Έγραψε επιστολές στους κατοίκους του Νίζνι Νόβγκοροντ και άλλων πόλεων, για να ζητήσει πολεμιστές και χρήματα για την απελευθέρωση της Μόσχας. Έπεισε τη μοναστική αδελφότητα να τρώει ψωμί από βρώμη και νερό και να αφήνει το σιτάρι για τους ασθενείς. Ο όσιος Διονύσιος του Ραντονέζ, κατά κόσμον Δαβίδ Ζομπνινόφσκι, γεννήθηκε περίπου το χίλια πεντακόσια εβδομήντα στην πόλη Ρζέφ της Ρωσίας. Ξεκίνησε ως δόκιμος μοναχός και αργότερα έγινε ηγούμενος της μονής της Κοιμήσεως της Σταρίτσκι, στη ρωσική γη.

Στην εποχή των Ταραχών της Ρωσίας υπήρξε ο πρώτος και βασικός βοηθός του αγίου Ερμογένη, πατριάρχη Μόσχας. Από το χίλια εξακόσια έντεκα ο όσιος Διονύσιος έγινε αρχιμανδρίτης της Λαύρας της Αγίας Τριάδος του Αγίου Σεργίου. Στη διοίκησή του ίδρυσε στη Λαύρα ξενώνα και νοσοκομείο για τους τραυματίες της Πολωνο-Λιθουανικής εισβολής. Φιλοξένησε και θεράπευσε εκεί όσους είχαν χάσει το σπίτι τους κατά τη διάρκεια εκείνου του πολέμου. Σε εποχή μεγάλης πείνας έδωσε εντολή στους αδελφούς να τρώνε μόνο ψωμί από βρώμη και απλό νερό.

Άφησε το σιτάρι και τη σίκαλη για τους ασθενείς και τους τραυματίες, που είχαν μεγαλύτερη πραγματική ανάγκη. Έδειξε με αυτόν τον τρόπο πατρική φροντίδα για τους πάσχοντες και έγινε υπόδειγμα ποιμενικής ευσπλαχνίας. Στα έτη χίλια εξακόσια έντεκα και χίλια εξακόσια δώδεκα έγραψε επιστολές μαζί με τον μοναχό Αβραάμιο Παλίτσιν, οικονόμο της Λαύρας. Έγραψαν στους κατοίκους του Νίζνι Νόβγκοροντ και άλλων ρωσικών πόλεων και ζήτησαν πολεμιστές για την απελευθέρωση της Μόσχας.

Ζητούσαν στρατιώτες και χρήματα, για να εκδιωχθούν οι Πολωνοί και η πρωτεύουσα να ελευθερωθεί από την κατοχή. Έγραψε επίσης στον πρίγκιπα Δημήτριο Ποζάρσκι και σε όλους τους στρατιωτικούς και τους πρότρεψε να επισπεύσουν την εκστρατεία. Η μοναστική του εκπαίδευση τον βοήθησε να διατηρεί ακέραιο το εσωτερικό του φως μέσα στους τρομερούς εκείνους καιρούς. Έφτασε σε υψηλό βαθμό πνευματικής τελειότητας μέσω της αδιάλειπτης προσευχής, η οποία του χάρισε τη δωρεά της θαυματουργίας.

Φρόντιζε με προσοχή να αποκρύπτει την πνευματική του ζωή από τους πολλούς, για να μην βλαφθούν με την επιφανειακή γνώση. Έλεγε χαρακτηριστικά: «μην ρωτάτε τον μοναχό για τη μοναχική του ζωή, διότι είναι μεγάλη συμφορά να αποκαλύπτει τα μυστικά αυτά». Πρόσθετε ότι όσα γίνονται στο κρυφό δεν πρέπει να τα γνωρίζει κανείς ούτε το αριστερό τους χέρι. Όλη του η πνευματική κατάσταση φανερωνόταν μόνο όταν οι περιστάσεις τον ανάγκαζαν να αναμειχθεί στην εκκλησιαστική ζωή.

