Στη γη του Ροστώβ ο Άγιος Ησαΐας έδινε εντολή να κατεδαφίζονται ή να παραδίδονται στη φωτιά τα ειδωλολατρικά είδωλα και τα ξύλινα τέμενη. Με αυτόν τον αποφασιστικό τρόπο φώτιζε ολοένα και περισσότερους κατοίκους της επαρχίας στην ορθόδοξη πίστη, στην Αγία και Ομοούσια Τριάδα. Ο Άγιος Ησαΐας καταγόταν από τη Ρωσία και από νεαρή ηλικία επέδειξε φλογερό ζήλο για τη χριστιανική πίστη και τη μοναχική ζωή. Στην παιδική του ηλικία εμπνεύστηκε από την αγάπη του Χριστού και άρχισε να περιφρονεί όλες τις φθαρτές κοσμικές απολαύσεις της εποχής.
Έφτασε στη μονή των Σπηλαίων του Κιέβου, για να ενταχθεί στην ασκητική αδελφότητα και να γίνει μοναχός της Λαύρας. Ηγούμενος της μονής εκείνη την εποχή ήταν ο Όσιος Θεοδόσιος, ο μεγάλος πατέρας του ρωσικού μοναχισμού στο Κίεβο. Με τη χαρισματική του διάνοια διέκρινε τη μελλοντική εξέλιξη του νέου και τον ένδυσε αμέσως με το ιερό μοναχικό ένδυμα. Από εκείνη την ευλογημένη ημέρα ο Ησαΐας αφιερώθηκε ολοκληρωτικά ψυχή και σώματι στον γλυκύτατο Νυμφίο Χριστό.
Άρχισε αυστηρή ασκητική ζωή με μεγάλη υπομονή, εργαζόμενος στα διακονήματα και αγωνιζόμενος ολόψυχα στις πνευματικές αρετές της μονής. Ήταν απλός, ταπεινός, υπάκουος, αφιλάργυρος, φιλάνθρωπος και γνήσιος ενσαρκωτής της αγγελικής ζωής μέσα στη μονή του Κιέβου. Έλαμψε ανάμεσα στους αδελφούς σαν φωτεινό αστέρι και η μνήμη του γλυκαίνει τις ψυχές των πιστών μέχρι σήμερα. Επειδή πόλη κειμένη επάνω σε όρος δεν δύναται να κρυβεί, η φήμη της αγιότητος και των αρετών του διαδόθηκε σε όλη τη ρωσική γη.
Έφτασε ταχύτατα μέχρι τα αυτιά του μεγάλου ηγεμόνα Ιζιασλάβου Γιαροσλάβιτς, ο οποίος ποθούσε άξιο ηγούμενο για τη μονή του. Στην πρωτεύουσά του είχε ιδρύσει μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο τον Μεγαλομάρτυρα, αλλά πρόσφατα είχε εκοιμηθεί ο μακάριος Βαρλαάμ. Ο ηγεμόνας άρχισε λοιπόν να παρακαλεί επίμονα τον Όσιο Θεοδόσιο να ευλογήσει την τοποθέτηση του Ησαΐου ως νέου ηγουμένου εκεί. Ο θεοφώτιστος Θεοδόσιος πληροφορήθηκε εσωτερικά από το Πανάγιο Πνεύμα ότι ήταν θέλημα Θεού η ανάληψη της διακονίας.
Έδωσε λοιπόν τη συγκατάθεση και την ευλογία του να γίνει ο Ησαΐας ηγούμενος της νέας αυτής μοναστικής αδελφότητας. Ο Ησαΐας από υπακοή και χωρίς να θελήσει να παρακούσει, σήκωσε με πόνο ψυχής το βαρύ φορτίο της ηγουμενίας. Έγινε έτσι ποιμένας καλός των μοναχών της νέας μονής του Αγίου Δημητρίου, διακονώντας τους με αγάπη και διάκριση. Ούτε ο τρόπος της ζωής του άλλαξε, ούτε το ταπεινό του φρόνημα αλλοιώθηκε από το νέο αξίωμα που είχε αναλάβει. Ο νους του ήταν πάντοτε προσκολλημένος στη μνήμη του Θεού και του θανάτου, της κρίσεως και της επουρανίου βασιλείας.
Συνέχισε λοιπόν τις ασκήσεις και τους αγώνες του με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο και αυξημένη πνευματική θερμότητα της καρδιάς. Έγινε ζωντανό παράδειγμα αγγελικής βιοτής για τους υποτακτικούς του, καλώντας τους πάντοτε στις υψηλές κορυφές των ευαγγελικών αρετών. Ο Άγιος εκπλήρωνε πάντοτε πρώτος εκείνο που ζητούσε από τους άλλους και έτσι κέρδιζε τις ψυχές τους με την παρρησία του. Ο ηγεμόνας Ιζιασλάβος χαιρόταν και ευγνωμονούσε τον Θεό και τον Όσιο Θεοδόσιο για τον έμψυχο αυτόν αδάμαντα της μοναστικής ζωής.
Πολύ περισσότερο όμως ο φιλάνθρωπος Κύριος δόξασε τον πιστό του δούλο, τιμώντας τον με το υψηλό αρχιερατικό αξίωμα της Εκκλησίας. Μετά τη μακαρία κοίμηση του θεοφιλούς Λεοντίου, του πρώτου επισκόπου της επαρχίας Ροστώβ, ο επισκοπικός θρόνος έμεινε χηρεύων. Με κοινή βουλή Θεού και ανθρώπων ο Άγιος Ησαΐας αναδείχθηκε επίσκοπος σε εκείνη τη μακρινή ρωσική επαρχία. Ανέλαβε λοιπόν με υπακοή το νέο και ακόμη βαρύτερο φορτίο της αρχιερατικής ποιμαντικής διακονίας του ποιμνίου του.
