Ένας μοναχός γύριζε στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης και φλόγιζε τις καρδιές των πιστών μπροστά στα διατάγματα της εικονομαχίας. Ο λόγος του ήταν τόσο δυνατός, που έγινε στόχος της αυτοκρατορικής εξουσίας και τελείωσε τη ζωή του σε μακρινό τόπο εξορίας. Ο Όσιος Θεόφιλος έζησε στα χρόνια που αυτοκράτορας ήταν ο Λέων ο Ίσαυρος, ο πιο φανατικός εικονομάχος της εποχής του. Η εποχή εκείνη υπήρξε για τους Ορθοδόξους χρόνος μεγάλης δοκιμασίας και αδιάκοπης μάχης για τη διαφύλαξη των ιερών εικόνων.

Ο Όσιος περιερχόταν την Κωνσταντινούπολη και θέρμαινε την καρτεροψυχία των πιστών μέσα στα σπίτια και στις κρυφές συνάξεις τους. Ταυτόχρονα ήλεγχε με παρρησία την πλάνη των διωκτών των εικόνων και τους καλούσε σε μετάνοια και επιστροφή στην αλήθεια. Η αρετή του βίου και η δύναμη του λόγου του τον ανέδειξαν έναν από τους ισχυρότερους προμάχους της Ορθόδοξης ευσέβειας. Οι αντίθετοι δεν άντεξαν την παρρησία του και τον συνέλαβαν, για να σταματήσουν τη φλόγα του κηρύγματός του.

Πρώτα τον φυλάκισαν με σκληρά μέτρα και πίεση, για να τον κάμψουν και να τον αναγκάσουν σε υποχώρηση. Στη συνέχεια τον εξόρισαν μακριά από την Κωνσταντινούπολη, σε τόπο όπου ήθελαν να ξεχαστεί το όνομά του από τους πιστούς. Εκεί στην εξορία ο Όσιος τελείωσε τη ζωή του με υπομονή και προσευχή, χωρίς να προδώσει ποτέ την αλήθεια του Χριστού. Δεν δέχτηκε ποτέ να ανταλλάξει την αιώνια ζωή με μια στιγμή πρόσκαιρης ανθρώπινης άνεσης και πρόσκαιρης ελευθερίας. Ταις πρεσβείαις του Οσίου Θεοφίλου του Ομολογητού, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.

Δεύτερη διήγηση

Σε ώρα μεγάλης δοκιμασίας για την Εκκλησία της Ανατολής, ένας πιστός μοναχός υψώθηκε σαν πύργος υπερασπίσεως των ιερών εικόνων ενάντια στους εικονομάχους. Ο Όσιος Θεόφιλος ο Ομολογητής γεννήθηκε σε ένα μικρό χωριό κοντά στην Τιβεριούπολη της Βουλγαρίας από ευσεβείς ορθοδόξους γονείς της εκκλησίας. Σε ηλικία μόλις τριών ετών αξιώθηκε να λάβει το άγιο βάπτισμα, σύμφωνα με την παλαιά αγία παράδοση της οικογένειάς του. Πολύ νωρίς οι γονείς του τον οδήγησαν στο όρος Σελέντιο, για να λάβει την ευλογία του γνωστού ασκητή Στεφάνου.

Εκείνος τους ευλόγησε, μίλησε εκτενώς με το παιδί για τη χάρη του Χριστού και τους έστειλε στο σπίτι τους με ειρήνη. Από τότε ο μικρός Θεόφιλος προόδευε καθημερινά στην ανάγνωση των θείων Γραφών, στη μελέτη των ιερών βιβλίων και στις χριστιανικές αρετές της Εκκλησίας. Όταν συμπλήρωσε τα δεκατρία του χρόνια, ένα θαυμαστό όραμα του Αγίου Στεφάνου τον κάλεσε με τα ίδια τα λόγια του Ευαγγελίου. Αφήνοντας κρυφά την οικογένειά του, έτρεξε με πόθο μέχρι τις πύλες του μοναστηριού του ευλογημένου γέροντος Στεφάνου του Σελεντίου.

Ο σοφός ασκητής τον δέχθηκε με χαρά και τον κράτησε κοντά του ως πολυαγαπημένο πνευματικό του τέκνο. Επί τρία συνεχόμενα χρόνια τον δίδαξε φόβο Θεού, υπακοή, νηστεία και τους ιερούς κανόνες της μοναχικής πολιτείας. Έπειτα τον παρέδωσε στον ηγούμενο της κοντινής λαύρας, ο οποίος τον εκούρευσε μοναχό με κάθε εκκλησιαστική τάξη. Όταν έπειτα από χρόνια οι γονείς του ανακάλυψαν πού βρισκόταν, έσπευσαν με κλάμα στη μονή για να τον δουν επιτέλους. Παρακάλεσαν τον ηγούμενο με δάκρυα να τους τον επιστρέψει, ώστε να ιδρύσουν κοντά τους ένα νέο μοναστήρι με δικά τους έξοδα.

