Στον Πόντο, στην ξακουστή πόλη της Αμίσου, έζησε η αγία Χαριτίνη επί των ημερών του ασεβούς αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Από νωρίς, στην παιδική της ηλικία, στερήθηκε τους γονείς της και έμεινε ολομόναχη μέσα στον κόσμο. Ευσπλαχνίστηκε όμως τη μικρή αυτή ψυχή ένας σπουδαίος και πλούσιος Ρωμαίος χριστιανός με το όνομα Κλαύδιος. Πήρε την ορφανή Χαριτίνη στο σπίτι του, την ανάθρεψε σαν δικό του παιδί και της έδωσε τη χριστιανική του αγάπη. Η Χαριτίνη μεγάλωσε όμορφη στην όψη, με ψυχή ταπεινή, με χαρακτήρα σεμνό και με βαθιά αγάπη για τον Χριστό.

Διακρινόταν ιδιαίτερα για την πραότητα, τη σιωπή, την υπακοή, την παρθενία και τη φυσική σύνεση των λόγων της. Πιστή στον Νυμφίο της, ζούσε με αυστηρή εγκράτεια και μελετούσε νύχτα και ημέρα τον νόμο του Κυρίου της. Ο Κλαύδιος δεν εμπόδισε καθόλου τον άγιο πόθο της, αλλά της έχτισε ξεχωριστό σπίτι για ησυχία και προσευχή. Εκεί την επισκέπτονταν πιστοί χριστιανοί και η νεαρή Χαριτίνη τους δίδασκε με ψυχωφελή λόγια ζωής και σωτηρίας. Πολλούς εθνικούς και απίστους τους έφερε με τη γλυκύτητα του λόγου της στη γνώση του ζωντανού Θεού.

Έτσι έγινε γρήγορα για όλους διδάσκαλος της πίστεως και υπόδειγμα θεάρεστης βιοτής μέσα στην ταραγμένη της εποχή. Η αρετή της ξαπλώθηκε σε όλη την περιοχή και έφτασε ως τα αυτιά των αρχόντων του τόπου εκείνου. Όταν ο Διοκλητιανός κίνησε πανταχόθεν διωγμό σκληρό κατά των χριστιανών, οι κατήγοροι παρουσίασαν τη Χαριτίνη ως απειλή για την ειδωλολατρία. Την κατηγόρησαν στον ηγεμόνα Δομετιανό ότι η ίδια ήταν χριστιανή και ότι έπειθε και άλλους να ασπαστούν τον Χριστό.

Ο ηγεμόνας έγραψε αμέσως επιστολή στον Κλαύδιο και του διέταξε σαφώς να του στείλει τη Χαριτίνη για ανάκριση. Όταν εκείνος διάβασε το αυστηρό μήνυμα, λυπήθηκε βαθιά, ντύθηκε σάκκο, έκλαψε πικρά και θρήνησε για τη βεβαία απώλεια της κόρης. Παρά τους κόπους του, οι στρατιώτες που έφτασαν την έσυραν με τη βία και την οδήγησαν προς τον ηγεμόνα. Η αγία τότε, με ηρεμία αγγελική, παρηγόρησε τον αφέντη της με λόγια γεμάτα ελπίδα και προφητικό φως. Του είπε να μην λυπάται μα να χαίρεται, καθώς εκείνη γινόταν ευπρόσδεκτη θυσία στον Θεό για τις αμαρτίες όλων.

Ο Κλαύδιος της αποκρίθηκε με δάκρυα να τον θυμάται όταν θα παρουσιαστεί ενώπιον του ουρανίου Βασιλέα μεταξύ των μαρτύρων. Όταν η αγία στάθηκε μπροστά στον δικαστή, εκείνος τη ρώτησε αν αλήθεια είναι χριστιανή και αν παρασύρει άλλους. Η Χαριτίνη απάντησε με παρρησία ότι όντως είναι χριστιανή, αλλά πως δεν παρασύρει, μόνο οδηγεί από την πλάνη στην αλήθεια. Πρόσθεσε ακόμη ότι η αληθινή θρησκεία είναι αγία και δίκαιη, ενώ η ειδωλολατρία είναι γεμάτη ακαθαρσία και σκότος.

