Ο σεπτός και πολυάθλιος όσιος πατέρας μας Αγαπητός ο Πετσέρσκυ έλαμψε ως μέγας ανάργυρος ιαματικός των Ρωσικών Σπηλαίων. Όταν ο γνωστός Άγιος Αντώνιος ο Πετσέρσκυ είχε δοξασθεί από τον Θεό με το δώρο των ιάσεων, πολλοί προσέρχονταν για θεραπεία. Στο σπήλαιο του εξακουστού αυτού οσίου ήρθε από το Κίεβο της Ρωσίας ο μακάριος νεαρός Αγαπητός. Επιθυμούσε δηλαδή να λάβει την ψυχική θεραπεία διά της κουράς του στον αγγελικό μοναχικό βίο των Σπηλαίων.

Αξιώθηκε λοιπόν με τη χάρη του Θεού να γίνει ντόπιος μοναχός και ακολούθησε ολόψυχα τον αγγελοειδή βίο του οσίου Αντωνίου. Πειθάρχησε επίσης απαρέγκλιτα στις πατρικές νουθεσίες και πνευματικές οδηγίες του μεγάλου εκείνου ασκητή της Ρωσικής Εκκλησίας. Ο μακάριος Αγαπητός υπήρξε από τους πιο στενούς αυτόπτες μάρτυρες των πολλών θαυμάτων του οσίου Αντωνίου του Ρώσου. Έβλεπε δηλαδή πώς ο μεγάλος αυτός γέροντας υπηρετούσε τους αρρώστους με τα ίδια του τα χέρια προσωπικά.

Ο Άγιος Αντώνιος μάλιστα έκρυβε το θεϊκό χάρισμα της ίασης που είχε λάβει με την προσευχή. Έδινε λοιπόν στους ασθενείς διάφορα ωφέλιμα φυτικά βότανα από την προσωπική του μοναχική τροφή σαν δήθεν φάρμακα. Με τον τρόπο αυτόν συγκάλυπτε ταπεινά την υπερφυσική θεραπευτική δύναμη που εργαζόταν δι' αυτών στους πάσχοντες αδελφούς. Βλέποντας λοιπόν αυτή την ταπεινή πρακτική του γέροντος, ο μακάριος Αγαπητός άρχισε να μιμείται τον Άγιο γέροντά του.

Εργάστηκε με ζήλο σε αυτό το έργο πολλά χρόνια, ακολουθώντας πιστά τα ασκητικά βήματα του οσίου Αντωνίου. Όταν κάποιος από τους αδελφούς αρρώσταινε, ο Αγαπητός εγκατέλειπε το κελί του χωρίς δισταγμό για να τον φροντίσει. Στο κελί του δεν υπήρχε άλλωστε τίποτα πολύτιμο που να μπορεί να κλαπεί από κανέναν περαστικό κλέφτη. Πήγαινε ευθύς αμέσως στον άρρωστο αδελφό και τον φρόντιζε με μητρική στοργή και πατρική αγάπη και υπομονή.

Τον σήκωνε όρθιο, τον ξάπλωνε με προσοχή στο κρεβάτι και τον μετέφερε στα ίδια του τα χέρια προσωπικά. Παράλληλα παρακαλούσε αδιάλειπτα τον φιλάνθρωπο Θεό για την ταχύτερη ίαση του πάσχοντος αδελφού του στο μοναστήρι. Αν κατά τύχη η ασθένεια καθυστερούσε να φύγει, αυτό συνέβαινε διότι ο Θεός ήθελε να αυξήσει την πίστη. Δηλαδή ο Κύριος επιθυμούσε να ενδυναμώσει την προσευχή του δούλου του Αγαπητού μέσα από αυτή τη δοκιμασία.

Μιμούμενος έτσι τους ασκητικούς αγώνες του οσίου Αντωνίου, ο μακάριος αξιώθηκε να γίνει συμμέτοχος της ίδιας χάριτος. Διά της προσευχής του θεράπευε όλους τους ασθενείς, δίνοντας επίσης σε αυτούς βότανα από τη μοναχική του τροφή. Από αυτό το λόγο μάλιστα τον αποκάλεσαν εκείνη την εποχή τιμητικά ιατρό και ιαματικό σε όλη την Ρωσία. Η φήμη της θαυματουργικής αγιότητας του οσίου εξαπλώθηκε σύντομα σε ολόκληρη την πρωτεύουσα του Κιέβου εκείνης της εποχής.

