Ένας Λατίνος της Δύσης άφησε τη ρωμαιοκαθολική ομολογία και ταξίδεψε στη Βυζαντινή αυτοκρατορία για να γίνει Ορθόδοξος μοναχός στο Άγιον Όρος. Στα ερημικότερα μέρη του Άθω ο όσιος Νικηφόρος έγινε δάσκαλος του μεγάλου ησυχαστή και θεολόγου Γρηγορίου του Παλαμά, που τιμάται από την Εκκλησία τον Νοέμβριο. Η ζωή του οσίου αυτού σημαδεύτηκε από μια ριζική μεταστροφή που τον οδήγησε από τον δυτικό χριστιανισμό προς την ησυχία και τη βαθιά εμπειρία της ανατολικής μοναστικής παραδόσεως. Πέρασε από τη Λατινική Δύση στα εδάφη του Βυζαντίου, ασπάστηκε ολόψυχα την Ορθόδοξη πίστη και εγκαταλείπει οριστικά κάθε δεσμό με την προηγούμενή του χριστιανική ομολογία.

Επέλεξε ως τόπο της ασκητικής του πορείας τα πιο απομονωμένα και άγρια σημεία του αγιορείτικου χερσονήσου, μακριά από κάθε ανθρώπινη συναναστροφή και μοναστική κοινοβιακή ζωή. Διακρίθηκε ανάμεσα στους πιο αυστηρούς και ζηλωτές ασκητές της εποχής του και αφιερώθηκε ολόκληρος στην εργασία της εσωτερικής εγρήγορσης του νου. Ασχολήθηκε με μεγάλο ζήλο με τη φύλαξη της καρδιάς, την υπερκόσμια ύψωση της ψυχής και την προσήλωση στα πνευματικά αγαθά. Η νοερά προσευχή έγινε για εκείνον το κύριο εργαλείο της πνευματικής τελείωσης και η κορυφαία απασχόληση της καθημερινής του βιοτής μέσα στην ασκητική έρημο.

Παρέμεινε επί χρόνια μέσα στα ησυχαστήρια του Άθω, χωρίς ποτέ να αναζητήσει ανθρώπινη αναγνώριση πέρα από την προσευχή. Ο όσιος Νικηφόρος κοιμήθηκε ειρηνικά λίγο πριν από το χίλια τριακόσια, αφήνοντας πίσω του πλούσια πνευματική κληρονομιά στους ησυχαστές μοναχούς του Άθω. Συνέγραψε σπουδαία ασκητική πραγματεία με τίτλο «Περί νήψεως και φυλακής της καρδίας», που σώθηκε ως πολύτιμο μνημείο της νηπτικής παραδόσεως μέχρι σήμερα. Το έργο αυτό συμπεριλήφθηκε στον τέταρτο τόμο της αγγλικής έκδοσης της Φιλοκαλίας και διαβάζεται με ευλάβεια από όσους αναζητούν τον δρόμο της εσωτερικής νοεράς προσευχής.

Μέσα στο σύγγραμμά του παραδίδει συγκεκριμένες και πρακτικές μεθόδους για την απερίσπαστη, μετάρσια και διαρκή προσευχή του καθαρού νου. Καταγράφει με ακρίβεια τους τρόπους με τους οποίους ο μοναχός μπορεί να κρατήσει τον νου του μέσα στην ίδια του την καρδιά. Η διδασκαλία του αυτή πέρασε στον μαθητή του Γρηγόριο και έγινε θεμέλιο για όλη τη μεταγενέστερη ησυχαστική παράδοση του Αγίου Όρους. Από εκείνη την πηγή άντλησαν οι θεολόγοι που υπερασπίστηκαν την εμπειρία του ακτίστου φωτός στους ησυχαστικούς αγώνες του δέκατου τέταρτου αιώνα.

Το όνομά του δένεται έτσι αδιάσπαστα με τη μεγαλύτερη ησυχαστική πορεία της ορθόδοξης Ανατολής και τη θεολογία της θεωρίας του Θεού. Η αγιορείτικη παράδοση κράτησε ζωντανή τη μνήμη και την ασκητική του εμπειρία στα μετέπειτα ησυχαστήρια του Όρους. Της πατρικής του πρεσβείας ας αξιωθούμε όλοι ενώπιον του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.