Στις Αιγές της Κιλικίας, μέσα στα σκληρότερα χρόνια του διωγμού του Διοκλητιανού, τέσσερις ψυχές έδωσαν την υπέρτατη ομολογία για το όνομα του Σωτήρα Χριστού. Οι μάρτυρες Κλαύδιος, Αστέριος, Νέων και Θεονίλλη άθλησαν τον χρόνο διακόσια ογδόντα πέντε, υπό τον αυτοκράτορα εκείνον που κυβέρνησε από το διακόσια ογδόντα τέσσερα έως το τριακόσια έντεκα. Οι τρεις πρώτοι ήταν αδέρφια κατά σάρκα, παιδιά από την ίδια οικογένεια, που μεγάλωσαν μέσα στην ορθόδοξη πίστη και στην αγάπη του Κυρίου τους.

Όταν ο πατέρας τους άφησε τον κόσμο τούτον, τα ορφανά παιδιά βρέθηκαν στην εξουσία της μητριάς τους, η οποία επιθυμούσε να κρατήσει την πατρική κληρονομιά αποκλειστικά για τον εαυτό της. Εκείνη η σκληρόκαρδη γυναίκα δεν δίστασε να καταγγείλει τα προγόνια της στις ρωμαϊκές αρχές ως χριστιανούς και να ζητήσει την καταδίκη τους. Με τη φοβερή αυτή προδοσία τους παρέδωσε σαν αμνούς σε εκείνους που κυνηγούσαν με μανία τους πιστούς του Χριστού. Έτσι τα παιδιά της ίδιας οικογένειας έφτασαν δεμένα μπροστά στο βήμα της ρωμαϊκής εξουσίας ως κατάδικοι για την πίστη τους.

Από τη μία στεκόταν η απληστία και η σκληρότητα της θετής μητέρας τους, που τα είχε προδώσει για τον χρυσό. Από την άλλη φλεγόταν ο πόθος του ουρανού μέσα στις νεαρές και αγνές καρδιές των μαρτύρων του Χριστού. Ηγεμόνας της Κιλικίας ήταν τότε άνθρωπος ονόματι Λύκιος, σκληρός και αμετάπειστος υπηρέτης της ειδωλολατρικής εξουσίας του Ρωμαϊκού κράτους. Εκείνος ανέλαβε προσωπικά να κάμψει το φρόνημα των τριών αδελφών και της συμμάρτυρος Θεονίλλης, για να τους κάνει υποτακτικούς στη θρησκεία του.

Άλλοτε με ύπουλες κολακείες και άλλοτε με φοβερές απειλές προσπαθούσε να τους πείσει να αρνηθούν τον Χριστό και να σώσουν τη ζωή τους. Τους ζητούσε επίμονα να προσκυνήσουν τα κωφά και άψυχα είδωλα, να θυσιάσουν στους ψεύτικους θεούς και να λάβουν τιμές από το ρωμαϊκό κράτος. Όμως οι ψυχές των μαρτύρων ήταν στέρεα ριζωμένες στον αληθινό Θεό, και τίποτε από τα γήινα δεν μπορούσε να τις παρασύρει. Καμία υπόσχεση δεν τους σαγήνευε, καμία απειλή δεν τους τάραζε, ούτε καν η σκιά του επικείμενου θανάτου τους έκανε να διστάσουν.

Όσο εκείνοι έμεναν αμετακίνητοι στην ομολογία της πίστης, τόσο ο ηγεμόνας μεταχειρίστηκε εναντίον τους διάφορα και ωμότατα μέσα βασανισμού. Δοκίμασε επάνω στα νεανικά τους σώματα κάθε όργανο που γνώριζε η μανία του διωγμού των χριστιανών εκείνων των χρόνων. Τίποτε όμως δεν λύγισε την ομολογία τους και τίποτε δεν νέκρωσε την προσευχή που έβγαινε αδιάλειπτη από τα ματωμένα χείλη τους. Από τις πληγωμένες καρδιές τους ανέβαινε φως άσβεστο και προς τον ουρανό υψώνονταν δοξολογίες, ενώ από την υπομονή τους ακτινοβολούσε η νίκη της πίστης πάνω στον φόβο του θανάτου.

Όταν είδε ο Λύκιος ότι κανένα από τα βάσανα που είχε επινοήσει δεν μπορούσε να κάμψει τα τρία αδέλφια, παρέδωσε τον Κλαύδιο, τον Αστέριο και τον Νέωνα στον σταυρικό θάνατο. Οι τρεις μάρτυρες υψώθηκαν επάνω στο ξύλο του πάθους, εκεί όπου είχε υψωθεί πριν από αυτούς ο ίδιος ο Σωτήρας Χριστός για τη σωτηρία του κόσμου. Μέσα στους πόνους της σταύρωσης παρέδωσαν τις άγιες ψυχές τους στον Κύριο, ομολογώντας μέχρι την τελευταία πνοή το γλυκύτατο όνομά Του.

Η αγία Θεονίλλη δοκίμασε ξεχωριστά και πολύ ωμά βασανιστήρια από τους ίδιους δημίους που είχαν σταυρώσει τους τρεις αδελφούς. Οι δήμιοι την κρέμασαν επάνω από το έδαφος πιάνοντάς την από τα μαλλιά της και την μαστίγωσαν με μεγάλη αγριότητα. Στη συνέχεια τοποθέτησαν αναμμένα κάρβουνα επάνω στο τρυφερό στήθος της, ώστε η σάρκα της να καεί από τη βασανιστική φωτιά. Η μάρτυς υπέμενε όλες τις φρικτές αυτές βασάνους με ευχαριστία και ύμνους προς τον ουράνιο Νυμφίο της Χριστόν.

Όταν παρέδωσε ευχαρίστως το πνεύμα της στον Κύριο, οι ειδωλολάτρες έριξαν το άγιο και βασανισμένο σώμα της μέσα στα νερά της θάλασσας. Η αγία Εκκλησία τιμά μέχρι σήμερα τη μνήμη των τεσσάρων αυτών αθλητών της πίστης με ιδιαίτερη ευλάβεια και κατάνυξη. Διά πρεσβειών των αγίων μαρτύρων Κλαυδίου, Αστερίου, Νέωνος και Θεονίλλης, Χριστέ Σωτήρ ημών, αξίωσε και ημάς της επουρανίου σου βασιλείας, αμήν.