Πολλοί άρρωστοι έρχονταν λοιπόν στη Λαύρα των Σπηλαίων και έφευγαν από εκεί εντελώς υγιείς και χαρούμενοι. Εκείνη την εποχή ζούσε στο Κίεβο κάποιος αρμένιος ιατρός, εξαιρετικά ικανός και πεπειραμένος στην ιατρική τέχνη. Ήταν τόσο ικανός ώστε δεν υπήρχε καν άλλος όμοιός του στη ρωσική ιατρική επιστήμη της εποχής εκείνης. Αρκούσε μάλιστα να ρίξει μία ματιά στον θανάσιμα άρρωστο και αμέσως κατέφθανε στη σωστή διάγνωση της ασθένειας.

Διέκρινε ακριβώς και ανακοίνωνε με βεβαιότητα την ώρα και την ημέρα του ερχόμενου θανάτου του αρρώστου. Κάποτε ο πρώτος και πιστός βογιάρος του μεγάλου Ρώσου πρίγκιπα Βσέβολοντ προσβλήθηκε ξαφνικά από βαριά θανάσιμη ασθένεια. Ο αρμένιος ιατρός τον έριξε σε απελπισία προβλέποντας τον θάνατό του ακριβώς μέσα σε οκτώ μέρες. Ο πάσχων βογιάρος μεταφέρθηκε τότε στη Λαύρα των Σπηλαίων προς τον όσιο Αγαπητό για τη σωτηρία του.

Ο μακάριος Αγαπητός προσευχήθηκε με θερμά δάκρυα γι' αυτόν και του έδωσε από τα ωφέλιμα φυτικά βότανα της προσωπικής μοναχικής του τροφής. Με τα φυτά αυτά ο πάσχων ευθύς αμέσως ανέκαμψε από τη βαριά εκείνη ασθένειά του χωρίς καμιά απολύτως εξήγηση. Ευθύς αμέσως μετά τη βρώση εκείνη ο βογιάρος θεραπεύτηκε εντελώς και η φήμη του Αγαπητού διαδόθηκε σε όλη τη Ρωσία. Ο φθονερός όμως αρμένιος ιατρός, λαβωμένος βαθιά από το βέλος της ζήλιας, άρχισε να βρίζει με μανία τον μακάριο όσιο.

Έστειλε μάλιστα στη Λαύρα των Σπηλαίων έναν θανατοποινίτη ώστε να πιει φοβερό δηλητήριο μπροστά στον όσιο Αγαπητό. Ο μακάριος όσιος βλέποντας τον άνθρωπο αυτόν να πεθαίνει του έδωσε με προσευχή τα βότανά του. Με αυτόν τον τρόπο γλίτωσε από τον σίγουρο θάνατο τον δυστυχή κατάδικο που του είχαν στείλει με δόλο. Από εκείνη ακριβώς τη στιγμή ο αρμένιος εξοπλίστηκε ακόμη πιο ζηλιάρης και κακόβουλος κατά του οσίου Αγαπητού. Συνεννοήθηκε λοιπόν με τους ομοθρήσκους του και αποφάσισαν να δώσουν με δόλο φοβερό δηλητήριο στον ίδιο τον Αγαπητό.

Ο μακάριος όσιος ήπιε το επικίνδυνο εκείνο δηλητηριασμένο ποτήρι και έμεινε εντελώς αβλαβής με τη χάρη του Θεού. Ο Κύριος γνωρίζει πάντοτε πώς να γλιτώνει τους ευσεβείς από τους πειρασμούς, σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου Πέτρου. Ακόμη και αν πιουν κάτι θανάσιμο, αυτό δεν θα τους βλάψει διόλου, υπόσχεται ο Σωτήρας στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο. Στη συνέχεια αρρώστησε βαριά στο μακρινό Τσερνίγκωφ ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος Βσέβολοντοβιτς, ο γνωστός Μονόμαχος της ρωσικής ιστορίας.

