείς ναοί της κοπτικής αιγυπτιακής γης εφύλαξαν με ευλάβειαν τας ιεράς αυτών μνήμας ως πολυτιμότατον πνευματικόν θησαυρόν. Σήμερον η Εκκλησία τιμά πανηγυρικώς αυτούς κατά την πέμπτην ημέραν του μηνός Ιουνίου εκάστου σωτηρίου έτους με ευλάβειαν και κατάνυξιν.

Διά πρεσβειών των αγίων δέκα μαρτύρων των εν Αιγύπτω αθλησάντων μέχρις αίματος, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών των αμαρτωλών.