Σε μια εποχή που η Ανατολή έβραζε από αιρέσεις και πειρασμούς, αναδείχθηκε ένας ταπεινός ασκητής φωτεινός σαν λαμπάδα της ερήμου. Ο Όσιος Ευθύμιος γεννήθηκε στην παλαιά πόλη της Άγκυρας, μέσα στη μικρασιατική επαρχία της Γαλατίας, και έλαβε στη βάπτιση το όνομα Νικήτας. Οι ευσεβείς γονείς του, ο Επιφάνιος και η Άννα, ζούσαν βίο ενάρετο και χριστιανικό, μεγαλώνοντας με φόβο Θεού τα παιδιά τους. Από τα πρώτα του χρόνια ο μικρός Νικήτας ξεχώριζε για την πραότητα του χαρακτήρα του και για τη βαθιά ευσέβειά του.

Ήταν παιδί υπάκουο, πειθαρχημένο και γεμάτο φόβο Θεού, αγαπημένο μέσα στο σπιτικό του και στην κοινότητα. Όταν ήταν μόλις επτά ετών, έχασε ξαφνικά τον πατέρα του και βρέθηκε να είναι το βασικό στήριγμα της μητέρας του. Με την επιμονή εκείνης μπήκε αργότερα στις τάξεις του βυζαντινού στρατού και υπηρέτησε τιμημένα και πιστά την αυτοκρατορία. Στη συνέχεια νυμφεύθηκε, σύμφωνα με την κοινωνική τάξη της εποχής εκείνης, και απέκτησε μια αγαπημένη μικρή κόρη.

Μέσα όμως στην καρδιά του φλεγόταν διαρκώς ένας άλλος και πολύ ανώτερος και βαθύτερος πόθος, ο πόθος του ουρανού. Λίγο μετά τη γέννηση της κόρης του, αναχώρησε κρυφά από το σπίτι του για να αφιερωθεί ολόψυχα στον μοναχικό βίο. Η αναχώρηση εκείνη υπήρξε η αρχή μιας μακράς πορείας ασκήσεως, που τον οδήγησε στα ψηλότερα μέτρα της θείας θεωρίας. Πρώτος σταθμός της μοναχικής του διαδρομής έγινε το περίφημο Όρος Όλυμπος της Μυσίας, μεγάλο μοναστικό κέντρο της εποχής εκείνης.

Εκεί παρέμεινε δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια, διδασκόμενος υπομονετικά τη μοναχική τέχνη από τους έμπειρους γέροντες του τόπου. Έμαθε την υπακοή, τη νηστεία, την αγρυπνία και την αδιάλειπτη προσευχή, χτίζοντας σταθερά τα θεμέλια της εσωτερικής του ζωής. Όταν ωρίμασε αρκετά πνευματικά, ένιωσε μέσα του τη φωνή του Θεού να τον καλεί προς το Άγιον Όρος. Μετοίκησε λοιπόν στον Άθω και εκεί αξιώθηκε να λάβει την κουρά του μεγάλου και αγγελικού σχήματος. Με ζέση μεγάλη επιδόθηκε στη σκληρότερη μορφή ασκήσεως, αναζητώντας τη βαθιά σιωπή και τη μυστική θεωρία του Θεού.

Έζησε τρία ολόκληρα χρόνια σε ένα απομονωμένο σπήλαιο του Άθω, μέσα σε απόλυτη σιωπή και αδιάκοπο πνευματικό αγώνα. Εκεί υπέμεινε με ανδρεία τους φοβερούς πειρασμούς των δαιμόνων, οι οποίοι προσπαθούσαν να κάμψουν το φρόνημά του. Με τη δύναμη της προσευχής και της νηστείας ο όσιος βγήκε νικητής από κάθε πάλη και πνευματική δοκιμασία. Ο φιλάνθρωπος Κύριος, βλέποντας την καθαρότητα της καρδιάς του, τον αξίωσε θείων οραμάτων και ουράνιων αποκαλύψεων.

Η φήμη της αγιότητάς του απλώθηκε γρήγορα σε όλη την Ανατολή, και πλήθος πιστών έσπευδε κοντά του για ωφέλεια. Σύμφωνα με προσταγή του ίδιου του Κυρίου, ο όσιος ξεκίνησε νέο στάδιο διακονίας προς τους πιστούς της περιοχής Θεσσαλονίκης. Το έτος οκτακόσια εξήντα τρία, στα όρη του Περιστεριώνα κοντά στη Θεσσαλονίκη, ίδρυσε με μεγάλο κόπο δύο σπουδαία μοναστήρια. Καθοδήγησε με σύνεση τις αδελφότητες αυτές για δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια, φέροντας τον ταπεινό βαθμό του διακόνου.

Στο ένα από τα δύο μοναστήρια έλαβαν τον μοναχικό κανόνα η ίδια η μητέρα του και η σύζυγός του. Έτσι η οικογένεια ολόκληρη αφιερώθηκε στον Κύριο, ακολουθώντας τον φωτεινό δρόμο που εκείνος είχε προηγουμένως χαράξει. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο όσιος έζησε επίσης ως αυστηρός στυλίτης, κοντά στη μεγάλη πόλη της Θεσσαλονίκης. Από το ύψος του στύλου του δίδασκε με σοφία όσους τον πλησίαζαν και θεράπευε θαυματουργικά τους ασθενείς. Πλήθος ανθρώπων ανέβαινε κάθε μέρα για να ζητήσει την προσευχή του και την πνευματική του συμβουλή.

Ο όσιος δεχόταν τους πάντες με αγάπη, παρηγορώντας τους θλιμμένους και στερεώνοντας τους κλονισμένους στην πίστη. Λίγο πριν από την κοίμησή του αποσύρθηκε στο μικρό νησάκι Ιερά, κοντά στις ακτές του Αγίου Όρους. Εκεί παρέδωσε ειρηνικά την μακαρία του ψυχή στα χέρια του Κυρίου, κατά το έτος οκτακόσια ενενήντα οκτώ. Τα τίμια λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα με τιμές στη Θεσσαλονίκη, όπου άρχισαν να ευωδιάζουν και να θαυματουργούν. Ο βίος του διασώθηκε στις μονές Βατοπαιδίου και Μεγίστης Λαύρας, καθώς τον συνέγραψε ο Βασίλειος, επίσκοπος Θεσσαλονίκης. Όσιε Ευθύμιε φωτεινέ καθηγητή των μοναζόντων του Άθω και της Θεσσαλονίκης, πρέσβευε αδιάκοπα στον Κύριο υπέρ ημών, αμήν.