Στον λόφο της Φιλερήμου, εκεί όπου άλλοτε ορθωνόταν η ακρόπολη της αρχαίας Ιαλυσού, μια σεβάσμια εικόνα της Θεοτόκου χάραξε δικό της δρόμο μέσα στους αιώνες. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας της Φιλερήμου ή των Χαρίτων, έργο που αποδίδεται στον δέκατο αιώνα και συνδέθηκε αξεδιάλυτα με τη Ρόδο. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, η εικόνα έφθασε στο νησί από τα Ιεροσόλυμα και τοποθετήθηκε στο Καθολικό της Μονής που στεκόταν ψηλά στον λόφο. Από εκείνη την κορυφή πήρε και την προσωνυμία της, μια ονομασία που μοιάζει να συγκεντρώνει την ησυχία και τη μοναχική σιωπή ολόκληρης της περιοχής.

Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι την εικόνα την έφεραν αργότερα στη Ρόδο οι Ιωαννίτες Ιππότες κατά τα χρόνια της κυριαρχίας τους στο νησί. Όμως η πιθανότερη εκδοχή θέλει την εικόνα να βρίσκεται ήδη στη Ρόδο πριν από την άφιξη των Ιπποτών, αφού διαφορετικά δεν εξηγείται η μεγάλη τιμή που της απέδιδαν οι ορθόδοξοι κάτοικοι. Οι μαρτυρίες δείχνουν ότι η ευλάβεια του ορθόδοξου πληρώματος του νησιού απλωνόταν σταθερή ήδη από τα πρώτα χρόνια της Ιπποτοκρατίας στη Ρόδο.

Έτσι, η εικόνα στεριώθηκε ως πνευματικό κέντρο του τόπου, σημείο όπου ο πιστός ζητούσε σκέπη, παρηγοριά και θεραπεία στις δοκιμασίες της ζωής του. Το πεντακόσια είκοσι τρία, όταν ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατέλαβε τη Ρόδο, οι Ιππότες έφυγαν προς τη Δύση μεταφέροντας μαζί τους πολυάριθμα κειμήλια και κάποια ιερά πράγματα. Ανάμεσά τους πήραν και τη σεβάσμια εικόνα, η οποία ξεκίνησε εκείνη τη στιγμή ένα μακρύ ταξίδι πέντε σχεδόν αιώνων μακριά από τη γενέτειρά της.

Αρχικά η εικόνα μεταφέρθηκε στην Ιταλία, όπου παρέμεινε για τέσσερα χρόνια, και στη συνέχεια πέρασε στη Γαλλία, όπου έμεινε για άλλα τρία χρόνια. Έπειτα φιλοξενήθηκε στη Μάλτα, όπου παρέμεινε για περισσότερους από δυόμισι αιώνες, συνδέοντας τη μνήμη της σταθερά με τους Ιππότες του Τάγματος. Όταν ο Μέγας Ναπολέων κατέλαβε τη Μάλτα, η εικόνα φυγαδεύτηκε εσπευσμένα και μέσω της Τεργέστης έφθασε τελικά στη μακρινή Ρωσία. Εκεί ο τσάρος Παύλος ο Πρώτος την υποδέχθηκε με μεγάλες τιμές και διέταξε να την καλύψουν με χρυσή επένδυση και πολύτιμους λίθους.

Έτσι η σεβάσμια εικόνα έγινε ταυτόχρονα αυτοκρατορικό κειμήλιο και ιερό προσκύνημα, που τιμούσε ολόκληρη η ρωσική αυλή. Κατά την Οκτωβριανή Επανάσταση του χιλιάδες εννιακόσια δεκαεπτά, για να μην καταστραφεί η εικόνα από τους άθεους, μεταφέρθηκε κρυφά από τη Μόσχα προς την Αγία Πετρούπολη. Από εκεί ο δρόμος της συνέχισε μέσω Εσθονίας προς την Κοπεγχάγη, όπου παραδόθηκε ως αυτοκρατορικός θησαυρός στη μητέρα της τσαρίνας Μαρία Φιοντόροβνα. Το χιλιάδες εννιακόσια είκοσι οκτώ, η Μαρία Φιοντόροβνα παρέδωσε την εικόνα ώστε να μεταφερθεί στο Βελιγράδι, ενώ άλλοι λένε στη Μονή Παντελεήμονος του Αγίου Όρους.

Με ενδιάμεσο σταθμό τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία του Βερολίνου, η εικόνα έφθασε τελικά στο Βελιγράδι και παραδόθηκε εκεί στη βασιλική οικογένεια των Καρατζώρτζεβιτς. Τοποθετήθηκε στον ναό των ανακτόρων και παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι την έκτη Απριλίου του χιλιάδες εννιακόσια σαράντα ένα. Τότε, εξαιτίας των γερμανικών βομβαρδισμών του Βελιγραδίου, μεταφέρθηκε για ασφάλεια στη Μονή του Οστρόγου, μακριά από τα μέτωπα του πολέμου. Από εκεί την πήρε η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου και την τοποθέτησε στο Εθνικό Θησαυροφυλάκιο, όπου παρέμεινε για πολλές δεκαετίες.

Το χιλιάδες εννιακόσια εβδομήντα οκτώ η εικόνα παραδόθηκε στο Εθνικό Μουσείο του Μαυροβουνίου, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα μέσα σε ειδικά διαμορφωμένο παρεκκλήσι. Ένα πιστό αντίγραφο της εικόνας φιλοτεχνήθηκε αργότερα από τον μοναχό Λάζαρο, ύστερα από αίτημα του Μητροπολίτη Ρόδου Κυρίλλου. Το αντίγραφο αυτό μεταφέρθηκε στη Ρόδο από τον Μητροπολίτη Μαυροβουνίου Αμφιλόχιο και τοποθετήθηκε στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Φιλερήμου στις είκοσι τέσσερις Σεπτεμβρίου του δύο χιλιάδες οκτώ.

Σήμερα ο ναός της Μονής λειτουργεί κάθε Κυριακή και πανηγυρίζει την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, κρατώντας ζωντανή τη μακραίωνη παράδοση του ιερού προσκυνήματος. Ταις πρεσβείαις της Παναχράντου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου της Φιλερήμου της θαυματουργού και των απανταχού πιστών προστάτιδος, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.