Στα Κόμανα της Καππαδοκίας, ένας γέροντας στρατιώτης με κάτασπρα μαλλιά στάθηκε μπροστά στον ηγεμόνα και αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Όταν ο μάγος Μάρος του έδωσε δύο φορές θανατηφόρο δηλητήριο και ο Ερμείας έμεινε ζωντανός, ο ίδιος ο μάγος πίστεψε στον Χριστό και αποκεφαλίστηκε αμέσως. Ο Άγιος Μάρτυς Ερμείας υπηρετούσε από νεαρή ηλικία στον ρωμαϊκό στρατό και ξεχώριζε για τη γενναιότητα και την αγωνιστική του ψυχή. Έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Αντωνίνου του Ευσεβούς, όταν ο διωγμός χτύπησε σκληρά την Εκκλησία της Καππαδοκίας.

Όταν ο Σεβαστιανός έφτασε στα Κόμανα, αναζητούσε χριστιανούς για να τους εξαναγκάσει σε άρνηση της πίστης τους. Συνέλαβε τον Ερμεία χωρίς να σεβαστεί ούτε τα γηρατειά του ούτε τις μακρόχρονες υπηρεσίες του στην πατρίδα. Τον οδήγησε μπροστά του και τον προέτρεψε με υποσχέσεις τιμών και βασιλικής εύνοιας να προσφέρει θυσία στους ψεύτικους θεούς. Ο γέροντας στρατιώτης απάντησε με γλυκύτητα ότι θα ήταν παράλογο στο τέλος της ζωής του να αφήσει το φως και να διαλέξει το σκοτάδι.

Δεν θα εγκατέλειπε την αλήθεια για το ψέμα ούτε την αιώνια ζωή για τον θάνατο. Ο ηγεμόνας οργίστηκε από τη σταθερή ομολογία και έδωσε εντολή να αρχίσουν αμέσως τα φρικτά βασανιστήρια. Οι δήμιοι χτύπησαν με πέτρες το πρόσωπο του Αγίου και του ξέσχισαν το δέρμα από τα μάγουλα. Έπειτα τον έριξαν μέσα σε αναμμένο καμίνι, αφήνοντάς τον τρεις ολόκληρες ημέρες στις φλόγες της φωτιάς. Όταν άνοιξαν το καμίνι, βρήκαν τον μάρτυρα ζωντανό και ολόκληρο, να δοξολογεί τον Θεό με φωνή χαρούμενη.

Η φωτιά δεν είχε αγγίξει ούτε ένα μαλλί του και όλοι έμειναν άναυδοι μπροστά στο θαύμα. Ο Σεβαστιανός κάλεσε τότε έναν μάγο, που στα σλαβικά κείμενα φέρει το όνομα Μάρος, για να ετοιμάσει ισχυρό δηλητήριο. Ο Άγιος ήπιε το πικρό ποτό χωρίς δισταγμό και έμεινε ολότελα αβλαβής, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου για τους πιστούς. Ο μάγος ετοίμασε δεύτερο φαρμάκι, πιο ισχυρό και πιο θανατηφόρο, και υποσχέθηκε να πιστέψει αν αποτύχει. Όταν είδε τον Ερμεία να μένει υγιής, φώναξε δυνατά ότι ο Χριστός τον νίκησε και ομολόγησε δημόσια την αληθινή πίστη.

Ο εξαγριωμένος ηγεμόνας διέταξε αμέσως τον αποκεφαλισμό του και ο Μάρος βαπτίστηκε με το ίδιο του το αίμα. Έπειτα από τον θάνατο του μάγου, ο Σεβαστιανός παρέδωσε τον Άγιο σε νέα και πιο σκληρά μαρτύρια. Οι δήμιοι έσχιζαν τη σάρκα του και τραβούσαν τα νεύρα από ολόκληρο το σώμα του χωρίς έλεος. Ο Ερμείας απαντούσε ότι δεν αισθανόταν πόνο, γιατί τα μαρτύρια τον στερέωναν περισσότερο στην αγάπη του Χριστού. Στη συνέχεια τον έριξαν μέσα σε καζάνι γεμάτο κοχλαστό λάδι, που έβραζε ασταμάτητα πάνω στη φωτιά.

