Στα ορεινά μονοπάτια της Κύπρου ζούσε κάποτε ένας αθόρυβος ασκητής, που σήκωσε τη χάρη του Θεού σε καιρούς σκληρών δοκιμασιών. Ο Όσιος Διομήδης γεννήθηκε στη Μεγαλόνησο, αν και τα ακριβή στοιχεία για τους γονείς του και τον τόπο γέννησής του χάθηκαν στις σκιές της ιστορίας. Ο άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος, που τον εγκωμιάζει, μας πληροφορεί ότι αυτός ο θεσπέσιος αθλητής δόθηκε στον Χριστό από την πιο τρυφερή του ηλικία. Αυτό από μόνο του προϋποθέτει γονείς όχι μονάχα χριστιανούς, αλλά βαθιά πιστούς, ενάρετους και αφοσιωμένους στην ορθόδοξη παράδοση της Εκκλησίας.

Η Θεία Πρόνοια, που παρακολουθεί και φροντίζει τα πάντα στη ζωή των εκλεκτών, οικονόμησε με θαυμαστό τρόπο τη συνέχεια. Έτσι ο μεγάλος της Λευκωσίας επίσκοπος Τριφύλλιος συνάντησε σε κάποια ευκαιρία το ξεχωριστό αυτό παιδί και το γνώρισε από κοντά. Η εκτίμηση που σχημάτισε ο επίσκοπος για τον μικρό Διομήδη ήταν τέτοια, ώστε χωρίς δισταγμό τον κάλεσε αμέσως κοντά του. Ανέλαβε λοιπόν ο ίδιος μαζί με τον δάσκαλό του, τον επίσκοπο Τριμυθούντος Σπυρίδωνα, τον φωτεινό θαυματουργό, τη συνέχεια του παιδαγωγικού έργου των ευσεβών γονέων του.

Κοντά στους δύο αυτούς κολοσσούς της αρετής και ξεχωριστούς εργάτες της Εκκλησίας ανατράφηκε ο φλογερός νέος Διομήδης. Με τη χάρη του Θεού και τον δικό του αδιάπτωτο αγώνα κατόρθωσε να γίνει πιστό αντίγραφο των δύο αυτών οδηγών του, πάντα με ταπείνωση και φόβο Θεού. Πόσα χρόνια ακριβώς έζησε ο σεμνός Όσιος που μελετούμε, δεν το γνωρίζουμε με βεβαιότητα από τις πηγές μας. Ο άγιος Νεόφυτος μας λέγει μονάχα πως όλη η ζωή του φλογερού ασκητή υπήρξε μια διαρκής πορεία αρετής, καλοσύνης και προσφοράς για τη δόξα του Χριστού.

Όταν εκοιμήθη ειρηνικά, οι πιστοί που τον ακολουθούσαν μαζί με τους πολλούς μαθητές του τον κήδεψαν με δάκρυα ευλάβειας. Έθαψαν το σώμα του πνευματικού τους πατέρα μέσα στην ίδια τη σπηλιά της ασκήσεώς του, στα δικά του πατρικά λημέρια. Με τον καιρό έχτισαν πάνω από εκείνον τον ιερό τόπο μια εκκλησία και γύρω της πολλά κελλιά μοναχών. Σε αυτά τα κελλιά συγκεντρώθηκε μεγάλος αριθμός από εκλεκτές ψυχές, που ζούσαν με ευλάβεια, νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή την αγγελική ζωή.

Ο πόθος των πατέρων της Μονής να έχουν μια εικόνα του Οσίου, που να τους θυμίζει πάντοτε τη μορφή του δασκάλου τους, μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο. Έτσι, μετά από αρκετά χρόνια, αποφάσισαν να στείλουν στην Κωνσταντινούπολη έναν αδελφό της κοινότητας, για να αναζητήσει εκεί ικανό αγιογράφο. Σκοπός του ταξιδιού ήταν να φιλοτεχνηθεί μια αληθινή και ακριβής εικόνα του Οσίου Διομήδη για τη μονή τους. Ο μοναχός έφτασε στην Πόλη, βρήκε πράγματι έναν εξαίρετο ζωγράφο και του φανέρωσε τον πραγματικό σκοπό της επίσκεψής του.

Ο ζωγράφος όμως, μόλις άκουσε προσεκτικά τον μοναχό, του απάντησε με ειλικρινή απορία, κάποια αμηχανία και ψυχική στενοχώρια. Έλεγε πως γνώριζε καλά μόνο τον μάρτυρα Διομήδη της Νικαίας, όχι όμως κανέναν Όσιο Διομήδη της Κύπρου που να μπορεί να αγιογραφήσει. Με βαθύ πόνο ψυχής ο ταπεινός μοναχός άκουσε την κατηγορηματική άρνηση του ζωγράφου σε όλα τα θερμά παρακάλια του. Λυπημένος και απογοητευμένος έφυγε για το δωμάτιο όπου διανυκτέρευε, χωρίς να γνωρίζει τι έπρεπε να κάνει στη συνέχεια.

Στην ολονύκτια προσευχή η θεοφιλής αυτή ψυχή ζητούσε με ποτάμια δακρύων την παρηγοριά και τη θεϊκή βοήθεια του Κυρίου. Τα λόγια του Χριστού «αιτείτε και θα σας δοθεί, ζητείτε και θα βρείτε, κρούετε και θα σας ανοιχθεί η θύρα» έρχονταν συνέχεια στη σκέψη του. Με όλη του την καρδιά ποθούσε να μη γυρίσει στην πατρίδα του την Κύπρο με αδειανά τα χέρια του και τη μονή απογοητευμένη. Ήθελε οπωσδήποτε να φέρει μαζί του την πολυπόθητη εικόνα του προστάτη της μονής του, του ευλογημένου οσίου Διομήδη.

