Ένας τυφλός πρίγκιπας στο Μπριάνσκ της παλαιάς Ρωσίας ξανάδε ξαφνικά το φως του, μόλις προσευχήθηκε μπροστά σε μία θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου. Την ίδια εκείνη ιερή εικόνα την είχε αγιογραφήσει ο όσιος Αλύπιος ο εικονογράφος, ο μεγάλος ζωγράφος της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου. Στην εικόνα η Θεοτόκος παρουσιάζεται καθισμένη επάνω σε επιβλητικό θρόνο, ενώ στα γόνατά της κρατά τον Θείο Βρέφος Ιησού Χριστό. Στη δεξιά πλευρά του θρόνου εμφανίζεται ο όσιος Θεοδόσιος και στην αριστερή πλευρά εμφανίζεται ο όσιος Αντώνιος των Σπηλαίων.

Οι δύο όσιοι θεωρούνται οι ιδρυτές και οι προστάτες της μεγάλης Λαύρας του Κιέβου, και για τον λόγο αυτό περιστοιχίζουν την Παναγία. Έως το χίλια διακόσια ογδόντα οκτώ η ιερή εικόνα φυλασσόταν στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, όπου δοξάστηκε από πολλά θαύματα. Το ίδιο εκείνο έτος μεταφέρθηκε στη μονή του Σβένα, κοντά στην πόλη Μπριάνσκ της ρωσικής γης. Η συγκεκριμένη μονή ήταν αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, και έτσι η εικόνα βρήκε εκεί τον φυσικό και πνευματικό της θρόνο.

Η εικόνα αυτή της Παναγίας ονομάστηκε στη συνέχεια εικόνα της Θεοτόκου των Σπηλαίων, εξαιτίας της προέλευσής της από τη Λαύρα του Κιέβου. Πολλοί προσκυνητές κατέφθαναν από τότε στη μονή του Σβένα, για να ζητήσουν τη βοήθεια και τη χάρη της Θεοτόκου. Ο πρίγκιπας Ρωμανός του Τσερνίγκοβ έχασε εντελώς ξαφνικά το φως των ματιών του, ενώ βρισκόταν για κάποιες υποθέσεις στο Μπριάνσκ. Είχε ακούσει κι αυτός για τα πολλά θαύματα της εικόνας του οσίου Αλυπίου και για τη χάρη που σκορπούσε στους πιστούς.

Έστειλε τότε αμέσως ταχυδρόμο στη μονή του Σβένα, και ζήτησε με θερμό αίτημα να φέρουν την ιερή εικόνα κοντά του. Οι μοναχοί ανταποκρίθηκαν αμέσως στην παράκληση του πρίγκιπα, και ένας ιερέας ανέλαβε να μεταφέρει την εικόνα έως το Μπριάνσκ. Το ταξίδι ξεκίνησε με ένα μικρό πλοιάριο, στα ήρεμα και σιωπηλά νερά του ποταμού Ντέσνα. Όταν το πλοιάριο πλησίασε στη συμβολή των δύο ποταμών, σταμάτησε για ολιγόωρη στάση στη δεξιά όχθη του Σβένα. Ο ιερέας και οι συνοδοί του αποφάσισαν να ξεκουραστούν εκείνο το βράδυ στην απόμερη και ασφαλή ακτή.

Όταν ξημέρωσε, ετοιμάστηκαν να περάσουν με το πλοιάριο στην απέναντι όχθη, για να προσκυνήσουν την εικόνα. Έκπληκτοι όμως διαπίστωσαν ότι η ιερή εικόνα δεν βρισκόταν πια στη θέση όπου την είχαν αφήσει με σεβασμό. Άρχισαν λοιπόν να ψάχνουν παντού, με αγωνία και ταραχή στην ψυχή και στην καρδιά τους. Δεν μπορούσαν να εξηγήσουν με ανθρώπινο τρόπο πώς η ιερή εικόνα είχε φύγει από τα χέρια τους. Σε λίγη ώρα είδαν την εικόνα ψηλά, σε έναν λόφο της απέναντι όχθης του ποταμού Σβένα.

