Μέσα στους πράσινους λόφους της Βιθυνίας της Μικράς Ασίας ζούσε στον δέκατο αιώνα ένας ταπεινός ιερέας με την οικογένειά του. Η φωνή του απλού αυτού πρεσβυτέρου δεν ακουγόταν στα παλάτια, αλλά μέσα στις φτωχικές καλύβες των ενοριτών του, που τον αγαπούσαν βαθιά. Ο Όσιος Φιλόθεος υπήρξε άοκνος αγωνιστής της αρετής σε όλη τη διάρκεια της επίγειας ζωής του και τελικά αναδείχτηκε Άγιος. Καταγόταν από το χωριό Μύρμηξ της επαρχίας Οψικίου, μέσα στην ευρύτερη περιοχή της Βιθυνίας της Μικράς Ασίας.

Παντρεύτηκε γυναίκα ευσεβή, που είχε ως μοναδική προίκα της τη μεγάλη και αθάνατη ευσέβεια προς τον αληθινό Θεό. Απέκτησε παιδιά, τα οποία ανατράφηκαν κάτω από την άγρυπνη επιμέλεια των γονιών τους εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου, με σταθερή πίστη. Έγινε υπόδειγμα ζωής από την όλη του διαγωγή και από τη χριστιανικότατη ανατροφή των παιδιών του μέσα στο σπίτι του. Έτσι χειροτονήθηκε ιερέας μετά από επίμονη παράκληση των ίδιων των συγχωριανών του, που έβλεπαν την αρετή και την καθαρότητά του.

Από εκείνη τη στιγμή η ζωή του αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη διακονία του ποιμνίου και στη θερμή αγάπη προς τον πλησίον. Έγινε φύλακας πιστός των ψυχών τους και πατέρας στοργικός για όλους εκείνους τους απλούς ανθρώπους του χωριού του. Απέναντι στο ποίμνιό του φέρθηκε όπως ακριβώς και απέναντι στην ίδια του την οικογένεια, δηλαδή με ευσέβεια, με αγάπη, με αγρυπνία και με διδαχή. Πολλές φορές, μέσα στη βροχή και στο κρύο, άφηνε το ίδιο του το ζεστό σπίτι, για να πάει στα σπίτια των ενοριτών του.

Πήγαινε να τους ευεργετήσει με υλική βοήθεια ή με ηθική ενίσχυση και πνευματική παρηγοριά μέσα στις πολλές θλίψεις και δοκιμασίες τους. Ο Θεός, που έβλεπε την πνευματική προκοπή του Φιλοθέου, τον αξίωσε να θαυματουργεί προς δόξαν του ονόματός Του. Έτσι ευεργετούσε ακόμα περισσότερο το ποίμνιό του και συνέχισε την ποιμαντική του διακονία, μέχρι που παρέδωσε στον Θεό τη δίκαιη ψυχή του. Ένα χρόνο μετά τη μακαρία κοίμησή του, οι πιστοί θέλησαν να μεταφέρουν το ιερό λείψανό του σε άλλο τόπο, για μεγαλύτερη τιμή.

Τότε έγινε το εξής θαυμαστό σημείο, σαν να ήταν ζωντανός, άπλωσε τα δύο του χέρια και έπιασε από τους ώμους τους δύο ιερείς. Οι ιερείς εκείνοι είχαν πάει να κάνουν τη μετάθεση του λειψάνου, και ο Άγιος σηκώθηκε όρθιος μπροστά στα έκπληκτα μάτια τους. Αφού περπάτησε τρία βήματα, ξάπλωσε στο σημείο εκείνο όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα το ιερό του λείψανο και αναβλύζει μύρο. Ταις πρεσβείαις του Οσίου σου Φιλοθέου του πρεσβυτέρου και θαυματουργού, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.