Στα σκληρά χρόνια της τουρκοκρατίας, ένας νέος Θεσσαλονικιός χάθηκε πρώτα στο σκοτάδι της αρνήσεως και ξανακέρδισε ύστερα τη χαμένη του πίστη με το ίδιο του το αίμα. Ο Άγιος Αλέξανδρος καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και έμενε στην περιοχή της Λαοδηγίας, που σήμερα ονομάζεται Λαοδηγήτρια. Σε νεαρή ηλικία αναγκάστηκε να φύγει από την πόλη του και να φτάσει ως τη Σμύρνη, προσπαθώντας να αποφύγει τις ακόλαστες προθέσεις κάποιου Τούρκου. Στη Σμύρνη, για άγνωστους σε μας λόγους, παρασύρθηκε και απαρνήθηκε τη χριστιανική πίστη των γονέων του.

Δέχθηκε εκεί τον εξισλαμισμό και μπήκε στις τάξεις των μουσουλμάνων, σε μια πράξη που τον στοίχειωσε για όλη του τη ζωή. Αργότερα προχώρησε ακόμη πιο μακριά και επισκέφθηκε τη Μέκκα, την ιερή πόλη των μουσουλμάνων, σε αναζήτηση τίτλων μέσα στον νέο του κόσμο. Εκεί εισήλθε στο Τάγμα των Δερβίσηδων και πήρε επίσημα τα σχήματα και τα ενδύματα του δερβίση. Η συνείδησή του όμως δεν τον άφηνε ποτέ ήσυχο, και οι τύψεις τον βασάνιζαν μέρα και νύχτα. Άρχισε να προσποιείται τον τρελό και, κάτω από το προστατευτικό σχήμα του δερβίση, να κρύβει την κρυφή του μετάνοια.

Έτσι μπόρεσε να κινείται ελεύθερα μέσα στις τουρκικές πόλεις, χωρίς να αποκαλύπτει στους γύρω του τα πραγματικά αισθήματα της καρδιάς του. Για δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια ο Αλέξανδρος περιόδευε στις υπόδουλες χώρες, ασκώντας ταυτόχρονα δριμύτατη κριτική στην τουρκική τυραννία. Όποτε του δινόταν η ευκαιρία να εκδηλώσει την παλιά του πίστη στον Χριστό, την έδειχνε εκτελώντας έργα αγαθά και κρυφά ελεήμονα. Όταν βρέθηκε στη Χίο, παρακολούθησε άφοβα μέσα σε χριστιανική εκκλησία τις ιερές ακολουθίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, φορώντας ακόμη τα ρούχα του δερβίση.

Από τη Χίο μετέβη στη Σμύρνη και παρουσιάστηκε αυτοπροσώπως μπροστά στον τούρκο κριτή της πόλης, με μεγάλη πνευματική αποφασιστικότητα. Ομολόγησε εκεί με θάρρος ότι μετανόησε ειλικρινά για την προηγούμενη κατάστασή του και επιστρέφει πλέον οριστικά στον χριστιανισμό. Έβγαλε μπροστά στα μάτια όλων τα ρούχα του δερβίση και τα ποδοπάτησε δημόσια, ως πράξη πλήρους αποκηρύξεως της πλάνης. Τον έριξαν αμέσως στη φυλακή, από όπου τον έβγαλαν τρεις φορές, προσπαθώντας με κολακείες και απειλές να κάμψουν το φρόνημά του.

Ο Αλέξανδρος όμως παρέμεινε ακατάβλητος και σταθερός στην απόφασή του να μαρτυρήσει για την αγία πίστη του στον Χριστό. Όταν προσήλθε στον τόπο της εκτέλεσης, προσευχόταν γονατιστός και ατάραχος μπροστά στο πολυάριθμο και μανιασμένο πλήθος των διαφόρων εθνών. Πρέσβευε, λοιπόν, άγιε Αλέξανδρε, για όλους εμάς που τιμούμε το μαρτύριό σου και ζητούμε το έλεος του Χριστού, αμήν.