Ο νέος οσιομάρτυρας Τιμόθεος ξεκίνησε τη ζωή του ως απλός οικογενειάρχης μέσα στην σκλαβωμένη Θράκη του δέκατου ενάτου αιώνα. Πατρίδα του ήταν το χωριό Παράορα της επαρχίας Κεσσάνης, και κατά κόσμον ονομαζόταν με το όμορφο όνομα Τριαντάφυλλος. Παντρεύτηκε ευσεβή γυναίκα και απέκτησε μαζί της δύο μικρές κόρες, ζώντας ήρεμα μέσα στο φτωχικό χριστιανικό σπιτικό του. Κάποια ημέρα όμως, με συνέργεια του πονηρού, η σύζυγός του τον εγκατέλειψε και παντρεύτηκε έναν Τούρκο της περιοχής.

Ύστερα από αρκετό καιρό συναισθάνθηκε το βαρύ σφάλμα της, αλλά δεν μπορούσε εύκολα να ελευθερωθεί από τον αλλόπιστο σύζυγό της. Τότε ο Τριαντάφυλλος σκέφθηκε ένα ριψοκίνδυνο σχέδιο, για να την απαλλάξει από τα χέρια του Τούρκου. Παρουσιάστηκε στο δικαστήριο και δήλωσε ότι, αν του επιστρέψουν τη γυναίκα του, δέχεται να ασπαστεί τυπικά τη μουσουλμανική θρησκεία. Οι κριτές ενέκριναν με χαρά το αίτημά του, του έκαναν περιτομή και του παρέδωσαν αμέσως την σύζυγό του.

Μετά από λίγους μήνες έφυγαν κρυφά και κατέφυγαν στις Κυδωνίες της Μικράς Ασίας, μακριά από τα μάτια των διωκτών. Εκεί ο Τριαντάφυλλος τακτοποίησε τη γυναίκα του σε γυναικείο μοναστήρι, ενώ ο ίδιος αναχώρησε για το Άγιον Όρος. Εργάστηκε αρχικά ως κηπουρός στην Ιερά Μονή της Μεγίστης Λαύρας και εκάρη μοναχός με το νέο όνομα Τιμόθεος. Στη Λαύρα άκουσε για το πρόσφατο μαρτύριο του οσιομάρτυρα Αγαθαγγέλου του Εσφιγμενίτου, και γεννήθηκε μέσα του ο θερμός πόθος για το αίμα του μαρτυρίου.

Πήγε στο κοινόβιο της Εσφιγμένου, έγινε μεγαλόσχημος και προετοιμάστηκε με νηστεία και προσευχή για τον φοβερό αγώνα του. Πήρε την ευχή του ηγουμένου Ευθυμίου, αναχώρησε από το Άγιον Όρος και έφτασε ξανά στην Κεσσάνη της Θράκης. Εκεί, μαζί με τον συνοδό του ιερομόναχο Ευθύμιο, προσπαθούσε να επαναφέρει στην ορθόδοξη πίστη τους αρνησίχριστους συμπατριώτες του. Κάποιος όμως τους πρόδωσε στις τουρκικές αρχές, και τους συνέλαβαν και τους μετέφεραν στις φυλακές της Αδριανούπολης.

Εκεί υπέφεραν τα πιο βάρβαρα βασανιστήρια, με τα οποία οι κριτές προσπαθούσαν να λυγίσουν την ομολογία τους. Ο Ευθύμιος και ένας άλλος μοναχός ονόματι Βαρνάβας απελευθερώθηκαν και απελάθηκαν, ενώ ο Τιμόθεος έμεινε αμετακίνητος στην ομολογία του Χριστού. Τελικά τον αποκεφάλισαν την εικοστή ενάτη Οκτωβρίου, το χίλια οκτακόσια είκοσι, και έλαβε τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου. Μέρος από τα αιματωμένα ενδύματά του φυλάσσεται μέχρι σήμερα ως πολύτιμος θησαυρός στη Μονή Εσφιγμένου, ενώ ορισμένοι συναξαριστές αναφέρουν μαζί του και κάποιον ιερέα Νικόλαο ως συνοδοιπόρο στο μαρτυρικό τέλος.

Έτσι ο νέος οσιομάρτυρας Τιμόθεος ένωσε με αίμα την ασκητική ζωή του Αγίου Όρους με την ομολογιακή φωνή της σκλαβωμένης πατρίδας του. Ταις πρεσβείαις του νέου οσιομάρτυρα Τιμοθέου του Εσφιγμενίτου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.