Είχε στηριχτεί στα κλαδιά μιας μεγάλης βελανιδιάς, σαν να την είχαν εγκαταστήσει εκεί τα ίδια τα χέρια των αγγέλων. Η είδηση του παράδοξου αυτού σημείου έφτασε αμέσως στα αυτιά του πρίγκιπα Ρωμανού στην πόλη του Μπριάνσκ. Ο ίδιος, αν και ήταν τυφλός, ζήτησε με ταπείνωση να τον οδηγήσουν με τα ίδια του τα πόδια ως τον τόπο εκείνο. Πάτησε στη γη με αγωνία, στηρίχτηκε στους ανθρώπους του και ανέβηκε με κόπο και προσευχή τον λόφο. Όταν έφτασε μπροστά στην ιερή εικόνα, έπεσε αμέσως στα γόνατά του και προσευχήθηκε με όλη του την ψυχή.

Ζήτησε με δάκρυα από την Παναγία να του χαρίσει ξανά το φως των τυφλωμένων ματιών του. Οι ιερείς τέλεσαν εκεί επί τόπου ιερή Παράκληση, ώστε να ενώσουν την προσευχή τους με τη δική του προσευχή. Καθώς προχωρούσε η ιερή ακολουθία, ο πρίγκιπας ένιωσε ξαφνικά μια θερμή ανταπόκριση από τη χάρη της Θεοτόκου. Άνοιξε τα μάτια του και ξανάδε καθαρά τον γαλάζιο ουρανό, τη βελανιδιά, την ιερή εικόνα και τους ανθρώπους γύρω του. Όλοι οι παρόντες δόξασαν τότε με συγκίνηση τον Θεό και την Υπεραγία Θεοτόκο για το μέγα αυτό θαύμα.

Από βαθιά ευγνωμοσύνη ο πρίγκιπας Ρωμανός έταξε στην Παναγία να ανεγείρει εκεί ξύλινο ναό, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Έδωσε αμέσως εντολή στους ανθρώπους του να κόψουν τη μεγάλη βελανιδιά, στην οποία είχε σταθεί η ιερή εικόνα. Από το ευλογημένο ξύλο της έβγαλαν σανίδες, και πάνω σε αυτές ζωγραφίστηκαν αργότερα κι άλλες ιερές εικόνες της Εκκλησίας. Τότε ορίστηκε επίσης ετήσια ανάμνηση της εικόνας του Σβένα, για την τρίτη ημέρα του μηνός Μαΐου κάθε έτους.

Η ιερή εικόνα τιμάται επιπλέον στις δεκαεπτά Αυγούστου, ημέρα της κοιμήσεως του οσίου Αλυπίου του εικονογράφου της Λαύρας. Με τον τρόπο αυτόν συνδέθηκε άρρηκτα η εορτή της εικόνας με τη μνήμη του αγίου ζωγράφου που την ιστόρησε. Στους αιώνες που ακολούθησαν, η εικόνα δόξασε ξανά και ξανά το όνομα της Θεοτόκου με νέα και πολλά θαύματα. Πολλοί τυφλοί ξαναβρήκαν εκεί το φως των ματιών τους, και πολλοί δαιμονισμένοι ελευθερώθηκαν από τα φοβερά δεσμά τους.

Ο πιστός λαός την τίμησε ως ισχυρή προστάτιδα στις ώρες των πολέμων, των επιδρομών και των μεγάλων κινδύνων. Έτσι η Παναγία των Σπηλαίων παραμένει ζωντανή σκέπη, παρηγοριά και βοηθός όλων των ευσεβών ορθοδόξων χριστιανών. Η ιστορία της θαυμαστής αυτής εικόνας αποτελεί φανέρωση της αγάπης που χαρίζει η Θεοτόκος στους ανθρώπους κάθε εποχής.