Ο δικαστής εξοργίστηκε από τα τολμηρά λόγια και διέταξε να τη χτυπήσουν αλύπητα και να της φορέσουν σιδερένιο κλοιό. Έπειτα τη μετέφεραν στον αδυσώπητο κριτή της επαρχίας, ο οποίος της έδειξε όλα τα όργανα της φοβερής εκείνης βασανιστικής τέχνης. Ο κριτής της είπε με πονηριά να θυσιάσει στους θεούς και να κερδίσει έτσι τη ζωή, τα πλούτη και την ομορφιά. Η αγία ύψωσε τα μάτια προς τον ουρανό, έκανε το σημείο του σταυρού και αποκρίθηκε με ψυχραιμία και θάρρος.

Του είπε ότι ούτε με πονηριά ούτε με φόβο θα τον δεχόταν, διότι ποθούσε με όλη της την καρδιά να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Συμβούλεψε μάλιστα τον ίδιο τον κριτή να μη λατρεύει άψυχα είδωλα, μήπως χαθεί μαζί με τους δαίμονες της κολάσεως. Ο κριτής εξαγριώθηκε ακόμη περισσότερο και διέταξε αμέσως να κουρέψουν τα μαλλιά της κεφαλής της αγίας μάρτυρος. Η αγία σιώπησε σαν αμνός ενώπιον του κειρομένου, και συνομιλούσε μυστικά με τον Νυμφίο της μέσα στον φωτεινό βυθό της ψυχής.

Αμέσως μετά την κουρά, μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων, ξαναφύτρωσαν στα μαλλιά της μακρύτερα και ωραιότερα από πριν. Ο δικαστής, εξωφρενώντας μπροστά στο θαύμα, διέταξε να της ρίξουν αναμμένα κάρβουνα στο κεφάλι και ξύδι μαζί με χολή. Η αγία υπέμενε όλα όσα της προκαλούσαν με αξιοθαύμαστη υπομονή, προσευχόμενη ακούραστα στον Κύριο της δυνάμεως. Επικαλέστηκε τον Θεό που είχε σώσει τους τρεις παίδες μέσα στην κάμινο και ζήτησε ταπεινά την ενίσχυσή του.

Ο Κύριος έσπευσε στη βοήθειά της και η αγία αισθάνθηκε αμέσως ανακούφιση, ευχαριστώντας τον για την τόσο μεγάλη ευσπλαχνία του. Ο δήμιος ωστόσο επινόησε νέα και πιο φοβερά βασανιστήρια για να σπάσει την ακλόνητη ομολογία της αγίας μάρτυρος. Ζέσταναν σιδερένιες βέργες και τρύπησαν με βία τα στήθη της, ενώ με αναμμένες λαμπάδες έκαιγαν τις παρθένες της πλευρές. Όμως η Χαριτίνη φλεγόταν με τη φωτιά της θείας αγάπης και δεν αισθανόταν τους πόνους του υλικού πυρός των τυράννων.

Εξακολουθούσε με τα χείλη και την καρδιά της να ομολογεί ακούραστα τον Ιησού Χριστό ως μόνον αληθινό Θεό. Όταν ο μάρτυρας είδε τη γενναιότητά της να ξεπερνά κάθε φυσικό μέτρο, διέταξε να την πνίξουν μέσα στη φοβερή θάλασσα. Της έδεσαν στον λαιμό μεγάλη πέτρα και την έριξαν στον βυθό, αλλά η πέτρα λύθηκε μυστηριωδώς από το θείο θέλημα. Η αγία στάθηκε επάνω στα κύματα και βάδισε σαν να πατούσε σε στέρεο έδαφος μπροστά στους έκπληκτους θεατές. Όταν βγήκε στη στεριά, επέστρεψε στον δικαστή και του είπε να κοιτάξει τη δύναμη του Χριστού της και να πιστέψει.

Ο κριτής τρόμαξε τόσο πολύ, που σχεδόν λιποθύμησε, και αργότερα την κατηγόρησε ψευδώς ως μάγισσα και διαβολική φαρμακίδα. Διέταξε να τη δέσουν γυμνή σε φοβερό βασανιστικό τροχό με κοφτερά μαχαίρια και αναμμένα κάρβουνα τοποθετημένα από κάτω. Όμως ο τροχός δεν γύριζε με κανέναν τρόπο και τα χέρια των βασανιστών αδυνάτησαν με την παρέμβαση του αγγέλου του Κυρίου. Τα κάρβουνα έσβησαν και η αγία Χαριτίνη παρέμεινε εντελώς απείραχτη μέσα στο ίδιο θαυμαστό περιβάλλον της βασανιστικής μηχανής.

