Από την παιδική του ηλικία ο Τιμόθεος έδωσε υπόσχεση να μη στρέψει ποτέ το βλέμμα του σε γυναικείο πρόσωπο, και την κράτησε ως το τέλος της ζωής του. Στα βουνά της Βιθυνίας περιπλανήθηκε επί χρόνια ολομόναχος, χύνοντας δάκρυα προσευχής που πότιζαν την ψυχή του σαν δροσιά. Από πολύ νέος ντύθηκε το άγιο αγγελικό σχήμα και αφιερώθηκε ολόψυχα στην ασκητική ζωή. Πήγε στο μοναστήρι των Συμβόλων, κοντά στο όρος Όλυμπος της Βιθυνίας, που είχε ιδρύσει ο όσιος Θεόκτιστος.

Εκεί υπήρξε μαθητής του αρετοφόρου εκείνου αρχιμανδρίτη και συνασκητής με τον όσιο Πλάτωνα, ο οποίος αργότερα έγινε ηγούμενος στο γειτονικό μοναστήρι του Σακκουδίωνα. Με ζήλο και επιμονή ο νεαρός μοναχός υπέταξε τη σάρκα του σε όλους τους βαθμούς μιας αυστηρής ασκητικής ζωής. Νήστευε με ακρίβεια, εγκρατευόταν με αυστηρότητα και αφιέρωνε ολόκληρες τις νύχτες του στην προσευχή και τη μελέτη. Όμως δεν καυχιόταν ποτέ για τα ασκητικά κατορθώματά του ούτε αλαζονευόταν για τις αγρυπνίες και τη νηστεία του.

Διατηρούσε μέσα του βαθιά απλότητα, ταπεινοφροσύνη και ευθύτητα ψυχής που τον ξεχώριζε ανάμεσα στους αδελφούς. Έκρινε τον εαυτό του με αυστηρότητα και τους άλλους με αγαθότητα και ειλικρινή συμπάθεια. Σιγά σιγά ο Τιμόθεος έφτασε σε υψηλό βαθμό πνευματικής τελειότητας και έλαβε από τον Θεό τη χάρη της απάθειας ως δώρο για τους πολλούς του αγώνες. Με τη συνεχή προσευχή η εικόνα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού χαράχτηκε βαθιά μέσα στην καρδιά του σαν σε ζωντανό ναό.

Το Άγιο Πνεύμα κατοικούσε μέσα του πλούσια και τον ανέδειξε σκεύος εκλεκτό της θείας χάριτος. Έλαβε από τον Κύριο το χάρισμα να θεραπεύει κάθε λογής ασθένειες και να διώχνει τα ακάθαρτα πνεύματα από τους ταλαιπωρημένους ανθρώπους. Πολλά θαύματα έγιναν με τις θερμές προσευχές του, χωρίς όμως ποτέ να υπερηφανευτεί ή να καυχηθεί για τα δωρήματα αυτά. Σε δύσκολους καιρούς ομολόγησε με δύναμη την πίστη του ενώπιον των διωκτών, υπερασπιζόμενος την τιμή των αγίων εικόνων.

Πέρασε πολλά χρόνια ως ερημίτης, περιπλανώμενος σε βουνά, δάση και έρημους τόπους. Έζησε μόνος μέσα στον Κύριο, με αδιάλειπτη προσευχή και ποτάμια δακρύων μετανοίας. Μέσα από αυτή τη ζωή σκόρπιζε σε όσους τον συναντούσαν θεραπείες, πνευματική παρηγοριά και πλούσια θεϊκή ευλογία. Η αγιότητα του οσίου Τιμοθέου ακτινοβολούσε σαν πολύφωτο αστέρι που ανέτειλε από την ανατολή. Φώτιζε τις καρδιές των πιστών με τη λάμψη των αρετών και των θαυμάτων του παντοτινά.

Παρά τα μεγάλα χαρίσματα που έλαβε, παρέμεινε ταπεινός, πράος και απλός μέχρι την τελευταία ώρα της ζωής του. Δεν επέτρεψε ποτέ στον λογισμό της κενοδοξίας να μολύνει την καθαρή του καρδιά. Διατήρησε ως το τέλος την παρθενία του σώματος και της ψυχής, σύμφωνα με την υπόσχεση της νεανικής του ηλικίας. Οι καρποί της θείας χάριτος έκαναν το όνομά του αιώνιο στη χορεία των εκλεκτών του Θεού. Έφτασε σε βαθύ γήρας, γεμάτος ημέρες και πνευματικούς καρπούς, με ψυχή λαμπρή και ολόφωτη.

Κάποιοι συναξαριστές αναφέρουν τη φράση «εν τοις Συμβόλοις», η οποία ίσως φανερώνει τον τόπο όπου ενταφιάστηκε το ιερό του λείψανο. Εκοιμήθη ειρηνικά γύρω στο έτος επτακόσια ενενήντα πέντε μετά την ενσάρκωση του Κυρίου. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του την εικοστή πρώτη ημέρα του μηνός Φεβρουαρίου κάθε έτους. Ο Θεός των ζώντων και των τεθνεώτων δοξάζει αιώνια τον πιστό του δούλο μέσα στη Βασιλεία του.