Το λάδι όμως κρύωσε αμέσως και μεταβλήθηκε σε δροσερή πάχνη, χωρίς να αγγίξει καθόλου τον μάρτυρα. Τότε ο τύραννος πρόσταξε να χύσουν στο στόμα του πικρό ξίδι ανακατεμένο με χολή. Ο Άγιος είπε πως αυτή η πικράδα ήταν γι’ αυτόν σαν μέλι, αφού την υπέφερε για το όνομα του Θεού του. Αμέσως μετά διέταξαν να βγάλουν τα μάτια του και ο Ερμείας απάντησε ότι κρατούσε άλλα μάτια στην καρδιά του. Με αυτά έβλεπε καθαρά το αληθινό φως, ενώ τα σωματικά μάτια έβλεπαν μόνο τη ματαιότητα του κόσμου τούτου.

Μετά την τύφλωση, οι στρατιώτες κρέμασαν τον μάρτυρα με το κεφάλι προς τα κάτω για τρεις ολόκληρες ημέρες. Πολύ αίμα έτρεξε από τα ρουθούνια του, αλλά εκείνος δοξολογούσε τον Κύριο με ψαλμούς και προσευχές. Μετά την τρίτη ημέρα έστειλαν ανθρώπους να βεβαιώσουν τον θάνατό του, όμως εκείνοι τον βρήκαν ζωντανό και θαυμαστό. Από τον φόβο τους και την απιστία τους τυφλώθηκαν αμέσως και φώναζαν με δάκρυα προς τον Άγιο να τους ελεήσει. Ο μάρτυρας τους κάλεσε να πλησιάσουν και έβαλε τα χέρια του πάνω στα μάτια τους με αγάπη.

Στο όνομα του Ιησού Χριστού τους χάρισε ξανά την όρασή τους και εκείνοι έφυγαν διηγούμενοι παντού το μεγάλο θαύμα. Ο Σεβαστιανός εξαγριώθηκε ακόμη περισσότερο με την είδηση αυτή και πρόσταξε να γδάρουν το δέρμα από όλο το σώμα του Αγίου. Ακόμη και τότε ο Ερμείας έμεινε ζωντανός, μέμφοντας τον άρχοντα και τους μιαρούς θεούς του. Τελικά ο μανιασμένος Σεβαστιανός τράβηξε το ξίφος του και απέκοψε ο ίδιος την τίμια κεφαλή του μάρτυρα. Έτσι ολοκλήρωσε ο γενναίος στρατιώτης του Χριστού τον δρόμο της αθλήσεως και κέρδισε τον στέφανο της δόξας.

Το μαρτύριό του συντελέστηκε κατά το έτος εκατόν εξήντα μετά τη Γέννηση του Κυρίου, στην πόλη των Κομάνων της Καππαδοκίας. Χριστιανοί ήρθαν κρυφά κατά τη διάρκεια της νύχτας στον τόπο όπου κειτόταν το άγιο λείψανο. Σήκωσαν με ευλάβεια το τίμιο σώμα του και το έθαψαν με δάκρυα και ύμνους σε κατάλληλο τόπο της περιοχής. Από εκείνη την ώρα άρχισαν να γίνονται πολλά θαύματα και ποικίλες θεραπείες από τα ιερά λείψανα του μάρτυρα. Τυφλοί έβλεπαν ξανά, ασθενείς έβρισκαν την υγεία τους και πονεμένες ψυχές έπαιρναν παρηγοριά μέσα από την πρεσβεία του.

Η μνήμη του Αγίου Ερμεία τιμάται από την Εκκλησία στις τριάντα μία του μηνός Μαΐου κάθε χρόνου. Ο γέροντας στρατιώτης δίδαξε με τη ζωή του ότι η αληθινή ανδρεία ανθίζει στα κάτασπρα μαλλιά της πίστεως. Η Ορθόδοξη παράδοση τον τιμά ως πρότυπο γενναιότητας και υπομονής μέσα στα φρικτότερα μαρτύρια. Δόξα στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, που στεφανώνει τους αθλητές της πίστεως στους αιώνες.