Στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, στα σκληρά χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, ένας ιεράρχης σήκωσε σαν λάβαρο τη φωνή της ελευθερίας. Ο Άγιος Διονύσιος ο Φιλόσοφος υπήρξε λογιότατος Μητροπολίτης Λαρίσης, διακρινόμενος για τη βαθιά παιδεία και τη φιλοσοφική του κατάρτιση. Οι Τούρκοι, για να τον περιπαίξουν, του έδωσαν χλευαστικά την προσωνυμία Σκυλόσοφος, αντί του τιμητικού Φιλοσόφου που του ταίριαζε. Από τον επισκοπικό του θρόνο στα Τρίκαλα δεν περιορίστηκε στα πνευματικά καθήκοντα, αλλά αγωνίστηκε ζωντανά για το σκλαβωμένο γένος.

Παρακινήθηκε από τον δούκα του Νεβέρ, ο οποίος είχε αναγνωριστεί από πολλούς ιεράρχες ως κληρονομικός διεκδικητής του θρόνου των Παλαιολόγων. Το χίλια εξακόσια ξεσήκωσε τον χριστιανικό λαό σε εξέγερση εναντίον των Τούρκων, εμπιστευόμενος περισσότερο στην πίστη παρά στις στρατιωτικές προπαρασκευές. Όπλισε τους αγωνιστές με τη φλόγα της θρησκευτικής τους ενθουσιάσεως και του πόθου για την ελευθερία της πατρίδος. Η πρώτη αυτή απόπειρα όμως απέτυχε, και ο γενναίος ιεράρχης αναγκάστηκε να φύγει διωκόμενος προς τη Δύση.

Δεν εγκατέλειψε όμως τα όνειρά του για τη λευτεριά, και ετοίμαζε με υπομονή μια δεύτερη ιερή αναμέτρηση. Ορμώμενος αργότερα από τη Μονή του Αγίου Δημητρίου του Διχούνη, μεταξύ Παραμυθιάς, Καρασόβου και Ραδοβίτσης, ξεκίνησε νέο κίνημα. Συγκέντρωσε γύρω του πιστούς και αποφασισμένους αγωνιστές, έτοιμους να ξανασηκώσουν τη σημαία της Ορθοδοξίας και της λευτεριάς. Το χίλια εξακόσια έντεκα εισέβαλε με τους άντρες του στα Ιωάννινα και πολιόρκησε το Διοικητήριο της πόλεως με μεγάλη τόλμη.

Όμως και αυτή η επανάσταση καταπνίγηκε γρήγορα από τις πολυάριθμες οθωμανικές δυνάμεις, που έσπευσαν εναντίον των ολίγων Ηπειρωτών. Ο Άγιος Διονύσιος κατέφυγε για να σωθεί σε ένα σπήλαιο της νησίδας μέσα στη λίμνη των Ιωαννίνων. Εκεί έμεινε κρυμμένος, προσευχόμενος ασταμάτητα και ελπίζοντας στη βοήθεια του Θεού για το μαρτυρικό γένος του. Δυστυχώς όμως κάποιοι Εβραίοι της περιοχής τον πρόδωσαν στους Τούρκους και έτσι έπεσε στα χέρια των διωκτών.

Οι κατακτητές υπέβαλαν τον γέροντα ιεράρχη σε φρικτά βασανιστήρια, προσπαθώντας να σπάσουν τη χριστιανική ψυχή του. Εκείνος παρέμενε αδούλωτος στο φρόνημα και απολύτως πιστός στη χριστιανική ομολογία μέσα στα ανήκουστα και αλύπητα μαρτύρια. Τελικά οι Τούρκοι τον έγδαραν ζωντανό, αφαιρώντας του ολόκληρο το δέρμα του σώματός του με μέθοδο απερίγραπτης αγριότητας. Στη συνέχεια παραγέμισαν το δέρμα του με άχυρα και το περιέφεραν σε διάφορες πόλεις προς εκφοβισμό.

Όταν τελικά μετέφεραν αυτή τη φρικτή προβολή στην Κωνσταντινούπολη και την έδειξαν στον Σουλτάνο, εκείνος ανατρίχιασε. Σηκώθηκε από τον θρόνο του βαθιά ταραγμένος μπροστά στη μαρτυρική θέα του ιερού δέρματος του γέροντος ιεράρχη. Οι σύγχρονοι του Διονυσίου τον επέκριναν σκληρά για τα κινήματά του, και το Πατριαρχείο τον κήρυξε έκπτωτο του θρόνου της Λαρίσης. Παρά τη σιωπή της επίσημης αγιολογίας, στην Ήπειρο τιμάται μέχρι σήμερα ως ένδοξος μάρτυρας του Χριστού. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου εθνομάρτυρος Διονυσίου του φιλοσόφου μητροπολίτου Λαρίσης Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.