Ο εξαγριωμένος δικαστής τότε διέταξε να της βγάλουν τα νύχια από χέρια και πόδια και να της σπάσουν όλα τα δόντια. Η αγία υπέμενε όλες αυτές τις φοβερές μαρτυρικές δοκιμασίες με σπάνια ανδρεία και με σταθερή υπομονή πιστής νύμφης του Χριστού. Όταν εξαντλήθηκαν όλα τα όργανα της φρίκης, ο άνομος δικαστής επινόησε την έσχατη και ντροπιαστικότερη επίθεση κατά της παρθενίας της. Κάλεσε πλήθος ακολάστων ανδρών για να την παραδώσει σε αυτούς και να αμαυρώσει την αγνότητα και την παρθενία της μάρτυρος.

Η αγία Χαριτίνη ύψωσε τα χέρια στον ουρανό, δοξάζοντας με τη φωνή της τον Χριστό, ότι θα συντρίψει τη μοχθηρή σκευωρία τους. Ζήτησε με δάκρυα από τον Κύριο να την πάρει αγνή και αμόλυντη κοντά του πριν την αγγίξουν οι αμαρτωλοί άνδρες. Πραγματικά, την ώρα που εκείνοι ετοιμάζονταν να ασελγήσουν επάνω της, η αγνή της ψυχή αναχώρησε ειρηνικά προς τον Νυμφίο της. Το παρθενικό της σώμα έμεινε άσπιλο μπροστά στα μάτια των άνομων εκείνων ακολάστων και αναιδών εραστών.

Ο δικαστής, βλέποντας ότι η μάρτυς έφυγε προς τον Χριστό, διέταξε να ρίξουν το σώμα της σε σάκο γεμάτο άμμο. Έκλεισαν με προσοχή τον σάκο και τον έριξαν με μεγάλη δύναμη μέσα στα βαθιά νερά της θάλασσας. Αλλά τη Χαριτίνη, που στη ζωή της βάδισε επάνω στα κύματα, η ίδια η θάλασσα δεν την κράτησε ούτε νεκρή. Τρεις μέρες αργότερα τα κύματα ανέβασαν στη στεριά το ασώματο σώμα της μάρτυρος, εντελώς ανέπαφο και ευωδιαστό από τη θεία χάρη. Ο πιστός Κλαύδιος, που την είχε αναθρέψει σαν θυγατέρα, παρέλαβε το μαρτυρικό λείψανο της με ευλάβεια και με δάκρυα χαράς.

Την έθαψε με την πρέπουσα τιμή και πνευματική ευλάβεια, δοξάζοντας τον Χριστό που γεννήθηκε από την Παρθένο Θεοτόκο για τη σωτηρία. Η αγία Χαριτίνη μαρτύρησε γύρω στο τριακόσια τέσσερα και η μνήμη της φωτίζει για πάντα την Εκκλησία του Χριστού. Με τη γενναία της ομολογία ντρόπιασε τους τυράννους, νίκησε τους δαίμονες και έγινε αιώνιο φωτεινό υπόδειγμα παρθενίας και πίστεως. Διαμοίρασε με τη χάρη του Θεού τα δαιμονικά τεχνάσματα του βασανιστή της και κράτησε αλώβητη την αγνότητα του παρθενικού της σώματος.

Με τη δύναμη της προσευχής περπάτησε επάνω στη θάλασσα, νίκησε το πυρ και τα φοβερά εκείνα βασανιστικά όργανα. Με την αδιάκοπη πνευματική θερμότητα της αγαπώσας καρδιάς της δίδαξε πλήθη ψυχών την ομορφιά και την αλήθεια του Ευαγγελίου. Με την παρρησία της απέναντι στους κριτές φανέρωσε ζωντανά τη δύναμη και τη σοφία της θείας Χάριτος του Παρακλήτου. Τμήματα των αγίων της λειψάνων φυλάσσονται με ευλάβεια στις μονές του Κύκκου της Κύπρου και της Ιερουσαλήμ της Βοιωτίας.

Η μνήμη της εορτάζεται στις πέντε Οκτωβρίου και η Εκκλησία την υμνεί ως νύμφη του Χριστού και άθλιο ποθούμενο. Έγινε για κάθε πιστή ψυχή ένα στολίδι παρθενίας, ένα φωτεινό αστέρι ομολογίας και μια ασάλευτη πέτρα γεμάτη υπομονή. Ταις πρεσβείαις της αγίας μάρτυρός σου Χαριτίνης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.