Στους φοβερούς διωγμούς της εποχής του Διοκλητιανού, όταν η αυτοκρατορία είχε στρέψει όλη της τη μανία κατά της νεαρής Εκκλησίας, αξιώθηκαν μαρτυρικού τέλους τρεις στρατιώτες του Χριστού στη Κιλικία. Οι Άγιοι Πρόβος, Τάραχος και Ανδρόνικος μαρτύρησαν σ' εκείνον τον σκληρό διωγμό κατά της Εκκλησίας, επί του ηγεμόνα της Κιλικίας Φλαβιανού. Ο Πρόβος καταγόταν από την Παμφυλία, ο Ανδρόνικος προερχόταν από μια αρχοντική οικογένεια της πόλεως της Εφέσου.

Ο γέροντας Τάραχος καταγόταν από την Ιλλυρία και ήταν ο μεγαλύτερος σε ηλικία από τους τρεις γενναίους μάρτυρες. Και οι τρεις τους ήταν στρατιώτες της αυτοκρατορίας, βαθιά ευσεβέστατοι και άρτια καταρτισμένοι στη γνώση της Αγίας Γραφής. Συνελήφθησαν από τον σκληρό έπαρχο της Ταρσού Μαξέντιο, την περίοδο εκείνη που βρίσκονταν αποτραβηγμένοι στην έρημο της περιοχής. Όταν παρουσιάστηκαν μπροστά στον φοβερό δικαστή, και οι τρεις θαρραλέοι στρατιώτες του Χριστού έδωσαν γενναίες απαντήσεις.

Πρώτος μίλησε ο σεβάσμιος γέροντας Τάραχος, ο οποίος υψώνοντας τη φωνή του απευθύνθηκε με παρρησία στον τύραννο. Είπε με σταθερή ψυχή ότι ο βασιλιάς ας μη βλέπει επιφανειακά τα γηρατειά του, γιατί κάτι άλλο ζει μέσα του. Οι σωματικές του δυνάμεις πράγματι μπορεί να έχουν υποχωρήσει με τα χρόνια, αλλά η ακμή της ψυχής παραμένει εντελώς ακέραιη και νεανική. Πρόσθεσε με ανδρεία ότι όλα τα φοβερά βάσανα και μύριοι θάνατοι δεν θα καταισχύνουν ποτέ τον πιο μικρό στρατιώτη του Σωτήρα Χριστού.

Έπειτα ήρθε η σειρά του ευλογημένου Πρόβου, που μίλησε και αυτός με την ίδια θαρραλέα ομολογία ψυχής. Διακήρυξε με δυνατή φωνή ότι ο ίδιος είναι αληθινός χριστιανός και ότι τίποτα άλλο στον κόσμο δεν τον τραβά τόσο πολύ. Δεν επιθυμεί τίποτα περισσότερο και πιο πολύτιμο, παρά μόνο να πάθει για τον Χριστό μύρια σκληρότατα βάσανα. Επιθυμεί διακαώς να χύσει όλο το αίμα της καρδίας του για χάρη του Νυμφίου της Εκκλησίας Χριστού. Τέλος γενναία και ασύγκριτη υπήρξε και η αληθινή ομολογία του νεότερου από τους τρεις, του ευγενούς Ανδρονίκου.

Είπε στους δημίους χωρίς κανέναν δισταγμό να μεταχειριστούν όσα φοβερά μαρτύρια θέλουν εναντίον του ταπεινού σώματός του. Όλο το ζωντανό αίμα του σώματός του μπορεί κάλλιστα να φύγει και να χυθεί στο χώμα της γης ολόκληρο. Η ακαταμάχητη όμως καρτερία και η αδιάσειστη σταθερότητα της ψυχής του Ανδρονίκου δεν θα λείψει ποτέ από αυτόν. Δεν θα τον εγκαταλείψει σε καμία στιγμή, ακόμη και αν το σώμα του κοβόταν σε μύρια μικρά τεμάχια. Κεραυνοβολημένος από τη θαρραλέα παρρησία των απαντήσεών τους, ο Μαξέντιος διέταξε να επιδοθούν αμέσως στα φοβερά βασανιστήρια.

Όρισε επιπλέον να γδάρουν με μεγάλη ωμότητα το κεφάλι του ηλικιωμένου γέροντα Τάραχου με αιχμηρά σιδερένια εργαλεία. Διέταξε ακόμη να βγάλουν βίαια τα μάτια των άλλων δύο νεαρών και θαρραλέων μαρτύρων του Χριστού. Τέλος, μη ανεχόμενος άλλη ταπείνωση από τις θεϊκές απαντήσεις τους, διέταξε τον αποκεφαλισμό και των τριών μαρτύρων. Από τα επίσημα δικαστικά απομνημονεύματα της εποχής, που σώθηκαν θαυμαστά μέχρι σήμερα, βλέπουμε πιο αναλυτικά τη συγκλονιστική αντοχή των τριών μαρτύρων.

