Στις απομονωμένες κορυφές του Καντζτά ο μικρός Αρσένιος ανατράφηκε μέσα στη σιωπή και τη μοναχική προσευχή. Ο μετέπειτα μέγας Καθολικός όλης της Γεωργίας ήταν μαθητής και πνευματικό τέκνο του οσίου Γρηγορίου του Καντζτηνού. Καταγόταν από τον τόπο του Μεσχέτι στη νότια Γεωργία και ήταν ο μικρότερος γιος ενός ευγενούς ονόματι Μηρίαν. Καθώς πορεύονταν προς την Αμπχαζέτι, οι συνοδοιπόροι του Γρηγορίου Θεόδωρος και Χριστοφόρος σταμάτησαν στο σπίτι των γονέων του παιδιού.

Ο Μηρίαν και η σύζυγος του Κραβάια ζήτησαν από τους αυστηρούς ασκητές να ευλογήσουν τα παιδιά τους με προσευχή. Έκπληκτοι από την αρετή των πατέρων, εμπιστεύθηκαν τον μικρότερο γιο τους στην πνευματική φροντίδα και καθοδήγηση εκείνων. Αργότερα ο Γρηγόριος ταξίδεψε στην Αμπχαζέτι για να επισκεφθεί τους δύο πατέρες και να δει την πνευματική προκοπή τους. Στην επιστροφή του πήρε μαζί στο μοναστήρι τον νεαρό Αρσένιο και τον νέο Εφραίμ, μελλοντικό θαυματουργό ιεράρχη του Ατσκούρι.

Οι μοναχοί του Καντζτά υποδέχθηκαν τους νέους με σαφή δυσαρέσκεια, διότι οι κανόνες απαγόρευαν την παρουσία νεαρών μέσα στο μοναστήρι. Ο όσιος Γρηγόριος όμως διαβεβαίωσε τους αδελφούς ότι επρόκειτο για εξαιρετική περίσταση, μέσα από την οποία θα φανερωνόταν σύντομα το θείο θέλημα. Εμπιστεύθηκε την ανατροφή των νέων στους συνοδοιπόρους και μαθητές του, τους εν Χριστώ ερημίτες Θεόδωρο και Χριστοφόρο. Έτσι το παιδί ανατράφηκε μέσα σε προσευχή, νηστεία και αδιάκοπη μελέτη των αγίων Γραφών και των ιερών κανόνων της Εκκλησίας.

Η αρετή και η ταπείνωσή του φάνηκαν από νωρίς και άρχισαν να ξεχωρίζουν τον νέο ανάμεσα στους συνομηλίκους του. Όταν ο Αρσένιος έφτασε στην κατάλληλη ηλικία, ο πατέρας του προχώρησε σε μια πράξη επικίνδυνη και θρασύτατη απέναντι στην Εκκλησία. Παρακάμπτοντας τη Σύνοδο της Εκκλησίας, ενθρόνισε με δική του πρωτοβουλία τον γιο του ως Καθολικό όλης της Γεωργίας. Τον βοήθησε σε αυτή την ανάρμοστη ενέργεια μια μικρή ομάδα από ευνοϊκούς επισκόπους και πιστούς λαϊκούς της αυλής.

Η ανάμειξη του Μηρίαν στις υποθέσεις της ιεραρχίας ήταν κατάφωρη προσβολή προς την Εκκλησία και τον πιστό λαό. Συγκλήθηκε αμέσως σύνοδος στο Τζαβακέτι, ώστε να αποφασιστεί ο τρόπος αντιμετώπισης της σκανδαλώδους συμπεριφοράς του ευγενούς πατέρα. Οι περιστάσεις ήταν εξαιρετικά δύσκολες, διότι επικεφαλής ήταν ο επίσκοπος Εφραίμ του Ατσκούρι, παλιός συνομήλικος του ιδίου Αρσενίου. Ο εκκλησιαστικός νόμος όμως αναδείχθηκε πάνω από κάθε προσωπική σχέση και αποφασίστηκε να ζητηθεί η παραίτηση του Καθολικού.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή έφτασε στη σύνοδο ο όσιος Γρηγόριος και διαβεβαίωσε τους αγίους πατέρες με βαθιά πεποίθηση. Η ενθρόνιση του Αρσενίου ήταν εκπλήρωση του αγίου θελήματος του Θεού, και όχι μόνο επιθυμία του ευγενούς γονέα. Η αναταραχή κατευνάστηκε γρήγορα και η εν Χριστώ αγάπη μεταξύ Εφραίμ και Αρσενίου αποκαταστάθηκε πλήρως μέσα στην Εκκλησία. Λίγο μετά ο Καθολικός ευλόγησε με χαρά την παλιά εκκλησία στο Καντζτά μαζί με τον γέροντα και διδάσκαλό του Γρηγόριο.

Με το θεάρεστο παράδειγμα της ζωής του φώτισε για χρόνια τη Γεωργιανή Εκκλησία και ολόκληρο τον πιστό λαό μέχρι τέλους. Ο άγιος Αρσένιος δεν περιορίστηκε στην ποιμαντική του διακονία, αλλά αναδείχθηκε και ως μέγας ιστορικός και φιλόλογος της εποχής. Σε αυτόν αποδίδεται το αξιόλογο ιστορικό έργο «Περί του χωρισμού της Γεωργιανής και της Αρμενικής Εκκλησίας». Στο σύγγραμμα αυτό απέδειξε με λογική επιχειρηματολογία ότι η Εκκλησία της Γεωργίας ακολούθησε σταθερά τον δρόμο της αληθινής χριστιανικής πίστεως.

Η Αρμενική Εκκλησία αντίθετα είχε ξεκλίνει από την αλήθεια τη στιγμή που είχε αποδεχθεί την αίρεση του Μονοφυσιτισμού. Στην ευλογημένη πένα του ανήκουν επίσης πολλοί αξιόλογοι ύμνοι, λειτουργικά κείμενα και βίοι ευλαβών αγίων της Ορθοδοξίας. Ξεχωρίζει το έργο του «Βίος και Μαρτύριο του οσίου Αβιβού της Νεκρέσι», αληθινός θησαυρός της γεωργιανής γραμματείας. Ο Καθολικός Αρσένιος ο Μέγας έγινε επίσης γνωστός ως δραστήριος κτήτορας ναών μέσα στην ευρύτερη περιοχή της εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας του.

Έχτισε τον περίφημο Καθεδρικό Ναό του Τκόμπι Έρντα στην περιοχή της Ινγκουσετίας, κοντά στη σημερινή Τσετσενία. Ο επιβλητικός αυτός ναός ορθώθηκε μέσα στην εύφορη κοιλάδα του ποταμού Άσσα, σύμβολο της δύναμης και της αγίας πίστεως. Καθοδήγησε το ποίμνιο των Γεωργιανών πιστών για είκοσι επτά συνεχόμενα έτη με στοργή, διάκριση και υποδειγματική σύνεση. Έφυγε χαρούμενος από τη ζωή και παρουσιάστηκε με αγαλλίαση μπροστά στον Χριστό, το έτος οκτακόσια ογδόντα επτά.

Άφησε πίσω του την Εκκλησία της Γεωργίας στερεωμένη στην ορθή πίστη, στη μοναχική παράδοση και στο εξαίσιο εκκλησιαστικό γράμμα. Ταις πρεσβείαις του εν αγίοις πατρός ημών Αρσενίου του Μεγάλου Καθολικού πάσης Γεωργίας, του ιστορικού και θαυμαστού κτήτορος ναών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.