Στις αρχές του τέταρτου αιώνα, η οργή του Διοκλητιανού σάρωνε τις χριστιανικές κοινότητες της Ιταλίας με τρόπο ανελέητο και ασταμάτητο. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη θύελλα, ένας ταπεινός επίσκοπος ονόματι Αυτόνομος ποίμαινε με ζήλο το ποίμνιό του και κήρυττε το Ευαγγέλιο με ολόκαρδη παρρησία. Όταν ο διωγμός φούντωσε ξαφνικά και η ζωή των πιστών κινδύνευε άμεσα από τους ειδωλολατρικούς νόμους, ο άγιος θυμήθηκε με προσοχή τον λόγο του Κυρίου. Όταν διώκουν τους μαθητές του σε μία πόλη, πρέπει αμέσως να μεταβαίνουν σε άλλη γειτονική για να σωθούν.

Έτσι εγκατέλειψε σιωπηλά τη γενέτειρά του και πέρασε στη μακρινή Βιθυνία της Μικράς Ασίας, αναζητώντας ένα ασφαλές μέρος όπου θα μπορούσε να συνεχίσει απρόσκοπτα το αποστολικό του έργο. Κατέληξε σε ένα μικρό αλλά φιλόξενο χωριό ονόματι Σώρεοι, κοντά στον μυχό του κόλπου της Νικομήδειας, όπου τον υποδέχθηκε με ευλάβεια ένας ευσεβής χριστιανός ονόματι Κορνήλιος. Στο φιλάδελφο σπίτι αυτού του ανθρώπου ο επίσκοπος έμεινε αρκετό καιρό και δίδασκε καθημερινά τον λόγο της σωτηριώδους αλήθειας σε όσους ζητούσαν να ακούσουν.

Πολλοί ειδωλολάτρες της γύρω περιοχής συγκινήθηκαν από τη θερμή του διδαχή και ζήτησαν με δάκρυα να βαπτιστούν στο όνομα του ζώντος Χριστού. Έτσι σχηματίστηκε σταδιακά μία αξιόλογη χριστιανική κοινότητα, που συγκεντρωνόταν με ενθουσιασμό γύρω από τον φιλόξενο οικοδεσπότη Κορνήλιο και τη διδασκαλία του επισκόπου. Καθώς ο αριθμός των πιστών αυξανόταν συνεχώς, το σπίτι του Κορνηλίου δεν χωρούσε πια όλους όσοι έρχονταν για να ακούσουν τη διδασκαλία και να μετάσχουν στη θεία λατρεία.

Ο άγιος Αυτόνομος αποφάσισε λοιπόν να ανεγείρει στους Σώρεους ένα κανονικό ναό αφιερωμένο στον αρχιστράτηγο Μιχαήλ, ώστε να εξυπηρετούνται με τάξη οι λειτουργικές ανάγκες της αυξανόμενης κοινότητας. Χειροτόνησε αμέσως τον φιλόξενο Κορνήλιο διάκονο και του ανέθεσε επίσημα τη φροντίδα του νέου ναού και των νεοφώτιστων αδελφών της περιοχής. Έπειτα ξεκίνησε γρήγορα νέα ιεραποστολική περιοδεία προς τη Λυκαονία και την Ισαυρία, όπου κήρυξε ακαταπόνητα τον Χριστό με την ίδια αποστολική φλόγα.

Μετά από αρκετό χρόνο επέστρεψε με χαρά στους Σώρεους και βρήκε την εκεί εκκλησία ανθηρή και πολυπληθή σε αριθμό αφιερωμένων πιστών. Τότε χειροτόνησε τον δοκιμασμένο Κορνήλιο πρεσβύτερο, για να μπορεί να τελεί κανονικά όλα τα ιερά μυστήρια χωρίς ελλείψεις. Λίγο αργότερα ο αιμοδιψής Διοκλητιανός έφτασε ξαφνικά στη Νικομήδεια διψασμένος για αίμα χριστιανών, και οι κατάσκοποί του αναζητούσαν παντού τον φημισμένο επίσκοπο. Ο άγιος όμως δεν παραδόθηκε στα φονικά τους χέρια, αλλά απέπλευσε κρυφά προς την μακρινή Κλαυδιούπολη του Ευξείνου Πόντου, όπου συνέχισε αλύπητα και απερίσπαστα τον αγώνα του υπέρ της ορθής πίστεως.