Ο γέροντας Τάραχος εξήγησε στον τύραννο πως κατά τη στράτευσή του είχε φέρει το όνομα Βίκτωρ ως ρωμαίος αξιωματικός. Ζήτησε μάλιστα ο ίδιος την απόλυσή του από τον αρχιστράτηγο Πουβλίωνα, μόλις αναγνώρισε τον Χριστό ως μοναδικό αληθινό Θεό. Ο σκληρόκαρδος Μαξέντιος προσπάθησε ακόμη με κάθε δυνατό τρόπο να τους μεταπείσει με αμοιβές και τιμές αληθινά αυτοκρατορικές. Τους πρόσφερε ακόμη πολλά υψηλά αξιώματα και την ίδια τη φιλία των βασιλέων της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Εκείνοι όμως αντιπαρέθεσαν με αδιάσειστη σταθερότητα ότι έχουν αποτάξει εντελώς κάθε προηγούμενη επίγεια δόξα και υλικό πλούτο. Υπηρετούν πλέον αποκλειστικά τον ζώντα και αληθινό Θεό και τον μονογενή Υιό του Κύριο Ιησού Χριστό. Ο Τάραχος υπέμεινε ώρες ολόκληρες την κρέμαση με το κεφάλι προς τα κάτω, πάνω από αναμμένη φωτιά. Στις ρώγες της μύτης του γέροντα μάρτυρα οι δήμιοι έχυναν δριμύ ξύδι, ανακατεμένο με αλάτι και πικρή σινάπη. Στα ματωμένα πλευρά του γενναίου μάρτυρα Πρόβου άναψαν αναμμένα κάρβουνα και έβαλαν φοβερά πυρακτωμένα σιδερένια εργαλεία.

Στα γυμνά μέλη του Ανδρονίκου έχυσαν αλάτι, αφού πρώτα είχαν ανοίξει πληγές αρκετά βαθιές με αιχμηρά μαχαίρια. Σε καμία απολύτως στιγμή της σκληρής μαρτυρικής δοκιμασίας τους δεν προχώρησαν στην αρνησιθεΐα ή στην προδοσία της ορθοδόξου πίστεως. Έμειναν αληθινά πιστοί στον Νυμφίο τους Χριστό μέχρι την τελευταία στιγμή της επιγείου ζωής τους εδώ. Όταν τελικά απέτυχαν όλα τα βασανιστήρια, ο σκληρός Μαξέντιος ετοίμασε δημόσιο θέαμα στο μεγάλο αμφιθέατρο της Ταρσού.

Έβαλε εκεί τους τρεις γενναίους μάρτυρες να αντιμετωπίσουν άγρια θηρία, σε μαζική θέα του ειδωλολατρικού πλήθους της Ταρσού. Λόγω των πολλών μαρτυρικών πληγών τους οι τρεις γενναίοι μάρτυρες δεν μπορούσαν πλέον να σταθούν όρθιοι στα πόδια τους. Τους μετέφεραν στην αρένα σχεδόν σηκωτούς και τους πέταξαν μπροστά στις φοβερές πεινασμένες αγριμιές της αρένας. Συνέβη όμως τότε ένα μέγα θαύμα της θείας χάριτος του Κυρίου, εντελώς αξιοθαύμαστο για όλους τους θεατές.

Ένα τρομερό αρκούδι, που είχε σκοτώσει πολλούς άλλους ανθρώπους νωρίτερα την ίδια ημέρα, πλησίασε τον Ανδρόνικο με αληθινή πραότητα. Άρχισε να γλείφει με μεγάλη τρυφερότητα τις βαθιές μαρτυρικές πληγές του, σαν να τον παρηγορούσε σπλαχνικά. Μια λέαινα ακόμη παιχνίδιζε ήμερα γύρω από τον σεβάσμιο γέροντα Τάραχο, χωρίς να τον βλάψει καθόλου. Εξοργισμένος από τις θαυμαστές αυτές εικόνες που έσπασαν τη μανία του, ο Μαξέντιος διέταξε τους μονομάχους να κατατεμαχίσουν τους τρεις αθλητές της πίστεως.

Έτσι τα τρία ιερά σώματα τεμαχίστηκαν τότε με ξίφη στο μέσο του ειδωλολατρικού αμφιθεάτρου της Ταρσού. Όταν τελικά ήρθε η νύχτα, ευλαβείς χριστιανοί ξεγέλασαν με προσοχή τους ρωμαίους φρουρούς των ιερών πτωμάτων. Συνέλεξαν με δάκρυα ευλαβείας ό,τι είχε απομείνει από τα μαρτυρικά λείψανα και τα έθαψαν με μυστικότητα. Τα τοποθέτησαν ευλαβικά μέσα σε μια κρυφή σπηλιά πάνω στο βουνό κοντά στην πόλη της Ταρσού. Άγιοι μάρτυρες Πρόβε, Τάραχε και Ανδρόνικε, που νικήσατε με τα γενναία πάθη σας τον τύραννο, πρεσβεύσατε υπέρ των ψυχών μας, αμήν.