Γι’ αυτό προσευχόταν όλη τη νύχτα ασταμάτητα και ζητούσε αδιάλειπτα τη θαυματουργική επέμβαση και τη μεσιτεία του Θεού. Και η βοήθεια του Κυρίου ήρθε αναπάντεχα γρήγορα και με τρόπο εντελώς απρόσμενο, τόσο για τον ίδιο, όσο και για τον ζωγράφο. Ο ίδιος ο Όσιος Διομήδης κινήθηκε από την προσευχή του πιστού μοναχού και αποφάσισε να φανερωθεί προσωπικά μέσα σε όνειρο. Έτσι δόθηκε λύση στην απορία και την άρνηση του ξακουστού αγιογράφου της Κωνσταντινουπόλεως, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Την ίδια ακριβώς νύχτα παρουσιάστηκε στον ύπνο του ζωγράφου ο ίδιος ο Όσιος Διομήδης με φωτεινή και πραεία μορφή. Του είπε με γλυκύτητα να δει τώρα αυτόν που έλεγε προηγουμένως ότι δεν γνωρίζει, και να ζωγραφίσει την εικόνα που ζητούσε ο μοναχός. Μόλις είπε αυτά τα λόγια, ο Όσιος χάθηκε από μπροστά του και ο ζωγράφος ξύπνησε αμέσως έντρομος. Σηκώθηκε άμεσα από το κρεβάτι του και έκανε με δάκρυα και συντριβή θερμή προσευχή στον Θεό. Ζήτησε τότε από τον Άγιο Διομήδη συγχώρηση για την προηγούμενη άρνηση και την ολιγοπιστία που είχε δείξει.

Έπειτα κάθισε με φόβο Θεού και άρχισε να ζωγραφίζει με ευλάβεια την ιερή μορφή του Οσίου. Όταν τελείωσε το έργο, την πήρε στα χέρια του και την τοποθέτησε ανάμεσα στις άλλες τελειωμένες εικόνες του εργαστηρίου του. Μετά από λίγες μέρες ξαναήρθε στον ζωγράφο ο γνωστός μοναχός και άρχισε πάλι να τον παρακαλεί για την εικόνα του οσίου. Ο ζωγράφος εκείνη τη φορά τον έστειλε χωρίς κανένα σχόλιο στο δωμάτιο με τις τελειωμένες εικόνες του εργαστηρίου του.

Του ζήτησε μάλιστα να μαζέψει εκείνος μόνος του όσες εικόνες ξεχωρίσει ως ταιριαστές για τη συγκεκριμένη παραγγελία. Ο μοναχός μόλις μπήκε στο δωμάτιο και είδε την εικόνα, αναγνώρισε αμέσως τη φωτεινή μορφή του οσίου Διομήδη. Με ξεχωριστή αγαλλίαση κατάλαβε ότι η Θεία Χάρη είχε ήδη ενεργήσει θαυμαστά για την εκπλήρωση του ιερού του ταξιδιού. Γεμάτος χαρά πήρε στα χέρια του τη θαυματουργική αυτή ιερή εικόνα και την έφερε με αγαλλίαση πίσω στον ζωγράφο.

Τον βεβαίωσε με συγκίνηση πως η εικόνα που είχε φτιάξει απέδιδε θαυμάσια την πραγματική μορφή του οσίου Διομήδη της Κύπρου. Ο ζωγράφος τότε αποκάλυψε με σεμνότητα στον αδελφό μοναχό το θαυμαστό όνειρο που είχε δει την προηγούμενη νύχτα. Με δάκρυα συντριβής και χαράς οι δύο τους δοξολόγησαν μαζί τον Θεό για τη χάρη που χαρίζει στους εκλεκτούς του δούλους. Πολλά θαύματα ενήργησε στη γήινη ζωή του και πολύ περισσότερα μετά την ιερή κοίμησή του ο Όσιος Διομήδης.

Έγιναν θαύματα τόσο σε παλαιότερες εποχές, όσο και στις ημέρες του αγίου Νεοφύτου, που μας παραδίδει με πιστότητα τη βιογραφία του. Η αφήγηση αυτή για τη ζωή του Οσίου παρουσιάζει βέβαια κάποια χρονικά ερωτηματικά, που χρειάζονται διευκρίνιση από τους νεότερους ιστορικούς. Αν λάβουμε υπόψη ότι οι αραβικές επιδρομές στην Κύπρο άρχισαν στα μέσα του εβδόμου αιώνα και διήρκεσαν αιώνες, τότε δύσκολα είναι σύγχρονος ο Όσιος με τον Τριφύλλιο. Ο άγιος Τριφύλλιος έζησε πολύ ενωρίτερα, γύρω στον πέμπτο αιώνα, σε εντελώς διαφορετική ιστορική περίοδο και κοινωνική πραγματικότητα.

Ένα παραδοσιακό στοιχείο που συνδέει τους δύο αγίους είναι η μεταφορά της κάρας του Τριφυλλίου από κάποιον ασκητή Διομήδη. Ταις του Οσίου πατρός ημών Διομήδους πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τας ψυχάς ημών, αμήν.