Η δράση του εκείνη φανέρωνε σε όλους τη βαθιά χάρη και την υψηλή θεογνωσία που του είχε χαρίσει ο Κύριος. Μία από αυτές τις περιστάσεις ήταν η συμμετοχή του στη διόρθωση των λειτουργικών βιβλίων της Ρωσικής Εκκλησίας. Το έτος χίλια εξακόσια δεκαέξι ο όσιος Διονύσιος μίλησε για την εργασία διορθώσεως του Ευχολογίου της Εκκλησίας. Συνέκριναν το βιβλίο με τα αρχαία σλαβικά χειρόγραφα και διάφορες γνωστές ελληνικές εκδόσεις της ορθόδοξης παραδόσεως.

Κατά τη διάρκεια της εργασίας τους ανακάλυψαν αρκετές αποκλίσεις στα βιβλία που είχαν διορθωθεί την περίοδο μεταξύ των πατριαρχών. Ο λαός δεν κατανόησε το έργο των διορθωτών και τους κατηγόρησε άδικα για ψεύτικη αίρεση μέσα στην Εκκλησία. Σε Σύνοδο του χίλια εξακόσια δεκαοκτώ ο όσιος καθαιρέθηκε από τον ιερατικό βαθμό και αφορίστηκε αμέσως από την Εκκλησία. Φυλακίστηκε στη μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, όπου ήθελαν μάλιστα να τον σκοτώσουν με βασανιστική ασιτία.

Με την παρέμβαση του πατριάρχη Μόσχας Φιλάρετου και του πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεοφάνη απελευθερώθηκε το έτος χίλια εξακόσια δεκαεννέα. Έτσι αθωώθηκε από τις άδικες κατηγορίες και αποκαταστάθηκε πλήρως στη θέση του ως αρχιμανδρίτης της Λαύρας. Επέστρεψε στην ηγεσία της Λαύρας και συνέχισε το ποιμαντικό του έργο με ταπείνωση και χάρη του Θεού. Δεν παραπονέθηκε ποτέ για τις αδικίες που υπέστη, αλλά τις δέχθηκε ως ξεχωριστή ευκαιρία πνευματικής δοκιμασίας και προκοπής.

Ο όσιος ήταν γνωστός για την αυστηρή τήρηση του μοναχικού κανόνα και τη συμμετοχή στις εργασίες της μονής. Συνέβαλε ενεργά στην ανοικοδόμηση ολόκληρης της Λαύρας, μετά τη σκληρή πολιορκία των Πολωνών εισβολέων στρατευμάτων. Δεν αρκέστηκε σε διοικητικό ρόλο, αλλά εργαζόταν χειρωνακτικά μαζί με τους αδελφούς για την ανοικοδόμηση της μονής. Συνέχισε επίσης το έργο της διορθώσεως των λειτουργικών βιβλίων, παρά τις παλιές κατηγορίες που είχαν εκτοξευθεί εναντίον του.

Έδωσε με τον τρόπο αυτό μάθημα σε όλους τους κληρικούς και τους μοναχούς για ταπείνωση και αδιάλειπτη υπακοή στον Κύριο. Έδειξε ότι ο πραγματικός μοναχός εργάζεται μαζί με τους αδελφούς του και δεν αποχωρίζεται ποτέ από τη μοναστική κοινότητα. Με την προσευχή και την ταπείνωση φανέρωσε στους πιστούς το αληθινό πνεύμα του ορθοδόξου μοναχισμού. Ο βίος του γράφτηκε από τον οικονόμο Σίμωνα Αζάριν και επεκτάθηκε από τον πρεσβύτερο Ιωάννη Νασέντκα της εποχής.

Ο πρεσβύτερος Νασέντκα υπήρξε στενός συνεργάτης του οσίου στο έργο διορθώσεως των ιερών λειτουργικών βιβλίων. Έτσι ο βίος του διασώθηκε με ακρίβεια και συνέχισε να φωτίζει τους πιστούς γενιά τη γενιά. Ο όσιος Διονύσιος αναπαύθηκε εν Κυρίω στις δώδεκα Μαΐου του χίλια εξακόσια τριάντα τρία και ετάφη στη Λαύρα. Με τις πρεσβείες του οσίου Διονυσίου του Ραντονέζ, αξίωσε και εμάς Κύριε, της επουρανίου σου βασιλείας.