Από νομικός και δικηγόρος στην Αντιόχεια, έγινε ένας από τους σπουδαιότερους νομοθέτες της Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη. Σε αυτόν χρωστούμε τη σύνθεση του Χερουβικού Ύμνου, που ψάλλεται μέχρι σήμερα σε κάθε Θεία Λειτουργία σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο. Ο Άγιος Ιωάννης ο Σχολαστικός γεννήθηκε στο μικρό χωριό Σερίμιο, κοντά στη μεγάλη και ένδοξη πόλη της Αντιόχειας. Από μικρός έδειξε ξεχωριστή κλίση στα γράμματα και στις σπουδές, και έτσι στράφηκε στη νομική επιστήμη της εποχής.

Σπούδασε με ζήλο τα νομικά στην Αντιόχεια και στη συνέχεια άσκησε με επιτυχία το επάγγελμα του δικηγόρου για αρκετά χρόνια. Όμως η καρδιά του φλεγόταν από έναν άλλο πόθο, βαθύτερο και ισχυρότερο από κάθε κοσμική επιτυχία. Εγκατέλειψε λοιπόν τα πάντα, την επαγγελματική σταδιοδρομία και τις τιμές, για να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον μοναχικό βίο. Λόγω της μεγάλης του αρετής και της βαθιάς του ευσέβειας, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και του ανατέθηκαν σημαντικά εκκλησιαστικά καθήκοντα.

Στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη ως αποκρισάριος, δηλαδή ως επίσημος αντιπρόσωπος, του Πατριάρχη Αντιοχείας στη βασιλεύουσα πόλη. Εκεί η φήμη του ως άνθρωπος βαθύς γνώστης τόσο της θεολογίας όσο και του δικαίου εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλους τους εκκλησιαστικούς κύκλους. Στις δεκαπέντε Απριλίου του πεντακοσίου εξηκοστού πέμπτου έτους μετά Χριστόν, ο Ιωάννης εξελέγη ομόφωνα Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Διοίκησε την Εκκλησία θεοφιλώς και με σύνεση για δώδεκα ολόκληρα χρόνια, αφήνοντας ανεξίτηλο σημάδι στην εκκλησιαστική ιστορία.

Ενώ ήταν ακόμη πρεσβύτερος, είχε συντάξει μια σπουδαία συλλογή Εκκλησιαστικών Κανόνων χωρισμένη σε πενήντα κεφάλαια. Αργότερα, ως Πατριάρχης, συνέταξε επίσης έναν Κώδικα πολιτικών νόμων που σχετίζονταν άμεσα με την Εκκλησία και τη λειτουργία της. Από τη συνένωση αυτών των δύο σπουδαίων συλλογών προήλθε ο γνωστός Νομοκάνων, δηλαδή το βιβλίο νόμων και κανόνων. Ο Νομοκάνων χρησιμοποιήθηκε για αιώνες στην εκκλησιαστική διοίκηση και αποτέλεσε θεμελιώδες κείμενο για την Ορθόδοξη Εκκλησία ανά τους αιώνες.

Με προτροπή του Αγίου, ο αυτοκράτορας Ιουστίνος ο Δεύτερος απέστειλε στην Αίγυπτο τον Αββά Φωτεινό, για να ειρηνεύσει τις ταραγμένες από τις αιρέσεις τοπικές Εκκλησίες της περιοχής. Ο Άγιος Ιωάννης συνέθεσε επίσης το θαυμαστό Χερουβικό Ύμνο, που ψάλλεται σε κάθε Θεία Λειτουργία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Επίσης σε αυτόν αποδίδεται η σύνθεση του ύμνου «Τοῦ Δείπνου σου τοῦ μυστικοῦ», που ψάλλεται τη Μεγάλη Πέμπτη. Ο Άγιος Ιωάννης κοιμήθηκε με ειρήνη το έτος πεντακόσια εβδομήντα επτά μετά Χριστόν, αφήνοντας πλούσια πνευματική κληρονομιά στην Εκκλησία.