Στον δρόμο που οδηγεί προς τον γαλήνιο Πλατύ Γιαλό της Σίφνου ξεπροβάλλει ξαφνικά ο ιερός βράχος της Χρυσοπηγής, σαν να φυτρώνει μέσα από το κύμα. Πρόκειται για ένα από τα ομορφότερα και πιο φημισμένα τοπία του νησιού, που μαγεύει κάθε επισκέπτη με την αυστηρή του χάρη. Μια μικρή πέτρινη γέφυρα συνδέει τη νησίδα με την υπόλοιπη Σίφνο, και πάνω στον βράχο δεσπόζει η Μονή του δέκατου έκτου αιώνα. Στο εσωτερικό του καθολικού φυλάσσεται με ιερό δέος η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Χρυσοπηγής, στην οποία ο λαός καταφεύγει σε κάθε ώρα ανάγκης.

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, στους σκληρούς καιρούς των κουρσάρων ζούσαν εκεί ευλαβικές καλόγριες, που συντηρούσαν το μοναστήρι και κατοικούσαν στα μικρά κελιά του. Σε μια αιφνιδιαστική επιδρομή στο νησί οι περισσότερες πρόλαβαν να φύγουν μακριά από τους επιδρομείς, μία όμως έμεινε πίσω εγκλωβισμένη. Καθώς οι κουρσάροι την καταδίωκαν με μανία, η μοναχή ικέτευσε με δάκρυα την Παναγία τη Χρυσοπηγή να τη σώσει από βέβαιη συμφορά. Ανταποκρινόμενη στην επίκληση, η Θεοτόκος χώρισε τον όρμο στα δύο και ρίχνοντας τους διώκτες στη θάλασσα δημιούργησε ένα βαθύ σχίσμα.

Το σχίσμα αυτό παραμένει το χαρακτηριστικό γνώρισμα της Χρυσοπηγής, αφού μια λωρίδα θάλασσας χωρίζει για πάντα τον όρμο από τη στεριά. Η Παναγία Χρυσοπηγή έχει ανακηρυχθεί επίσημα προστάτιδα του νησιού από το χίλια εννιακόσια εξήντα τέσσερα, και πάνω από τριάντα πέντε θαύματα αποδίδονται στη χάρη της. Στο μοναστήρι συρρέουν προσκυνητές από κάθε γωνιά της Σίφνου και των γειτονικών Κυκλάδων, αναζητώντας θεραπεία, παρηγοριά και πνευματική αναψυχή. Η κύρια εκκλησία είναι μια λιτή και αρμονική βασιλική με κυλινδρικό θόλο, που μαρτυρά το ασκητικό αισθητήριο των οικοδόμων της.

Οι εσωτερικοί τοίχοι σχηματίζουν μια ημικυκλική αψίδα, ενώ το δάπεδο είναι μαρμαρόστρωτο και φέρει επιγραφή με την ευλογημένη χρονολογία χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ. Το ναό κοσμεί ένα υπέροχο ξυλόγλυπτο τέμπλο, σκαλισμένο με ιερές μορφές και ανθοφορίες, που εκφράζει τη βαθιά ευλάβεια των κατοίκων. Σύμφωνα με το τυπικό της Εκκλησίας, η Παναγία της Χρυσοπηγής εορτάζει κανονικά την Πέμπτη μετά το Άγιο Πάσχα, σε ανάμνηση της ευεργεσίας της. Όμως στη Σίφνο τιμάται με ξεχωριστή λαμπρότητα και πανηγυρικό τρόπο την ημέρα της Αναλήψεως του Κυρίου, δηλαδή σαράντα ημέρες μετά τη μεγάλη γιορτή.

Όλο το νησί ανηφορίζει εκείνη την ημέρα προς τη μονή, με ψαλμωδίες, με κεριά και με προσευχές για τους ζωντανούς και τους κεκοιμημένους. Έτσι η μνήμη της θαυματουργής εικόνας ενώνει γενεές ολόκληρες σε μια αδιάκοπη και πανηγυρική ευχαριστιακή σύναξη του νησιού. Παναγία της Χρυσοπηγής, σκέπε τη Σίφνο και κάθε πιστή ψυχή που σπεύδει στη χάρη σου με δάκρυα και ταπεινή ικεσία, αμήν.