Ο ηγούμενος αρχικά δίστασε, καθώς θεωρούσε ακατάλληλο για νέο μοναχό να ζει ανάμεσα σε συγγενείς και γνωστούς. Προσέταξε όμως την αδελφότητα να νηστεύσει και να αγρυπνήσει, ώστε ο ίδιος ο Θεός να φανερώσει το θέλημά του πάνω σε αυτό. Την τρίτη ημέρα ακούστηκε ουράνια φωνή μέσα στον ναό, η οποία πρόσταζε με σαφήνεια να αφεθεί ο Θεόφιλος. Έτσι ο Όσιος ευλογήθηκε να επιστρέψει στην πατρίδα του μαζί με μερικούς αδελφούς από τη λαύρα. Γρήγορα οικοδομήθηκε μια νέα μονή, στην οποία συγκεντρώθηκαν πολλοί μοναχοί που έλαβαν όλα τα απαραίτητα για βαθιά ησυχία.

Εκεί ο Όσιος έλαμπε με τη ζωή του σαν φως, ώστε όλοι όσοι τον γνώριζαν εδόξαζαν τον ουράνιο Πατέρα. Όταν όμως ξέσπασε η αιρετική μανία της εικονομαχίας από τον παράνομο αυτοκράτορα Λέοντα τον Ίσαυρο, η Εκκλησία πέρασε φοβερό διωγμό. Ο ασεβής βασιλεύς απογύμνωσε τους ιερούς ναούς, έριχνε στις λάσπες, καταπατούσε και έκαιγε τις άγιες εικόνες των ορθοδόξων. Ο Όσιος Θεόφιλος δεν άντεξε αυτή τη βαριά ασέβεια και ξεκίνησε φλογερό κήρυγμα υπέρ της σεβάσμιας τιμής των ιερών εικόνων προς όλους τους πιστούς.

Έτσι τράβηξε επάνω του την οργή του τυράννου, ο οποίος έστειλε στρατιώτες να τον συλλάβουν στη Νίκαια. Τον ραβδίσμό του τον έγιναν με βούνευρα, και κατόπιν τον περιφερόντουσαν στην πόλη δεμένο σαν κακούργο μαζί με εμπαιγμούς. Μαζί του ομολόγησε τις άγιες εικόνες και ο στρατιώτης Λογγίνος, ο πιστός πνευματικός βοηθός που τον συντρόφευε στην αποστολή. Οι τύραννοι ξάπλωσαν τον Λογγίνο ανάσκελα στη γη και έκαψαν τις ιερές εικόνες πάνω στο κεφάλι του.

Ο Όσιος Θεόφιλος επανέφερε με παρρησία τους λόγους του στον αυτοκράτορα, ελέγχοντας με θάρρος τη βαριά πλάνη του. Εκείνος εξαγριωμένος διέταξε να τον σταυρώσουν γυμνό σε δύο ξύλα και να τον κτυπούν με ξεροντισμένα νεύρα. Σηκώθηκε ο ίδιος από τον θρόνο και χτυπούσε τον γέροντα, ώσπου του φόρεσαν πυρωμένα σιδερένια υποδήματα στα πόδια. Με αυτά τα φλεγόμενα παπούτσια τον ανάγκασαν να τρέξει στους δρόμους της Νίκαιας, αλλά εκείνος υπέμενε με στεντόρειο θάρρος.

Ένας ευσεβής αξιωματούχος εντυπωσιάστηκε από την υπομονή του και τον πήρε στο σπίτι του για συζήτηση. Εκεί ο Όσιος του εξήγησε με σαφήνεια από τις δύο Διαθήκες την ορθόδοξη τιμή των ιερών εικόνων. Ανέφερε τον χάλκινο όφι του Μωυσέως, τα χρυσά Χερουβίμ της Κιβωτού και την αχειροποίητη εικόνα του Αβγάρου. Ο αξιωματούχος πείστηκε βαθιά και κατάφερε να εξασφαλίσει την απελευθέρωση του γέροντος προς τιμήν της αλήθειας. Ο Όσιος επέστρεψε στη μονή του φέροντας τα τίμια στίγματα του μαρτυρίου ως ένδοξη σφραγίδα ομολογίας.

Λίγο μετά, αφού προφήτευσε την κοίμησή του, παρέδωσε εν ειρήνη το πνεύμα του στον αιώνιο Κριτή. Ταις πρεσβείαις του οσίου ομολογητού πατρός ημών Θεοφίλου και του σύναθλου Λογγίνου Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.