Στην επαρχία Γαμφανήτιδος, μέσα στις ταραγμένες δεκαετίες μετά τη μεταστροφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, γεννήθηκε ένα παιδί προορισμένο για τα μαρτυρικά στεφάνια. Ονομαζόταν Πολυχρόνιος και ήταν γιος ενός ταπεινού γεωργού, του Βαρδανίου, που καλλιεργούσε με κόπο τα αμπέλια του. Ο πατέρας ανέθρεψε τον γιο του όχι μόνο μέσα στα γλυκά διδάγματα της χριστιανικής πίστεως, αλλά του παρείχε και κάθε άλλη απαραίτητη μόρφωση. Έτσι, ενώ ο πατέρας καλλιεργούσε με σκληρή δουλειά τις αμπελοφυτείες της γης, ο γιος καλλιεργούσε τον αμπελώνα του ίδιου του Κυρίου.

Δίδασκε με ζήλο τα θεία λόγια και αγωνιζόταν θερμά για τον πολλαπλασιασμό της καρποφορίας του ευλογημένου πνευματικού σπόρου. Ήταν μάλιστα από νεαρή ηλικία ικανότατος συζητητής και πολλές φορές κατατρόπωσε σοφούς των ειδωλολατρών σε φιλοσοφικές διαλέξεις. Συζητούσε μαζί τους με γενναιότητα για την αλήθεια της χριστιανικής θρησκείας και τους ντρόπιαζε με την πειθώ των λόγων του. Η φήμη του απλώθηκε σιγά σιγά παντού, μεταφέροντας από στόμα σε στόμα την αρετή και την ευφράδειά του.

Κατόπιν ο νεαρός Πολυχρόνιος ταξίδεψε στη Βασιλεύουσα, στην έδρα της σοφίας και των γραμμάτων, τη μεγαλόπρεπη Κωνσταντινούπολη της αυτοκρατορίας. Εκεί χειροτονήθηκε πρώτα διάκονος της Εκκλησίας και έπειτα προήχθη με μεγάλη ευλάβεια στο αξίωμα του πρεσβυτέρου της θείας λατρείας. Από το ιερό αυτό αξίωμα δεν έπαψε ποτέ να διδάσκει τα ορθόδοξα δόγματα με δύναμη και σαφήνεια. Μοχθούσε καθημερινά με πολλούς τρόπους για τη χριστιανική ανατροφή των ενοριτών του και τη στερέωσή τους στην πίστη.

Σύμφωνα με την ιερά παράδοση, έλαβε μέρος στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας ως φλογερός αναγνώστης του λαού. Εκεί υπερασπίστηκε με σθένος τα ορθόδοξα δόγματα της Εκκλησίας μας ενάντια στις πλάνες της αίρεσης του Αρείου. Όταν όμως ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο αρειανόφιλος γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο Κωνστάντιος, άρχισαν νέες δοκιμασίες για την Εκκλησία. Ο Πολυχρόνιος έμεινε ολόψυχα στη μερίδα εκείνων των κληρικών, που για το ορθό δόγμα δεν δείλιασαν μπροστά στις απειλές.

Στάθηκε απτόητος μπροστά στους διωγμούς και τις εξορίες που επέβαλε ο αιρετικός αυτοκράτορας στους ορθοδόξους πιστούς. Οι Αρειανοί τότε ανέλαβαν οι ίδιοι να απαλλαγούν από τη φωτεινή του παρουσία και τους ελεγκτικούς του λόγους. Κάποια μέρα λοιπόν, ενώ ο Πολυχρόνιος ιερουργούσε στα άχραντα μυστήρια της θείας Λειτουργίας, εισέβαλε στον ναό μια ένοπλη ομάδα αιρετικών. Τον έσφαξαν αμέσως πάνω στην αγία Τράπεζα και ανέμειξαν με μανία το αίμα του με το άγιο Αίμα του Κυρίου.

Έγινε έτσι ο μάρτυς τίμιο ολοκαύτωμα για την αληθινή πίστη του Χριστού και για τη σωτηρία του κόσμου. Ταις πρεσβείαις του αγίου ιερομάρτυρος Πολυχρονίου του πρεσβυτέρου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.