Όταν τα πράγματα ηρέμησαν κάπως, ο ακαταπόνητος επίσκοπος ξαναγύρισε με χαρά στους Σώρεους και διαπίστωσε ότι η κοινότητα είχε ξεπεράσει κατά πολύ τα μέτρα μιας απλής ενορίας. Για να εξασφαλίσει την κανονική της τάξη και τη μελλοντική της σταθερότητα, χειροτόνησε τον πιστό Κορνήλιο επίσκοπο της περιοχής και έτσι του μετέφερε το πλήρες ποιμαντικό βάρος. Ο ίδιος αναχώρησε πάλι αμέσως, αυτή τη φορά προς τα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας, με σκοπό να ξεριζώσει την ειδωλολατρία από νέες κωμοπόλεις και χωριά.

Όπου περνούσε με τον λόγο του, οι βωμοί των ψεύτικων θεών έπεφταν αμέσως και πνευματικοί ναοί του ζώντος Θεού υψώνονταν στις καρδιές των ανθρώπων. Όταν τελείωσε επιτυχώς αυτή την κοπιαστική περιοδεία, επέστρεψε στους αγαπημένους του Σώρεους και εγκαταστάθηκε σε ένα γειτονικό χωριό ονόματι Λίμνα, όπου άρχισε να βαπτίζει τους κατοίκους με τη γνωστή του ζέση. Κάποια ημέρα, ένας από τους νεοφώτιστους πιστούς, γεμάτος φλογερό ζήλο για την αποκαλυμμένη αλήθεια, εισέβαλε στο τοπικό ειδωλολατρικό ιερό και κατέρριψε όλα τα αγάλματα στο έδαφος.

Οι εξαγριωμένοι ειδωλολάτρες κράτησαν την οργή τους καλά κρυφή και περίμεναν με υπομονή την κατάλληλη ώρα της σκληρής εκδίκησης. Η ώρα εκείνη έφτασε όταν ο επίσκοπος ετοιμαζόταν να τελέσει τη θεία λειτουργία στον προσφιλή του ναό του αρχαγγέλου Μιχαήλ. Οι παγανιστές συγκεντρώθηκαν από τη Λίμνα και τα γύρω χωριά οπλισμένοι με ρόπαλα, μεγάλες πέτρες και κοφτερά μαχαίρια, και όρμησαν αιφνιδιαστικά μέσα στον ιερό περίβολο. Σκόρπισαν αμέσως με αγρία βία τους εκπλήκτους πιστούς και επιτέθηκαν αδίστακτα στον λειτουργούντα ιεράρχη μπροστά στο θυσιαστήριο.

Ο μακάριος Αυτόνομος δεν εγκατέλειψε τη φρικτή στιγμή τη θεία τράπεζα, ούτε διέκοψε την προσφορά της αναίμακτης θυσίας. Πάνω ακριβώς στο ιερό βήμα τον λιθοβόλησαν αλύπητα μέχρι θανάτου, και το αίμα του βάφηκε στο μαρμάρινο θυσιαστήριο σαν δεύτερη προσφορά πιο ευωδιαστή από την πρώτη. Έτσι, ενώ πρόσφερε στον Κύριο την αναίμακτη θυσία της Εκκλησίας, ο ίδιος έγινε εκούσια αιματηρή προσφορά ενώπιον του ουράνιου θυσιαστηρίου. Οι λίγοι πιστοί που γλίτωσαν θαυματουργικά από τη σφαγή ξέθαψαν με σεβασμό το τίμιο σώμα του από τον σωρό των λίθων, και μία ευσεβής διακόνισσα ονόματι Μαρία το έθαψε με μεγάλη ευλάβεια.

Πέρασαν πολλά χρόνια και ο μέγας Κωνσταντίνος έχτισε ένα ωραίο ναό πάνω από τον τάφο του ένδοξου μάρτυρα. Αργότερα τα άγια λείψανα του ιερομάρτυρα βρέθηκαν εντελώς άφθαρτα από τη φθορά και έγιναν πηγή πολλών θαυμάτων. Ταις πρεσβείαις του εν αγίοις πατρός ημών Αυτονόμου του ιερομάρτυρος και επισκόπου Ιταλίας του εν τη θεία λειτουργία μαρτυρικώς τελειωθέντος, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.