Ο αρμένιος ιατρός τον περιέθαλψε με κάθε επιμέλεια, αλλά χωρίς θετικό αποτέλεσμα και η ασθένεια χειροτέρευε διαρκώς. Όταν έφτασε στην έσχατη στιγμή της ζωής του, ο πρίγκιπας ζήτησε από τον τότε ηγούμενο της Λαύρας Ιωάννη να στείλει τον Αγαπητό στο Τσερνίγκωφ. Ο ηγούμενος Ιωάννης κάλεσε τον μακάριο Αγαπητό στο κελί του και του διαβίβασε επίσημα την παράκληση του πρίγκιπος. Όμως ο όσιος, που κανένας δεν τον είχε δει ποτέ να βγαίνει από τις πύλες της Λαύρας, του απάντησε ταπεινά.

Αν πάω εγώ τώρα στον πρίγκιπα, του είπε, τότε θα πρέπει να πηγαίνω και σε όλους τους άλλους πάσχοντες. Σε παρακαλώ πάτερ, μην με αναγκάζεις να βγω από τις πύλες του μοναστηριού για χάρη της ανθρώπινης δόξας. Άλλωστε έχω υποσχεθεί ενώπιον του Θεού να αποφεύγω κάθε εγκόσμια δόξα μέχρι την τελευταία αναπνοή μου. Ο απεσταλμένος του πρίγκιπος βλέποντας ότι δεν θα έπειθε τον Αγαπητό άρχισε επιτακτικά να ζητάει βότανα. Ο μακάριος όσιος με την παρακίνηση του ηγουμένου έδωσε φυτικά βότανα από τη μοναχική του τροφή του.

Τα μετέφεραν αμέσως στον πρίγκιπα Μονόμαχο στο Τσερνίγκωφ, ο οποίος τα γεύτηκε και θεραπεύτηκε ευθύς αμέσως τελείως. Ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος ήρθε ο ίδιος στη Λαύρα των Σπηλαίων για να γνωρίσει αυτόν τον σπουδαίο όσιο. Ο όσιος όμως κρύφτηκε ταπεινά για να μην τιμηθεί από τους ανθρώπους, και ο πρίγκιπας του δώρισε χρυσό μέσω του ηγουμένου. Ο Αγαπητός σκόρπισε αυτά τα χρήματα στους πτωχούς, καθώς ποτέ δεν δεχόταν τίποτα προσωπικά για τον εαυτό του από τις θεραπείες.

Στο τέλος της θεοφιλούς ζωής του ο ίδιος ο ανάργυρος όσιος αρρώστησε σοβαρά από βαριά ασθένεια. Όταν το έμαθε αυτό ο φθονερός αρμένιος ιατρός ήρθε προσωπικά να τον επισκεφθεί στο σπήλαιο της Λαύρας. Άρχισε λοιπόν να συζητεί μαζί του περί ιατρικής τέχνης και τον ρώτησε ποιο φάρμακο θα τον θεραπεύσει. Ο μακάριος Αγαπητός του απάντησε με ηρεμία ότι το αληθινό φάρμακο είναι ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Ο αρμένιος τον θεώρησε εντελώς αμαθή στην ιατρική και είπε στους συνοδούς του ότι δεν γνωρίζει τίποτα.

Έπιασε στη συνέχεια τον όσιο από το χέρι και προφήτευσε τον θάνατό του μέσα σε τρεις ακριβώς ημέρες. Ο μακάριος όσιος του απάντησε με αξιοπρέπεια ότι αυτή είναι η δική του πτωχή ιατρική, να μιλάει μόνο για θάνατο. Αν είσαι πραγματικά ικανός, του είπε, δώσε μου ζωή, και αν δεν μπορείς, μη με ταπεινώνεις άδικα. Εγώ γνωρίζω ότι ο Κύριος μου αποκάλυψε πως μετά από τρεις μήνες θα φύγω από εδώ προς Αυτόν. Έτσι ο μακάριος Αγαπητός μετά από τρεις μήνες ακριβώς εκοιμήθη με τέλεια ειρήνη Θεού στο σπήλαιο της Λαύρας.

Πολλά είναι τα θαύματα που τέλεσε στη ζωή του και πολλά συνεχίζει να τελεί διά των αγίων του προσευχών. Πρεσβείαις του οσίου πατρός ημών Αγαπητού του Πετσέρσκυ, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών των δούλων σου, αμήν.