Όταν ήλθε στη θεόσωστη γη του Ροστώβ, ο Άγιος ποιμενάρχης βρήκε πολλούς ανθρώπους χριστιανούς πρόσφατα βαπτισμένους αλλά ανερμάτιστους στην πίστη. Είχαν κρατήσει πολλές παλαιές ειδωλολατρικές συνήθειες και διέπρατταν από άγνοια σοβαρά αμαρτήματα κατά της ορθοδόξου διδασκαλίας. Άρχισε τότε ο Άγιος έναν δύσκολο και ιδιαίτερα κοπιαστικό ποιμαντικό αγώνα για τη διαφώτιση και τη στήριξή τους. Σκοπός του ήταν η διδασκαλία του Χριστού και η εμπέδωση της ορθοδόξου πίστεως μέσα στις σκληρές καρδιές των κατοίκων.
Περιόδευε ακατάπαυστα στις πόλεις και στα χωριά της επαρχίας Ροστώβ και της γειτονικής περιοχής Σουζδαλίας με αποστολικό ζήλο. Κατηχούσε τους νεοβαπτίστους, κήρυττε με σαφήνεια τον λόγο του Θεού και νουθετούσε με αγάπη όσους πλανώνταν στις παλαιές συνήθειες. Δίδασκε τα ορθόδοξα δόγματα, διέλυε τις σκοτεινές πλάνες των ειδωλολατρών και κατέλυε τα προπύργια του νοητού εχθρού της σωτηρίας. Όπου έβλεπε να υπάρχουν ακόμη ξόανα ή ειδωλολατρικοί ναοί, έδινε εντολή να κατεδαφίζονται αμέσως ή να καίγονται εντελώς.
Έπειτα δίδασκε στους κατοίκους την ορθόδοξη πίστη στην Αγία και Ομοούσια και Ζωαρχική Τριάδα του παντοκράτορος Θεού. Όσοι από τους αβάπτιστους Ρώσους πίστευαν στο κήρυγμα, βαπτίζονταν αμέσως από τον Όσιο Ιεράρχη στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, ενσωματούμενοι στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Όσοι δεν πίστευαν στην κατήχηση και στο κήρυγμα, πείθονταν τελικά με τα υπερφυσικά σημεία και τα μεγάλα θαύματα του Αγίου.
Ο Κύριος επιτελούσε με τα χέρια του ιεράρχη παράδοξα θαύματα, που μαλάκωναν ακόμη και τις πιο σκληρές πεισμώδεις καρδιές των κατοίκων. Η αγάπη, η ευσπλαχνία, η ακακία και η μακροθυμία του Αγίου λύγιζαν τις πιο πετρώδεις ψυχές των ειδωλολατρών εκείνης της γης. Πλήθος ψυχών έβρισκε στον Άγιο πνευματική παρηγοριά και αποκτούσε έτσι σταθερή και βαθιά πίστη στον αληθινό Θεό. Ο Άγιος γινόταν για όλους πρότυπο σωφροσύνης, αγνείας και ευαγγελικής αγάπης, οδηγώντας τους από το σκοτάδι στο φως της ημέρας.
Ο Άγιος Ησαΐας ήταν παρηγορητής των θλιβομένων και τροφός των πεινασμένων μέσα στη φτωχή ρωσική γη της εποχής εκείνης. Ήταν προστάτης των χηρών και των ορφανών, βοηθός των φτωχών και ακούραστος υπερασπιστής όλων των αδικουμένων του ποιμνίου του. Με την ολόθερμη αγάπη του για τον λαό και τη συνεχή ποιμαντική του δραστηριότητα, στερέωσε την Ορθοδοξία στη γη του Ροστώβ. Παράλληλα με την κατήχηση και την ιεραποστολή του, έχτισε ναούς, ίδρυσε μονές και χειροτόνησε άξιους κληρικούς για τις ενορίες της επαρχίας.
Φρόντισε ακόμη να μεταφραστούν λειτουργικά κείμενα στη ρωσική γλώσσα, ώστε ο πιστός λαός να καταλαβαίνει τα ιερά λόγια του Θεού. Έτσι έγινε για τη Ρωσία αυτό που είχαν γίνει οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος για τους Σλάβους της Μοραβίας. Με τις ολόθερμες προσευχές του προς τον φιλάνθρωπο Κύριο πέτυχε να εδραιωθεί η ορθόδοξη πίστη στη ρωσική επαρχία του Ροστώβ. Ο Άγιος Ησαΐας εκοιμήθη με ειρήνη το χίλια ενενήντα, αφήνοντας πλήθος πιστών στερεωμένων στην ορθόδοξη πίστη.
Τα ιερά λείψανά του βρέθηκαν αργότερα άφθαρτα και κατατέθηκαν στον καθεδρικό ναό της επαρχίας Ροστώβ προς προσκύνηση. Πλήθος πιστών έφτανε στον τάφο του ζητώντας τις ολόθερμες πρεσβείες του προς τον φιλάνθρωπο και πανεύσπλαχνο Κύριο. Πολλοί ασθενείς θεραπεύονταν δια της επικλήσεως του ονόματός του και διάφορες θλίψεις διασκορπίζονταν με τη μεσιτεία του στον Θεό. Με τις πρεσβείες του Αγίου Ησαΐου επισκόπου Ροστώβ, αξίωσε και εμάς, Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.